Siết kỷ luật lãi suất, yêu cầu giảm lãi vay
Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành văn bản số 9608 về triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng, nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng nghiêm túc thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất; tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp để giảm mặt bằng lãi suất.
Các ngân hàng được yêu cầu điều chỉnh giảm tối thiểu 0,5%/năm đối với lãi suất tiền gửi niêm yết ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. NHNN nhấn mạnh yêu cầu tuyệt đối không chạy đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn an ninh tài chính - tiền tệ.
Ở chiều cho vay, các tổ chức tín dụng phải giảm lãi suất đối với khách hàng, trong đó tập trung giảm từ 1,5 - 2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
NHNN yêu cầu hướng dòng vốn tín dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế; ưu tiên cấp tín dụng cho các công trình, dự án trọng điểm, khả thi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Các lĩnh vực cần khuyến khích gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục và đào tạo.
Cơ quan quản lý cũng lưu ý các ngân hàng không được hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để tăng quy mô cho vay. Việc tăng trưởng tín dụng phải bảo đảm an toàn, hiệu quả và phù hợp với khả năng huy động vốn.
NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát chặt chẽ rủi ro thanh khoản, mất cân đối kỳ hạn; tăng cường nguồn vốn trung và dài hạn, hạn chế rủi ro từ việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn. Hoạt động cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng có dư nợ lớn và các nhóm khách hàng liên quan cũng phải được giám sát chặt chẽ.
Ngân hàng vi phạm có thể bị giảm chỉ tiêu tín dụng
Một trong những nội dung đáng chú ý của văn bản là biện pháp xử lý đối với các tổ chức tín dụng không tuân thủ nghiêm chỉ đạo về lãi suất, có hành vi cạnh tranh không lành mạnh hoặc gây rủi ro trong hoạt động ngân hàng.
Theo NHNN, từ nay đến cuối năm, đối với các tổ chức tín dụng không thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất, hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, cơ quan quản lý sẽ căn cứ tính chất, mức độ rủi ro để xem xét áp dụng các biện pháp xử lý.
Ngoài việc xử lý theo quy định pháp luật, NHNN có thể xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của ngân hàng trong thời gian còn lại của năm 2026; giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.
Không chỉ tập trung vào lãi suất, NHNN còn yêu cầu các ngân hàng nâng cao chất lượng thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm; định giá tài sản sát với giá trị thị trường, thường xuyên cập nhật giá trị tài sản và kiểm soát tỷ lệ cấp tín dụng phù hợp với mức độ rủi ro.
Các tổ chức tín dụng phải theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu và những khoản vay tiềm ẩn rủi ro; không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro, đồng thời thực hiện đầy đủ việc phân loại nợ và trích lập dự phòng theo quy định.
NHNN cũng nghiêm cấm việc lập hồ sơ cấp tín dụng nhằm rút vốn sử dụng sai mục đích, lách quy định về giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, cũng như né tránh sự kiểm soát dòng tiền của cơ quan quản lý.
Theo văn bản, người đứng đầu tổ chức tín dụng, gồm chủ tịch hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, tổng giám đốc và các bộ phận kiểm soát liên quan, phải chịu trách nhiệm thực hiện chỉ đạo của NHNN, bảo đảm an toàn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng.
