Kiệt sức vì mạng xã hội (bài cuối): Tiếp cận tổng lực, trị liệu 'dài hơi'

TP - Từ những ảnh hưởng tiêu cực ngày càng gia tăng của mạng xã hội đối với giới trẻ, đặc biệt là trẻ vị thành niên, trao đổi với PV báo Tiền Phong, các bác sĩ sức khỏe tâm thần, chuyên gia tâm lý giáo dục đề xuất cần có cách tiếp cận tổng lực, trị liệu dài hơi cho những nạn nhân của mạng xã hội.

Nhận diện khuynh hướng gây trầm trọng

Nhận định về tình trạng gia tăng các ca mắc bệnh trầm cảm ở người trẻ, Bác sĩ Chuyên khoa II (BSCK.II) Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Phó phòng Điều trị Nghiện chất và Y học hành vi, Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) khẳng định, mạng ảo đã khiến bệnh trầm cảm của thanh thiếu niên hiện nay trở nên trầm trọng hơn, hay những người bình thường cũng dễ rơi vào trầm cảm.

Bởi việc sử dụng mạng xã hội nhiều giờ mỗi ngày không có chủ đích, trôi dạt vào những vùng thông tin tiêu cực khiến cho thanh thiếu niên bị mất tương tác trực tiếp, ảnh hưởng đến quan hệ trong gia đình, học tập… nặng hơn dẫn đến tình trạng “nghiện”, rối loạn cảm xúc, tự hủy hoại cơ thể. Trong khi, việc tương tác trực tiếp sẽ giúp kích thích về chiều sâu, chiều rộng nhiều hơn, những câu nói dễ dàng được bỏ qua thay vì ngôn từ xuất hiện phơi bày trên mạng, dễ bị để ý, bình phẩm.

“Khi cuốn vào những vùng thông tin toxic hàng giờ, hàng ngày hay những suy nghĩ kiểu như “lướt mạng để cho buồn ngủ”, người dùng sẽ càng bị rối loạn giấc ngủ, dẫn đến các rối loạn khác của chức năng tâm thần, gây ra suy yếu, sụt giảm các chức năng xã hội như học tập, công việc, giao lưu, tương tác bên ngoài”, BSCK.II Bảo Ngọc cảnh báo.

TS. Cao Xuân Liễu, Học viện Quản lý Giáo dục, cho rằng không nên “trị nghiện” mạng xã hội theo kiểu cực đoan

TS. Cao Xuân Liễu, Học viện Quản lý Giáo dục, cho rằng không nên “trị nghiện” mạng xã hội theo kiểu cực đoan

BSCK.II Bảo Ngọc nhấn mạnh, đối với trẻ em vị thành niên, hậu quả có thể còn nghiêm trọng hơn bởi các em chưa có nhận thức hoàn chỉnh, chưa trưởng thành, chưa có kiến thức sâu rộng để đánh giá đâu là mặt tốt, hại và kiểm soát hành vi. Đó là điểm yếu khiến các em dễ bị tác động tâm lý từ mạng xã hội.

Cũng theo BSCK.II Bảo Ngọc, với nhóm trẻ đã mắc bệnh trầm cảm trước đó, não bộ đã bị tổn thương sẽ có xu hướng lên mạng tìm kiếm những hội nhóm giống mình, thông tin liên quan đến bệnh lý với những định hướng hành vi nguy hiểm rồi bắt chước theo, học cách giải quyết cảm xúc chưa đúng đắn. Điều đó sẽ khiến bệnh trầm cảm trở nặng, như loạn thần, nghĩ bản thân vô dụng, không xứng đáng, có tội, xuất hiện ảo thanh trong đầu, tự nhận xét bình phẩm bản thân.

BSCK.II Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) thăm khám 1 bệnh nhân trẻ đang điều trị trầm cảm do mạng xã hội gây nên Ảnh: Châu Linh

BSCK.II Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) thăm khám 1 bệnh nhân trẻ đang điều trị trầm cảm do mạng xã hội gây nên Ảnh: Châu Linh

“Khi đó, việc trị liệu tâm thần sẽ phải kết hợp giữa hóa dược (sử dụng thuốc để ổn định cảm xúc) và điều biến não (kích hoạt hóa cảm xúc) cho bệnh nhân để nhận thức và cải thiện hành vi”, BS. Ngọc cho biết.

Không “trị nghiện” theo kiểu cực đoan

Dịp nghỉ hè đang đến gần cũng là lúc học sinh, sinh viên sử dụng mạng xã hội nhiều hơn thay vì các hoạt động thể chất, cộng đồng. Ông Cao Xuân Liễu (Tiến sĩ tâm lý Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục) nhận thấy, thuật ngữ “nghỉ hè” của học sinh, sinh viên hiện không còn mang nguyên nghĩa như ngày xưa khi các em không phải đến trường đi học nhưng vẫn phải tham gia nhiều khóa học khác nhau liên quan đến chương trình học và bị chi phối bởi các tác động từ trò chơi công nghệ.

