Nhóm nghiên cứu thuộc Viện Sinh thái Miền Nam vừa công bố một phát hiện chuyên môn quan trọng về loài thỏ vằn Trường Sơn (Nesolagus timminsi) tại Khu bảo tồn Loài và Sinh cảnh Sao la Quảng Nam, thành phố Đà Nẵng.
Thỏ vằn Trường Sơn là loài đặc hữu của dãy Trường Sơn, được xem là một trong những loài thú bí ẩn và cổ xưa nhất còn tồn tại trên Trái Đất.
Các nhà khoa học cho rằng loài này là "tàn tích sống" của một nhánh tiến hóa đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử tự nhiên, gần như tách biệt với các loài thỏ hiện đại.
Suốt hàng triệu năm, thỏ vằn Trường Sơn âm thầm tồn tại trong những cánh rừng nguyên sinh ẩm ướt mà không để lại nhiều dấu vết. Mãi đến những năm 1990, khoa học mới chính thức ghi nhận sự tồn tại của loài, biến đây trở thành một trong những phát hiện động vật có vú gây chấn động trong thế kỷ 20, cùng với Sao La.
Thỏ vằn Trường Sơn có tập tính sống đơn độc, hoạt động chủ yếu vào ban đêm và cực kỳ cảnh giác với con người. Ngay cả các chuyên gia nghiên cứu cũng hiếm khi bắt gặp chúng ngoài tự nhiên, phần lớn hình ảnh quý giá về loài đều được ghi lại bằng bẫy ảnh đặt sâu trong rừng.
Chính vì tập tính bí ẩn nên vẫn còn nhiều khoảng trống trong nghiên cứu về loài, đặc biệt là tập tính sinh sản.
Vì vậy, những ghi nhận về hành vi sinh sản của loài này tại Khu bảo tồn loài và Sinh cảnh Sao la Quảng Nam, thành phố Đà Nẵng mới đây góp phần cung cấp các dữ liệu thực địa chi tiết về tập tính sinh sản và chăm sóc con non của loài này ngoài tự nhiên, giải mã những khoảng trống thông tin sinh học bấy lâu nay của giới bảo tồn.
Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học nền tảng để xây dựng các vùng lõi bảo vệ nghiêm ngặt và đề xuất chiến lược bảo tồn loài phù hợp với đặc tính sinh học của chúng.
Theo các chuyên gia, sự tồn tại của thỏ vằn Trường Sơn là minh chứng cho giá trị vô giá của hệ sinh thái Trường Sơn - một trong những trung tâm đa dạng sinh học hàng đầu thế giới.
Tuy nhiên, loài này đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa do hoạt động săn bắt và sinh cảnh sống bị chia cắt, suy thoái. Thỏ vằn Trường Sơn được xếp vào nhóm Nguy cấp trong Danh lục Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế và Danh lục đỏ Việt Nam.
Các nhà bảo tồn đề xuất cần bảo vệ sinh cảnh sống của loài trong vùng phân bố tự nhiên, quản lý chặt chẽ các hoạt động săn bắt, buôn bán trái phép, có biện pháp phục hồi quần thể trong tự nhiên.
Bên cạnh đó cần tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng về loài thỏ độc đáo và quý hiếm này, cũng như có những nghiên cứu đánh giá về kích cỡ quần thể loài ngoài tự nhiên.
