TPO - Làng cổ Đông Sơn (Thanh Hóa) được đánh giá là một trong 10 làng cổ đẹp nhất Việt Nam, nổi bật với những con ngõ nhỏ lát gạch chỉ đỏ mang tên Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng. Đó không chỉ là cách đặt tên, mà còn là biểu tượng đạo lý làm người được gìn giữ qua bao thế hệ.
Clip: Khám phá làng cổ Đông Sơn.Làng cổ Đông Sơn (phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa) nằm bên bờ Nam sông Mã, tựa lưng vào núi Cánh Tiên. Nơi đây được đánh giá là một trong 10 ngôi làng cổ đẹp nhất Việt Nam, khi còn lưu giữ đậm nét dấu ấn văn hóa kiến trúc của nền văn hóa Đông Sơn.Làng cổ Đông Sơn vẫn giữ gần như nguyên vẹn cấu trúc của một làng quê thuần nông Bắc Bộ, với trục đường chính chạy dọc và những ngõ nhỏ tỏa ra kết nối từng nếp nhà.
Dấu tích còn lại ở làng cổ Đông Sơn chính là các con ngõ nhỏ được lát bằng gạch chỉ đỏ. Bốn con ngõ và bốn xóm được những cư dân trong làng đặt tên là Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng. Người dân địa phương cho biết mỗi con ngõ ở làng cổ không chỉ để gọi, mà còn như lời nhắc nhở về đạo lý làm người đã ăn sâu vào tâm thức bao thế hệ.
Những bức tường rêu phong loang lổ, mái ngói phủ màu năm tháng... tạo nên một không gian vừa mộc mạc, vừa trầm mặc.
Làng cổ Đông Sơn còn có những ngôi nhà cổ có tuổi đời cả trăm năm. Ẩn chứa trong mỗi ngôi nhà ấy, di tích lịch sử ấy không chỉ có giá trị về mặt kiến trúc, văn hóa, thẩm mỹ mà còn mang trong mình những câu chuyện thú vị và đầy ý nghĩa. Ngôi nhà của ông Lương Trọng Duệ, ở ngõ Trí được xây dựng từ khoảng hơn 200 năm trước. Căn nhà ban đầu được cất với một nhà chính 3 gian, 2 chái bằng gỗ tốt, lợp ngói âm dương. Các vì, kèo, xà, bẩy... chạm trổ công phu, cầu kỳ mang đậm dấu ấn điêu khắc truyền thống. Ngoài nhà chính còn có 2 nhà ngang đều là nhà 3 gian cũng được những người thợ kỳ công xây cất. Nhà được xây bằng gạch chỉ mỏng, phần mái hiên cũng được lợp ngói.Những hiện vật trong ngôi nhà cổ này đã tái hiện lại một cách sinh động về đời sống sinh hoạt, sản xuất của vùng quê... Hay những mảnh ghép của chiến tranh đã được lưu lại qua mảnh đạn, vỏ bom, bình toong, kẻng báo động...Ngoài những ngôi nhà cổ, làng Đông Sơn còn bảo tồn được nhiều di tích liên quan đến đời sống tín ngưỡng, tôn giáo như Văn Thánh, đền Đức Thánh Cả, Phủ Mẫu, Miếu Nhị, Âm Vân tự, Bồ Đề tự, Văn chỉ, Võ chỉ, đình Trung, miếu nhà Bà, văn bia Tượng Sơn bi ký...
Chùa Đông Sơn dẫu đã trải qua những lần trùng tu, chỉnh sửa để thích nghi với thời gian và gìn giữ không gian thờ tự, ngôi chùa vẫn giữ được vẻ trầm mặc vốn có, ẩn mình dưới tán cây xanh và trong nhịp sống chậm rãi của làng quê.Nơi đây hiện còn các hố khai quật từng phát lộ những dấu tích của nền văn minh Đông Sơn - cái nôi của một thời kỳ rực rỡ trong tiến trình dân tộc.Không gian cổ kính, mộc mạc của làng cổ Đông Sơn như bức tranh đẹp của làng quê Việt Nam. Trên những con đường nhỏ quanh co, hình ảnh những cụ già vai mang đòn gánh càng tạo nên không gian trầm mặc đặc biệt.