“Tôi có cảm giác tuổi thơ các em bị “đánh cắp” bởi các tác động đó. Đặc biệt là những tác động từ thế giới ảo. Tất nhiên, sự phát triển của công nghệ chắc chắn sẽ kéo theo những hệ lụy, ảnh hưởng cả tích cực lẫn tiêu cực tới những đứa trẻ. Nhưng cần phải thẳng thắn nhìn nhận rằng nó ảnh hưởng tiêu cực rất nhiều, tác hại tới các em là không nhỏ”, TS. Liễu nhận định.

TS. Liễu cho rằng, người lớn (thế hệ trước) không thể bắt trẻ hiện nay cứ phải chơi lại các trò chơi dân gian như ngày xưa của mình, dẫu biết chơi các trò đó thực sự rất tốt cho sự phát triển cơ thể và tâm trí của trẻ. Các em cũng phải sống trong thế giới của các em, với thực tiễn của các em, trong đó có sự tiến bộ của khoa học công nghệ. Vấn đề là người lớn làm thế nào để cân bằng cho con, trong khi (ngay cả chính người lớn), cũng “vật lộn” để tự kéo mình ra khỏi những cám dỗ của mạng ảo.

“Cũng đã nhiều người cho rằng nên cấm tuyệt đối các em sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội. Như vậy là cực đoan, các em ấy sẽ không thích ứng với hơi thở của cuộc sống. Với sinh viên thì dễ dàng hơn vì họ đã trưởng thành, ý chí tương đối cao trong việc tiếp tục hay từ bỏ một cách có lộ trình chứng nghiện mạng xã hội. Nhưng với các em học sinh thì khó hơn vì lúc này, các thông tin trên mạng xã hội hấp dẫn họ rất lớn. Họ đang trong tuổi tìm hiểu, khám phá thế giới nên tôi cho rằng chúng ta cần phân loại mức độ nghiện mạng xã hội của các em để có liệu pháp trị liệu hoặc can thiệp phù hợp”, chuyên gia tâm lý giáo dục nói.

TS. Liễu cho rằng, với những em nghiện mạng xã hội nặng cần có sự can thiệp của các nhà chuyên môn, còn những em ở giai đoạn mới chớm thì cần có sự can thiệp, kỷ luật, giám sát nhất định của cha mẹ, nhưng tuyệt đối không được cực đoan khi bắt con cái ngay lập tức phải đoạn tuyệt ngay. Phụ huynh nên tích cực trao đổi, nói chuyện với các con để tạo môi trường gia đình lành mạnh, tích cực đưa trẻ tham gia các hoạt động cộng đồng. Có như vậy, môi trường độc hại mà mạng xã hội mang lại kia sẽ dần biến mất trong quá trình lớn lên của trẻ.

Để nâng cao sức khỏe tâm thần và tạo sức đề kháng không dễ “gãy vỡ” trước biến động, áp lực tâm lý từ những hệ lụy của mạng xã hội gây nên, BSCK.II Bảo Ngọc cho rằng, cần có sự liên kết chủ động giữa gia đình, phụ huynh với nhà trường trong hoạt động tư vấn học đường, phổ biến sức khỏe tâm thần, kỹ năng sử dụng mạng xã hội như một trong những kiến thức, môn học quan trọng. Phụ huynh cũng không nên có định kiến hay mặc cảm khi tìm đến bệnh viện, bác sĩ tâm thần để thăm khám, điều trị cho con.

“Phụ huynh cần đưa mạng xã hội vào quyền kiểm soát và đặt ra giới hạn, thời gian sử dụng, phạm vi thông tin được tiếp cận. Mặc dù mạng xã hội mở ra một luồng thông tin “xuyên biên giới” nhưng vai trò của cha mẹ là khoanh vùng được những nội dung an toàn và phù hợp với độ tuổi, tác động vào nhận thức để con biết cách phân biệt và nhận diện thông tin tiêu cực”, BS. Ngọc khuyến cáo thêm.

Theo Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), trung bình mỗi tháng Viện Sức khỏe tâm thần tiếp nhận 3 đến 4 học sinh là nạn nhân của tình trạng bắt nạt, bạo lực bằng ngôn từ trên không gian mạng. Đây là những nạn nhân có diễn biến bệnh trầm trọng phải vào Viện điều trị. Số lượng ca bệnh thường xuất hiện đông vào dịp hè hoặc đầu năm học.

