Dễ điều chuyển giáo viên
7h30 phút trẻ bắt đầu vào lớp nhưng từ 7h sáng, cô Nguyễn Thị Thu Hà, giáo viên Trường mầm non Họa Mi, phường Hoàng Liệt (Hà Nội) đã đến lớp. Trước khi đón trẻ, cô Hà lau dọn sàn, kê lại bàn ghế một cách cẩn thận.
Cô Hà là một trong 5 giáo viên được luân chuyển đến điểm trường chính sau sáp nhập. Trước đó, cô là giáo viên Trường mầm non Tựu Liệt, cùng phường.
“Trước đây, tôi phụ trách lớp 35 trẻ. Khi về điểm trường chính, do đặc thù khu vực dân cư đông, sĩ số học sinh khoảng 40 trẻ/lớp. Giáo viên mầm non vừa chăm sóc, vừa dạy học, công việc rất nhiều nên lớp càng đông, giáo viên càng vất vả”, cô Hà nói.
Ở vai trò quản lý, bà Nguyễn Thị Hằng, Hiệu trưởng Trường mầm non Họa Mi cho rằng, được điều chuyển giáo viên giữa các phân hiệu là một lợi thế lớn.
Trước đây, trường thiếu giáo viên, phải chờ các đợt tuyển viên chức hoặc ký hợp đồng để đảm bảo hoạt động. Nhưng sau khi sáp nhập thêm 2 trường gồm: Mầm non Hoàng Liệt và Trường mầm non Tựu Liệt, cán bộ, giáo viên, nhân viên tăng lên. Nhà trường có thể linh hoạt điều chuyển giáo viên giữa các phân hiệu. Còn học sinh trước đó học ở điểm nào vẫn theo học ở điểm đó, không bị xáo trộn, không vì sáp nhập mà đi học xa hơn.
Cũng theo bà Hằng, từ việc quản lý một trường với khoảng 800 trẻ, 60 cán bộ, giáo viên đến nay, quy mô học sinh, giáo viên đã lớn hơn gấp 2 lần trước đó. Đặc biệt, trường có 1 điểm chính, 2 phân hiệu nhưng hiện đang hoạt động ở 4 vị trí khác nhau (1 phân hiệu có 2 điểm trường) với hơn 1.800 trẻ đòi hỏi quản trị phải chặt chẽ hơn.
Tại điểm trường chính, ngoài việc trực tiếp kiểm tra, trong phòng làm việc, bà Hằng có hệ thống camera theo dõi hoạt động ở nhà bếp, sân chơi, đến từng lớp học. Nhưng ở các phân hiệu khác, việc này hiệu trưởng sẽ phải giao cho các hiệu phó.
Để vận hành tốt, nhà trường có kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ, nâng cao năng lực chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học.
Về quản trị, sau sáp nhập, hiệu trưởng sẽ phải sắp xếp thời gian đến tất cả các phân hiệu, điểm trường. Nhưng mỗi điểm có một phó hiệu trưởng phụ trách công tác nuôi, dạy và hoạt động tại cơ sở.
Điểm trường chính có 1 hiệu trưởng và 1 hiệu phó; hai phân hiệu có 2 hiệu phó phụ trách. Riêng một điểm trường có khoảng 300 trẻ hiện đang giao cho một Tổ trưởng chuyên môn vừa đứng lớp vừa có nhiệm vụ giám sát, quản lý trực tiếp những vấn đề trong ngày.
Giáo viên phụ trách điểm trường vẫn thực hiện các nhiệm vụ của người quản lý như: phối hợp cha mẹ học sinh nhận thực phẩm, theo dõi bán trú, hỗ trợ lớp học và xử lý các công việc phát sinh, trước khi hiệu trưởng đến.
Bữa ăn bán trú, nỗi lo lắng lớn
Hiệu trưởng một trường mầm non khác tại Hà Nội cũng cho rằng, quản lý ở bậc mầm non vấn đề an toàn và bữa ăn bán trú khiến họ lo lắng nhất. Trước đây, trường có 700 trẻ gồm 1 hiệu trưởng, hai phó hiệu trưởng. Trong đó, một phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, một người phụ trách bữa ăn bán trú, cơ sở vật chất.
