Chiều 2/11, Hội đồng chung khảo Giải báo chí toàn quốc Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam lần thứ tư họp vòng chung khảo, nghe báo cáo kết quả sơ khảo, thảo luận và xét giải theo cơ cấu.
Theo báo cáo tổng kết, tính đến hết ngày 15/9, giải nhận được 1.555 tác phẩm tham dự, trong đó 1.461 tác phẩm đủ điều kiện vào vòng sơ khảo. Sau quá trình chấm chọn, Hội đồng sơ khảo lựa chọn 108 tác phẩm xuất sắc vào vòng chung khảo.
Các tác phẩm năm nay bám sát những vấn đề nổi bật của đời sống văn hóa giai đoạn 2025-2026, từ triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo đến bảo đảm an ninh văn hóa, chủ quyền văn hóa số và bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
Nhiều tác phẩm không chỉ phản ánh sự kiện mà còn đi sâu phân tích bất cập về thể chế, chính sách, nhận diện điểm nghẽn và đề xuất giải pháp. Báo in, báo điện tử nổi bật với các tuyến bài dài kỳ, được đầu tư công phu. Phát thanh, truyền hình và ảnh báo chí ghi dấu ấn qua những đề tài về di sản, văn hóa truyền thống, âm nhạc bản địa và du lịch gắn với bảo tồn bản sắc.
Tuy nhiên, cơ cấu đề tài vẫn mất cân đối. Các tác phẩm tập trung nhiều vào văn hóa truyền thống và di sản, trong khi những lĩnh vực như thể thao, gia đình, trẻ em và du lịch chưa được khai thác tương xứng.
Số lượng tác phẩm giữa các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương cũng có sự chênh lệch.
Phát biểu tại cuộc họp, nhà báo Lê Quốc Minh - Ủy viên T.Ư Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng chung khảo - cho rằng các tác phẩm dự giải còn thiếu những câu chuyện giản dị, gần gũi với đời sống.
Theo ông, bên cạnh đề tài vĩ mô, các nhà báo cần quan tâm hơn đến những vấn đề thiết thực, giàu sức gợi từ thực tiễn. Việc mở rộng đề tài cần bắt đầu từ sự chủ động của tòa soạn và phóng viên, thay vì tạo cơ chế ưu tiên riêng cho một số thể loại.
Ông lưu ý tình trạng nhiều tác phẩm báo in, báo điện tử còn dài dòng, không chỉ ở dung lượng từng kỳ mà cả số lượng kỳ đăng tải. Ông đề xuất các mùa giải tiếp theo nên quy định tác phẩm dự thi chỉ gồm một kỳ, không khuyến khích những loạt bài nhiều kỳ.
Nhà báo, TS. Tạ Bích Loan - Ủy viên Hội đồng chung khảo, nguyên Trưởng ban Sản xuất các chương trình Giải trí, Đài Truyền hình Việt Nam - đánh giá các tác phẩm đã bám sát định hướng phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới, đồng thời ghi nhận những đề tài mới, có tính phát hiện và gắn với thực tiễn.
Tuy nhiên, bà cho rằng một số tác phẩm còn quá vĩ mô hoặc quá nhỏ, thiếu tính đại diện. Tác phẩm cần kết hợp góc nhìn bao quát với những câu chuyện cụ thể, thời sự và giàu tính phát hiện.
Về chất lượng thể hiện, báo cáo sơ khảo chỉ ra một số tác phẩm còn dài dòng, thiên về mô tả thực trạng, thiếu phát hiện mới và giải pháp đột phá.
Ở thể loại ảnh báo chí, kỹ năng xây dựng chùm ảnh và biên tập maket của một số tác giả chưa đáp ứng yêu cầu. Khối lượng tác phẩm lớn trong khi thời gian chấm giải hạn chế cũng tạo áp lực cho Hội đồng.
Từ thực tế này, Ban tổ chức và Hội đồng sơ khảo kiến nghị đẩy mạnh truyền thông về giải từ sớm, khuyến khích phóng viên khai thác những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, thị trường văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Các cơ quan báo chí cần nâng cao chất lượng tuyển chọn tác phẩm, bảo đảm tính đại diện và sức lan tỏa của giải thưởng.
