Tìm về thôn Kang Kỷ, xã Văn Chấn những ngày tháng 8 này, đập vào mắt chúng tôi là những vạt núi nham nhở, sẹo đất đỏ quạch sau các đợt mưa lũ dồn dập. Kể từ sau hoàn lưu bão số 3, năm 2024 đi qua, cuộc sống của 73 hộ dân ở đây rơi vào cảnh thấp thỏm.
Trận lũ ống, sạt lở đất kinh hoàng năm ấy cướp đi sinh mạng của một người trong thôn, làm sập đổ nhiều mái nhà, để lại những vết nứt toác kéo dài trên sườn núi. Khối lượng đất đá khổng lồ treo lơ lửng trên đầu, sẵn sàng đổ ập xuống bản làng bất cứ lúc nào khi trời đổ mưa.
Chỉ tay về phía đỉnh núi nham nhở những vết sạt lở, dòng nước bị xoáy sâu trên đỉnh núi tạo thành rãnh đổ thẳng về phía ngôi làng, anh Hảng A Thịnh, ở thôn Kang Kỷ lo lắng: "Phía sau nhà bị sạt nhiều quá, rất nguy hiểm. Giờ cứ nghe tiếng sấm là cả nhà không ai dám ngủ. Biết là nguy hiểm rình rập nhưng không ở đây thì biết đi đâu. Cứ mưa là mọi người cùng thức trắng đêm, mưa to là cả làng chạy lên khu đất cao gần đó để tránh trú".
Theo anh Thịnh, phía trên đỉnh núi sau nhiều trận mưa lũ hiện đã hình thành 3 vệt suối nhỏ. Cứ mưa nước đổ dồn dập từ trên xuống vào thẳng khu dân cư sinh sống, đe dọa cuộc sống 73 hộ dân nơi đây.
Để đảm bảo an toàn lâu dài, UBND tỉnh đã triển khai Dự án di dân khẩn cấp thôn Suối Lóp từ tháng 4/2025 với số vốn đầu tư hơn 43 tỷ đồng. Dự án quy hoạch rộng gần 7 ha, dự kiến hoàn thành vào tháng 4/2026.
Có mặt tại khu tái định cư Suối Lóp, phóng viên Báo Tiền Phong ghi nhận một khung cảnh hiu hắt, ngổn ngang. Tại hiện trường, hệ thống cống thoát nước thi công dở dang, lòng cống đầy đất cát bồi lấp. Nhiều đoạn đường nội bộ vẫn là lối đi cấp phối gồ ghề, sình lầy sau mỗi trận mưa.
Trên khu tái định cư hiện có 13 hộ dân sinh sống. Anh Thào A Sùng, thôn Kang Kỷ (hộ dân đầu tiên chuyển đến khu tái định cư) cho biết, dù biết nơi ở mới chưa hoàn thiện mặt bằng và hệ thống cơ sở hạ tầng, nhưng để đảm bảo tính mạng cho người thân, gia đình vay mượn tiền để di chuyển đến nơi ở mới. Gia đình mong muốn sớm hoàn thiện hạ tầng để an tâm sinh sống.
Tương tự anh Sùng, nhiều gia đình tại thôn Kang Kỷ mong muốn di dời đến khu tái định Suối Lóp. Tuy nhiên, một phần do khu này chưa hoàn thiện hạ tầng giao thông, điện đường, một phần do điều kiện kinh tế khó khăn nên nhiều hộ dù có muốn cũng có phần bất lực.
Ông Nguyễn Hữu Lực, Chủ tịch UBND xã Văn Chấn cho biết, quá trình triển khai dự án gặp một số vướng mắc do thời tiết mưa nhiều, khu vực thi công cần nhiều thời gian xử lý khối lượng đá lớn. Đặc biệt, hơn 70 hộ dân phải di chuyển đều thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo. Trong khi, đa số nhà ở của người dân là nhà gỗ truyền thống được dựng từ nhiều năm trước, khi tháo dỡ để di chuyển đến nơi ở mới, phần lớn vật liệu sẽ bị hư hỏng, không thể tái sử dụng, khiến các hộ phải xây dựng mới, nhưng do không được hỗ trợ kinh phí nên gặp rất nhiều khó khăn.
"UBND xã nhiều lần có văn bản gửi các sở, ngành và UBND tỉnh đề nghị xem xét cơ chế hỗ trợ cho các hộ dân thôn Kang Kỷ phải di chuyển đến nơi ở mới. Tuy nhiên, theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, các hộ dân thuộc diện di dời ở thôn Kang Kỷ không thuộc nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai hiện hành. Ngoài ra, cũng không thuộc đối tượng được hỗ trợ di dời khẩn cấp nên việc di dời đang gặp khó khăn", ông Lực chia sẻ.
