Không tìm thấy nguồn xả từ trại lợn, nhưng nước hồ Lòng Đèn ở mức ‘rất xấu’

Nước hồ xanh rêu, mùi tanh

Sau phản ánh của cử tri và Báo Tiền Phong về tình trạng nước hồ Lòng Đèn, thôn Kim Sen, xã Trường Sơn (Quảng Trị) đổi màu bất thường, UBND tỉnh Quảng Trị đã yêu cầu cơ quan chuyên môn kiểm tra, làm rõ.

Sau đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Quảng Trị chủ trì, phối hợp Công an tỉnh, Sở Công Thương và UBND xã Trường Sơn kiểm tra thực tế tại hồ Lòng Đèn và Trại chăn nuôi lợn siêu nạc của Công ty CP Buntaphan Quảng Bình.

Trước đó, ghi nhận của phóng viên Tiền Phong những ngày đầu tháng 8 cho thấy nước hồ có màu đen sẫm, một số khu vực ven bờ xuất hiện những mảng bọt vàng sẫm và có mùi tanh.

Người dân cho biết những năm trở lại đây nước hồ Lòng Đèn dần đổi màu, cá giảm mạnh, có thời điểm xảy ra tình trạng cá chết. Sự thay đổi của nguồn nước đồng thời xuất hiện sau khi trang trại chăn nuôi quy mô hàng chục nghìn con lợn, ở khu vực đầu nguồn hồ nước đi vào hoạt động.

Theo báo cáo của Sở NN&MT, thời điểm đoàn liên ngành kiểm tra, hồ khá khô cạn, phần lớn diện tích lòng hồ trơ đáy, nước chỉ tập trung tại vùng thấp trũng giữa lòng hồ đến đập ngăn. Bằng cảm quan, nước có màu xanh rêu và phảng phất mùi tanh.

Tuy nhiên, khi kiểm tra khu vực đầu nguồn hồ giáp ranh trang trại lợn, đoàn kiểm tra “không phát hiện thấy dấu hiệu xả thải nước thải chăn nuôi từ Trại chăn nuôi lợn xuống hồ Lòng Đèn”.

5/9 chỉ tiêu ở mức “rất xấu”

Theo văn bản thông báo kết quả phân tích chất lượng nước của Sở NN&MT, mẫu nước mặt tại hồ Lòng Đèn được đối chiếu với QCVN 08:2023/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt.

Các con số cho thấy chất lượng nước đáng lo ngại. BOD5 ở mức 47 mg/L, COD 82 mg/L, tổng Nitơ 6,9 mg/L, tổng Photpho 0,72 mg/L; pH ở mức 8,6. Cả 5 thông số này đều được xếp mức D.

Cơ quan chuyên môn đánh giá đây là “nước có chất lượng rất xấu”, nồng độ chất ô nhiễm cao, có thể gây ảnh hưởng lớn tới cá và các sinh vật sống trong môi trường nước.

Kết quả này đặc biệt đáng chú ý khi hồ Lòng Đèn vốn là công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp. Trước đây, người dân còn đánh bắt cá, tắm và vui chơi tại hồ.

Người dân địa phương đặt câu hỏi: Nếu tại thời điểm kiểm tra không phát hiện dấu hiệu nước thải chăn nuôi chảy từ trang trại xuống hồ, vì sao hàng loạt chỉ tiêu phản ánh chất lượng nước lại ở mức rất xấu?

Một chuyên gia môi trường cho rằng: Kết quả phân tích với BOD5, COD, Nitơ, Photpho, pH ở mức D cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục xác định nguồn và quá trình tích tụ các chất ô nhiễm, thay vì chỉ dừng lại ở quan sát bằng mắt thường tại một thời điểm.

Đặc biệt, một mẫu nước mặt cho biết tình trạng chất lượng nước tại vị trí và thời điểm lấy mẫu, nhưng chưa đủ để tự thân xác định nguồn phát sinh chất ô nhiễm. Đây cũng là điểm người dân đang chờ cơ quan chức năng làm rõ.

Nước thải và phân đi đâu?

Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, đại diện trang trại lợn cho biết cơ sở chăn nuôi theo công nghệ khép kín. Nước sử dụng trong quá trình chăn nuôi sau khi thu gom, lắng lọc được tuần hoàn trở lại để tiếp tục sử dụng, không xả ra môi trường bên ngoài. Phân lợn, theo đại diện trang trại, có kế hoạch sử dụng làm phân vi sinh.

Tuy nhiên, ghi nhận bằng flycam của phóng viên tại khu vực trang trại cho thấy hầu hết hồ chứa chất thải có màu đen sẫm, không thấy hồ nước nào trong. Vì vậy, cơ quan chức năng cần làm rõ sơ đồ công nghệ: Nước sau xử lý được chứa ở đâu, chất lượng trước khi tái sử dụng ra sao và toàn bộ hệ thống có thực sự vận hành tuần hoàn, không phát sinh dòng thải ra môi trường hay không?

Một vấn đề khác là khối lượng phân phát sinh từ đàn lợn quy mô hàng chục nghìn con. Theo tiết lộ của đại diện trang trại, thi thoảng có lượng phân được người dân xin về bón cây, làm vườn. Vậy, toàn bộ lượng phân phát sinh hằng ngày được thu gom, xử lý và tiêu thụ như thế nào; lượng tồn lưu tại trang trại bao nhiêu và nguy cơ nước rỉ, nước mưa cuốn trôi chất hữu cơ ra môi trường có được kiểm soát hay không?

Không phát hiện dấu hiệu xả thải trong một cuộc kiểm tra, chưa đồng nghĩa đã xác định được nguyên nhân khiến nước hồ suy giảm chất lượng. Khi 5/9 chỉ tiêu đã ở mức “rất xấu”, câu hỏi quan trọng nhất vẫn còn đó: Chất ô nhiễm trong hồ Lòng Đèn hình thành và tích tụ từ nguồn nào?