Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, Luật sư Phạm Văn Việt (Đoàn Luật sư TP Đà Nẵng) cho rằng, vụ việc liên quan Trung tâm Anh ngữ Thiên Lập Nhân ở Đà Nẵng cần được nhìn nhận trên nhiều khía cạnh pháp lý, từ hoạt động giáo dục vượt quá phạm vi cấp phép, dấu hiệu gian dối trong tuyển sinh đến trách nhiệm hoàn trả học phí, bồi thường thiệt hại và bảo vệ quyền lợi người học.
Hai nhóm hành vi cần làm rõ.
Theo luật sư Phạm Văn Việt, từ thông tin do cơ quan điều tra công bố, vụ việc có hai nhóm hành vi cần được xem xét. Thứ nhất là tổ chức hoạt động giáo dục vượt quá phạm vi được cấp phép. Thứ hai là sử dụng danh nghĩa một học viện tại Hoa Kỳ, đưa ra thông tin về giá trị học bạ, bảng điểm trong khi các tài liệu này được cho là tự thiết kế, in ấn tại Việt Nam.
Đối với hành vi thứ nhất, nếu chỉ chứng minh được cá nhân có hành vi thành lập Trung tâm Anh ngữ, sau đó tổ chức giảng dạy chương trình giáo dục phổ thông toàn thời gian nhưng không được cấp phép thực hiện chương trình này hoặc không được chấp thuận liên kết giáo dục, đào tạo với nước ngoài, thì hành vi có dấu hiệu tổ chức hoạt động giáo dục khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Trường hợp này có thể bị xem xét xử phạt vi phạm hành chính theo điểm b khoản 5 Điều 6 Nghị định 04 năm 2021 của Chính phủ được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 127 năm 2021, với mức phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng.
Đối với hành vi thứ hai, theo luật sư, nếu cơ quan điều tra chứng minh được việc có cá nhân bị can đã cố ý sử dụng danh nghĩa là Hiệu trưởng Trường Prinberk Academy, giới thiệu đây là một cơ sở giáo dục quốc tế tại Hoa Kỳ dù thực tế không tồn tại. Đồng thời, đưa ra thông tin gian dối, sai sự thật về giá trị pháp lý, khả năng chuyển tiếp của học bạ, bảng điểm và giấy chứng nhận tạo niềm tin cho phụ huynh, để phụ huynh tin tưởng nộp tiền học cho các con theo học tại đây, từ đó chiếm đoạt tài sản, thì hành vi có dấu hiệu cấu thành Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.
Trường hợp nếu không có ý định chiếm đoạt, không có hành vi chiếm đoạt thì có thể bị xem xét về các hành vi làm giả tài liệu, con dấu hoặc các hành vi cụ thể khác theo luật định.
"Vấn đề này, cần xem xét các khía cạnh về lỗi, về thiệt hại của các nạn nhân, tính chất vụ việc trên cơ sở hồ sơ cụ thể của vụ án mới đánh giá được. Hiện nay chỉ có những thông tin được công bố hạn chế nên cũng chưa thể đánh giá được toàn diện vụ việc", luật sư Việt cho biết.
Lỗ hổng hậu kiểm, dễ bị lợi dụng thay đổi pháp nhân
Một vấn đề đáng chú ý khác được luật sư Phạm Văn Việt đặt ra là trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các cơ sở giáo dục ngoài công lập.
Theo ông, việc một trung tâm ngoại ngữ có thể tổ chức dạy chương trình phổ thông toàn thời gian trong thời gian dài, từ năm 2019 đến nay, cho thấy bất cập không chỉ nằm ở khâu cấp phép ban đầu mà còn ở năng lực thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm.
"Điều này cho thấy việc quản lý có thể mới dừng ở kiểm tra hồ sơ, giấy phép mà chưa theo sát hoạt động thực tế của cơ sở: đang dạy chương trình gì, tuyển sinh theo mô hình nào, sử dụng học bạ, bảng điểm và văn bằng ra sao, có hoạt động liên kết giáo dục với nước ngoài hay không?", luật sư phân tích.
Không để hơn 200 học sinh gánh hậu quả
Từ vụ việc, theo luật sư Phạm Văn Việt cần bảo vệ quyền lợi phụ huynh và học sinh trên hai phương diện. Đó là quyền yêu cầu hoàn trả học phí, bồi thường thiệt hại của phụ huynh và quyền được tiếp tục học tập của học sinh.
Trong đó, đối với phụ huynh, nếu có căn cứ chứng minh cơ sở giáo dục đã cố ý cung cấp thông tin gian dối về tư cách pháp lý của Prinberk Academy, giá trị học bạ, bảng điểm và khả năng được công nhận tại Mỹ để phụ huynh tin tưởng giao tiền, thì phụ huynh có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu do bị lừa dối theo Điều 127 Bộ luật Dân sự năm 2015. Khi giao dịch bị tuyên vô hiệu, các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận theo Điều 131; trường hợp có thiệt hại thực tế phát sinh thì có thể yêu cầu bồi thường theo Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Đối với học sinh, luật sư Việt nhấn mạnh, cần khẳng định rằng sai phạm của cơ sở giáo dục không thể đồng nghĩa với việc phủ nhận toàn bộ quá trình học tập thực tế của các em.
Khoản 5 Điều 33 và Điều 34 Thông tư 15 năm 2026 của Bộ GD&ĐT ghi nhận quyền được chuyển trường của các em học sinh khi đủ điều kiện và thủ tục chuyển trường. Trong khi điểm b khoản 7 Điều 6 Nghị định 04 năm 2021 quy định biện pháp khắc phục hậu quả là buộc chuyển người học sang cơ sở giáo dục khác đủ điều kiện hoạt động, nếu không thể chuyển thì phải hủy quyết định trúng tuyển và hoàn trả kinh phí đã thu.
Từ những quy định này, theo luật sư Sở GD&ĐT TP Đà Nẵng cần khẩn trương rà soát hồ sơ của hơn 200 học sinh, phối hợp với các trường đủ điều kiện để tiếp nhận các em. Đồng thời tổ chức đánh giá năng lực thực tế, đối chiếu chương trình đã học để xác định khối lớp phù hợp và tiếp nhận học sinh nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
"Không mặc nhiên công nhận học bạ, bảng điểm do cơ sở không có thẩm quyền cấp, nhưng cũng không thể buộc học sinh học lại toàn bộ chương trình khi chưa đánh giá quá trình và năng lực thực tế của các em", luật sư Việt cho biết.
Ngày 29/10, Công an TP Đà Nẵng đã khởi tố, bắt tạm giam ông Trương Văn Thiên Tư (Giám đốc Trung tâm Anh ngữ Thiên Lập Nhân) về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Dù chỉ được cấp phép đào tạo, bồi dưỡng tiếng Anh, ông Tư vẫn tổ chức dạy học toàn thời gian chương trình phổ thông dưới danh nghĩa Prinberk Academy cho hơn 200 học sinh từ 5-16 tuổi, với học phí 7-8 triệu đồng/tháng. Cơ quan điều tra xác định ông Tư đã sử dụng nhiều thủ đoạn gian dối, đưa thông tin sai sự thật, thổi phồng về Prinberk Academy để tạo lòng tin, khiến nhiều phụ huynh cho con nghỉ học tại trường phổ thông để chuyển sang trung tâm.
