Giảm trường, tăng quy mô quản trị
Những ngày chuẩn bị cho năm học mới, tại Trường THCS Hà Huy Tập (phường Vinh Phú, Nghệ An) công tác rà soát cơ sở vật chất, đội ngũ và phương án tổ chức lại trường lớp được triển khai khẩn trương. Với nhà trường, sắp xếp không đơn thuần là giảm số lượng đầu mối mà còn yêu cầu thay đổi cách vận hành.
"Người đứng đầu phải có cái nhìn tổng thể hơn, đồng thời phân công, phân quyền cho các phó hiệu trưởng phù hợp với từng nhiệm vụ”, lãnh đạo Trường THCS Hà Huy Tập cho hay.
Tại xã Đô Lương, phương án dự kiến giảm số trường từ 25 xuống còn 13 trường, gồm 4 trường mầm non, 5 trường tiểu học và 4 trường THCS. Việc giảm gần một nửa đầu mối được kỳ vọng giúp tinh gọn bộ máy, tập trung nguồn lực và khai thác hiệu quả hơn cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên.
Trong khi đó, tại xã Trung Lộc, 12 trường học ở 3 cấp được dự kiến giảm còn 6 trường. Cùng với việc giảm đầu mối là bài toán sắp xếp lại đội ngũ cán bộ quản lý. Từ 12 hiệu trưởng còn 6 hiệu trưởng, 18 hiệu phó cũng phải được rà soát, bố trí lại.
Những cán bộ còn tuổi công tác có thể được xem xét đảm nhận vị trí phù hợp như tổ trưởng chuyên môn hoặc giáo viên. Đây là vấn đề không dễ, bởi phía sau mỗi phương án nhân sự là tâm tư của đội ngũ và yêu cầu bảo đảm bộ máy mới hoạt động hiệu quả.
Ông Đậu Khắc Thân - Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lộc - cho biết, địa phương xác định việc lựa chọn cán bộ quản lý phải dựa trên tiêu chí của ngành Giáo dục và năng lực thực tế. “Người được bố trí phải có năng lực nổi trội trong công tác quản lý, có khả năng quy tụ tập thể và sau sắp xếp phải phát huy được hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ”, ông Thân nói.
Gọn bộ máy, không để học sinh 'xa trường'
Nếu ở vùng thuận lợi, sáp nhập trường có thể giúp tập trung cơ sở vật chất, giáo viên và nguồn lực đầu tư thì tại các xã miền núi, bài toán phức tạp hơn nhiều.
Xã Nga My là địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi đồng bào Thái, Ơ Đu sinh sống. Hiện xã có 1 trường THCS, 2 trường tiểu học và 2 trường mầm non. Địa bàn rộng, nhiều bản cách xa trung tâm, có điểm trường cách điểm chính hơn 20 km, điểm gần nhất cũng 7-8 km. Vì vậy, phương án của địa phương là giảm đầu mối nhưng vẫn giữ các phân hiệu, điểm lẻ ở những nơi khoảng cách quá xa, bảo đảm học sinh không phải đi lại quá xa để đến trường.
Ông Kha Văn Thông - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Nga My - cho biết, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đã chuẩn bị tâm thế để thực hiện chủ trương chung. “Công tác quản lý sau sắp xếp phải bao quát hơn rất nhiều khi trường có nhiều điểm trường, các phân hiệu khác nhau”, ông Thông chia sẻ.
Nghệ An đang triển khai đề án tinh gọn, sắp xếp lại mạng lưới trường học công lập giai đoạn 2026–2030 với mục tiêu giảm các đầu mối quy mô nhỏ. Đến thời điểm hiện nay, Nghệ An dự kiến giảm khoảng 47% đầu mối cơ sở giáo dục công lập, thuộc nhóm địa phương có tỷ lệ sắp xếp cao trong cả nước.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình sắp xếp mạng lưới trường học tại Nghệ An phát sinh nhiều vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ, nhất là việc bố trí đội ngũ cán bộ quản lý sau sáp nhập. Dự kiến sẽ có khoảng 1.100 cán bộ quản lý trở lại làm công tác giảng dạy.
Đối với hệ thống giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp, Sở GD&ĐT Nghệ An cũng xây dựng phương án sắp xếp theo hướng tinh gọn đầu mối. Cụ thể, dự kiến địa phương này giảm khoảng 52,38% số trung tâm giáo dục thường xuyên và 44,45% số trường trung cấp công lập, từng bước hình thành mô hình trường trung học nghề, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Thực tế, giai đoạn 2021-2025, Nghệ An đã giảm 34 trường công lập và 251 điểm trường lẻ. Đến cuối năm học 2025-2026, toàn tỉnh còn 1.528 cơ sở giáo dục và 883 điểm trường lẻ.
Ông Nguyễn Văn Khoa - Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An - cho hay, việc sắp xếp lần này không chỉ nhằm tinh gọn đầu mối mà còn hướng đến đổi mới phương thức quản trị, chuyển từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”.
Theo đó, trường có thể lớn hơn, địa bàn quản lý rộng hơn, nhưng hoạt động dạy học phải ổn định; giáo viên được bố trí phù hợp, cơ sở vật chất được khai thác hiệu quả và học sinh không bị ảnh hưởng. “Việc sắp xếp mạng lưới trường học được ngành triển khai theo quy trình chặt chẽ, công khai và có sự tham gia của các địa phương”, ông Nguyễn Văn Khoa nhấn mạnh.