Rõ nhiệm vụ nên từ khâu giao nhận thực phẩm đến quy trình chế biến, chia suất ăn đều được giám sát rất kỹ.
Hiện nay, lực lượng quản lý mỏng hơn nên áp lực thấy rõ. Ví dụ, 6 giờ sáng cả 4 điểm trường đều nhận thực phẩm, nếu phát sinh vấn đề thực phẩm bất thường, hiệu trưởng phải trực tiếp xuống kiểm tra, xử lý.
Từ thực tế hiện nay, bà Hằng kiến nghị nếu được bố trí thêm một phó hiệu trưởng để mỗi điểm trường có đầu mối quản lý phù hợp. Theo bà, với đặc thù mầm non, cán bộ quản lý không chỉ phụ trách hoạt động giáo dục mà còn phải bao quát việc ăn, ngủ, chăm sóc và an toàn của trẻ.
Sáp nhập trường học làm giảm đầu mối nhưng tăng quy mô. Nếu vẫn giữ phương thức điều hành cũ, mọi việc đều tập trung lên hiệu trưởng sẽ rất dễ xảy ra nghịch lý đó là bộ máy trên sơ đồ gọn hơn nhưng người đứng đầu lại trở thành “nút cổ chai” của hệ thống" - Ông Lê Đức Thuận, nguyên Trưởng phòng GD&ĐT quận Ba Đình (Hà Nội)
Trước sáp nhập, Hà Nội có 2.163 trường công lập các cấp. Sau sáp nhập, số trường tiểu học, THCS giảm xuống còn 938 trường với 1.225 phân hiệu, giảm hơn 56%.
Theo Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Nguyễn Văn Hiền, sau sắp xếp, cán bộ quản lý trường học giảm mạnh, từ 5.484 người còn 3.202 người, tương ứng 41,6%. Thành phố đã chuyển 1.710 hiệu trưởng, hiệu phó sang làm giáo viên trực tiếp đứng lớp.
Hà Nội yêu cầu, các cơ sở xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu, người phụ trách cấp học, phân hiệu, điểm trường, tổ chức quản trị hợp nhất về tổ chức nhưng duy trì yêu cầu chuyên môn riêng theo cấp học và địa điểm.
Ông Lê Đức Thuận, nguyên Trưởng phòng GD&ĐT quận Ba Đình (Hà Nội) cho rằng, sáp nhập trường học làm giảm đầu mối nhưng tăng quy mô. Nếu vẫn giữ phương thức điều hành cũ, mọi việc đều tập trung lên hiệu trưởng sẽ rất dễ xảy ra nghịch lý đó là bộ máy trên sơ đồ gọn hơn nhưng người đứng đầu lại trở thành “nút cổ chai” của hệ thống.
Vì vậy, một cơ sở giáo dục, một hệ thống quản trị thống nhất nhưng quản trị thế nào để công việc thường xuyên phải được xử lý kịp thời tại nơi phát sinh, đúng người, đúng việc và đúng thẩm quyền là rất cần thiết.
Theo ông Thuận, các nhà quản lý giáo dục ở cơ sở nên chuyển cách tiếp cận từ “giám sát con người” sang “nhìn thấy hoạt động, phát hiện sớm vấn đề và hỗ trợ ra quyết định”. Trong đó, ứng dụng công nghệ trong giáo dục giúp tổ chức phản ứng nhanh hơn với những việc ảnh hưởng đến học sinh và chất lượng.
Ví dụ, một điểm trường có số học sinh nghỉ học tăng bất thường trong vài ngày hay sự cố an toàn chưa được xử lý; một hạng mục cơ sở vật chất quá hạn sửa chữa...
"Nếu dữ liệu được cập nhật tại nơi phát sinh, hệ thống có thể chuyển việc cho đúng người, theo dõi trạng thái và cảnh báo khi vượt ngưỡng hoặc quá hạn để xử lý kịp thời sẽ rất hiệu quả", ông Thuận nói.