Cùng chuyên mục

Giàu có không phải giấy chứng nhận uy tín

Giàu có không phải giấy chứng nhận uy tín

TPO - Hai án tù chung thân dành cho Mr Pips và Mr Hunter không chỉ khép lại một phiên tòa với những con số thiệt hại khổng lồ. Vụ án còn đặt ra câu hỏi đáng suy ngẫm: Vì sao vẻ ngoài giàu có, những biểu tượng xa hoa và hình ảnh thành đạt trên mạng có thể khiến người ta dễ dàng đặt niềm tin, ngay cả khi chưa biết đồng tiền ấy đến từ đâu?

Nơi mặt trời trở về

Nơi mặt trời trở về

Có những câu hỏi đi qua tuổi thơ nhẹ như một cánh bướm chạm vào ô cửa. Người hỏi chẳng đợi lâu, người nghe cũng chẳng nhớ nhiều; một thoáng tò mò khép lại, ngày tháng lại tiếp tục trôi, tưởng như chẳng có gì bị bỏ quên.

Bóng hồng Bộ Tổng tham mưu khoe sắc với áo dài và quân phục đại lễ

Bóng hồng Bộ Tổng tham mưu khoe sắc với áo dài và quân phục đại lễ

TPO - Từ bộ sưu tập “Bách liên hoa” đến những thiết kế mang sắc màu thổ cẩm, màn trình diễn của các nữ quân nhân là điểm nhấn trong ngày hội văn hóa của Bộ Tổng tham mưu. Ngoài hội trường, cán bộ, chiến sĩ còn giao lưu, trải nghiệm nhiều trò chơi dân gian và nét văn hóa truyền thống.

Lan tỏa tinh thần thể thao trong tuổi trẻ học đường

Lan tỏa tinh thần thể thao trong tuổi trẻ học đường

Với 21 đội bóng, 320 học sinh tham gia và 39 trận đấu, Giải bóng đá nam học sinh Trường THCS Hoàng Mai năm 2026 mang đến sân chơi sôi động, giúp học sinh rèn luyện thể chất, nuôi dưỡng đam mê và lan tỏa tinh thần đoàn kết.

Quốc hội trẻ em lần thứ 3 dự kiến họp phiên toàn thể ngày 12/12

Quốc hội trẻ em lần thứ 3 dự kiến họp phiên toàn thể ngày 12/12

TPO - 320 đại biểu tiếp tục được tập huấn về kỹ năng điều hành và tranh luận, nhất là những em đảm nhận các vị trí lãnh đạo giả định, để chuẩn bị cho phiên toàn thể Quốc hội trẻ em lần thứ 3 - năm 2026, dự kiến diễn ra sáng 12/12 tới tại Hội trường Diên Hồng.

Cần Thơ ra quân 30 ngày làm sạch đô thị

Cần Thơ ra quân 30 ngày làm sạch đô thị

TPO - Ngày 16/11, UBND TP. Cần Thơ phát động và ra quân Chiến dịch 30 ngày đêm Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp thành phố, nhằm giải quyết dứt điểm các điểm đen về rác thải, khơi thông cống rãnh và lập lại trật tự đô thị tại các khu vực trọng điểm.

Báo Tiền Phong vẫn luôn xứng đáng với tên gọi ‘Tiền Phong’ trên mặt trận thông tin

Báo Tiền Phong vẫn luôn xứng đáng với tên gọi ‘Tiền Phong’ trên mặt trận thông tin

TPO - Chúc mừng Báo Tiền Phong dịp kỷ niệm 73 năm ra số báo đầu tiên, anh Nguyễn Tường Lâm – Bí thư BCH Trung ương Đoàn ghi nhận suốt hơn bảy thập kỷ qua, những người làm báo Tiền Phong đã đối mặt với không ít áp lực, thử thách, song những kết quả đạt được rất đáng tự hào. Báo Tiền Phong vẫn luôn xứng đáng với tên gọi Tiền Phong trên mặt trận thông tin, đặc biệt là thông tin chính thống.

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Tôi đã từng rất sợ tiếng động. Chỉ một tiếng thìa khẽ chạm vào thành bát cũng khiến tôi giật mình. Tiếng tivi từ phòng bên, tiếng người trò chuyện hay tiếng chuông điện thoại đều làm tôi khó chịu. Có những ngày, tôi chỉ nằm im trong phòng, đóng kín cửa, không muốn gặp gỡ hay nói chuyện với bất kỳ ai.

Sau biến cố, tôi tìm thấy hạnh phúc từ những điều bình thường

Sau biến cố, tôi tìm thấy hạnh phúc từ những điều bình thường

Tôi vẫn nhớ rất rõ cảm giác khi bị chiếc xe tải cán qua người. Cơn đau đến tê dại chạy dọc cơ thể, hơi thở yếu dần và đôi chân tôi không thể cử động. Khoảnh khắc đó, tôi chẳng còn nghĩ đến công việc còn dang dở hay những điều mình từng cố gắng để đạt được. Tôi bàng hoàng tự hỏi: Lẽ nào mình sẽ chết?