Theo quyết định phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn được giữ ở mức 39.400 ha; thời hạn quy hoạch gồm giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn đến năm 2045; phạm vi trải rộng trên 8 xã, phường.
Quy hoạch xác định, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn là một trong những trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghiệp lớn của vùng Trung du và miền núi phía Bắc; là đầu mối hạ tầng giao thông quan trọng của quốc gia, giữ vai trò kết nối chiến lược giữa Trung Quốc với Việt Nam và các nước ASEAN.
Một thay đổi đáng chú ý của quy hoạch mới nằm ở việc tổ chức không gian. Theo đó, toàn bộ Khu kinh tế được cấu trúc thành 3 phân vùng trọng điểm.
Vùng 1 - phía Bắc, rộng khoảng 19.123 ha. Đây là không gian tập trung các cửa khẩu, đầu mối giao thông và các hoạt động logistics. Khu vực Hữu Nghị được ưu tiên phát triển theo mô hình cửa khẩu thông minh. Tân Thanh, gồm lối thông quan Tân Thanh - Pò Chài và tuyến đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1088/2-1089, cũng được định hướng phát triển theo mô hình cửa khẩu thông minh.
Vùng 2 - trung tâm, rộng khoảng 12.774 ha. Đây là cực tăng trưởng phía Bắc của tỉnh, giữ vai trò trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, y tế, giáo dục và đầu mối giao thông, hỗ trợ logistics.
Vùng 3 - phía Nam, rộng khoảng 7.502 ha. Đây là khu vực được định hướng hình thành tổ hợp công nghiệp - cảng cạn - logistics, gắn với hệ thống đường bộ, đường sắt và đầu mối giao thông tại ga Yên Trạch. Các chức năng được quy hoạch gồm kho bãi, trung chuyển container, kiểm định, hải quan, logistics, gia công - chế biến, sửa chữa phương tiện, thương mại, dịch vụ và các khu đô thị phụ trợ.
Tổ chức một hệ sinh thái kinh tế biên giới
Điểm đáng chú ý của quy hoạch vừa được phê duyệt là yêu cầu nghiên cứu mô hình khu kinh tế tổng hợp, trung tâm dịch vụ cửa khẩu và hậu cần logistics quốc gia, quốc tế; đồng thời giữ mục tiêu xây dựng đây là cửa khẩu thương mại trên bộ quan trọng nhất của cả nước và điểm trung chuyển trên bộ quan trọng trong kết nối Trung Quốc - Việt Nam - Đông Nam Á.
Nhiệm vụ quy hoạch cũng yêu cầu nghiên cứu hệ thống cửa khẩu gắn với đường bộ, đường sắt, logistics, dịch vụ, du lịch; các khu phi thuế quan, công nghiệp; đồng thời tổ chức dân cư đô thị, nông thôn và hệ thống trung tâm phù hợp.
Đặc biệt, hệ thống giao thông được yêu cầu nghiên cứu các kết nối liên vùng, mở rộng bến bãi và tuyến đường chuyên dụng tương ứng với nhu cầu kết nối các cửa khẩu thông minh Việt Nam - Trung Quốc, xác định các trung tâm tiếp vận và hậu cần vận tải.
Quy hoạch mới vì vậy không đơn thuần là kéo dài thời hạn của quy hoạch cũ. Trọng tâm đã chuyển từ tổ chức không gian quanh hoạt động cửa khẩu sang tổ chức một hệ sinh thái kinh tế biên giới, trong đó cửa khẩu thông minh, logistics, trung chuyển hàng hóa và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu trở thành những cấu phần liên kết với nhau.
Trong định hướng mới, khu vực phía Bắc có vai trò đặc biệt quan trọng đối với kinh tế cửa khẩu.
Các khu vực Hữu Nghị, Tân Thanh và các tuyến đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa được tổ chức trong mối liên kết với trung tâm logistics, khu trung chuyển và hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu.
Tại Hữu Nghị, mô hình cửa khẩu thông minh được xác định là một nội dung trọng tâm. Tại Tân Thanh, cùng với lối thông quan Tân Thanh - Pò Chài và tuyến đường chuyên dụng khu vực mốc 1088/2 - 1089, quy hoạch định hướng phát triển cửa khẩu thông minh, nghiên cứu cảng cạn Tân Thanh, từng bước hình thành khu phi thuế quan và khu hợp tác qua biên giới khi đủ điều kiện pháp lý.
Quy hoạch được phê duyệt tạo cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai các bước quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, quản lý đất đai và kiểm soát các chương trình, dự án đầu tư.
