Ban Bí thư Trung ương Đoàn vừa ban hành Quy chế sửa đổi Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026 nhằm kịp thời đáp ứng yêu cầu triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời cụ thể hóa Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược.
5 điểm mới nổi bật của Quy chế QCV 2026:
1. Gắn Giải thưởng với định hướng đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết 57;
2. Cấu trúc lĩnh vực xét chọn theo 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia;
3. Nhấn mạnh giá trị làm chủ công nghệ, ứng dụng thực tiễn, thương mại hóa và tác động kinh tế - xã hội;
4. Nâng cao yêu cầu về liêm chính khoa học, minh bạch, đạo đức nghiên cứu và trách nhiệm xã hội;
5. Phát huy vai trò của cá nhân đạt Giải thưởng sau vinh danh thông qua cam kết đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.
Việc sửa đổi nhằm hiện thực hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước, đưa Giải thưởng trở thành một kênh phát hiện, tôn vinh, kết nối và phát huy tài năng trẻ Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia, góp phần phát triển nguồn nhân lực tài năng về khoa học công nghệ cho đất nước trong kỷ nguyên mới.
Quy chế sửa đổi năm 2026 đã cập nhật định hướng xét chọn, theo hướng ưu tiên các lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia, các lĩnh vực khoa học công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển đất nước.
Theo Quy chế mới, cấu trúc các lĩnh vực xét Giải thưởng bám sát 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia, phù hợp với Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
10 lĩnh vực Giải thưởng xét chọn bao gồm:
1. Công nghệ số
2. Công nghệ mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử
3. Công nghệ robot và tự động hóa
4. Công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng
5. Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến
6. Công nghệ chip bán dẫn
7. Công nghệ môi trường và phát triển bền vững
8. Công nghệ biển, đại dương và lòng đất
9. Công nghệ hàng không và vũ trụ
10. Công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị
Các tiêu chí xét chọn không chỉ tập trung vào thành tích khoa học công nghệ, mà còn chú trọng liêm chính khoa học, đạo đức nghiên cứu, sở hữu trí tuệ, giá trị ứng dụng, tác động xã hội, năng lực dẫn dắt nhóm nghiên cứu, đóng góp đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ, cũng như cam kết đồng hành và đóng góp cho cộng đồng sau khi được trao Giải thưởng.
Một trong những điểm đáng chú ý của Quy chế sửa đổi là yêu cầu cao về liêm chính khoa học, đạo đức nghiên cứu, tính minh bạch và trách nhiệm xã hội của ứng viên tham gia xét giải thưởng.
Cụ thể, ứng viên phải bảo đảm liêm chính khoa học; tuân thủ chuẩn mực đạo đức nghiên cứu; trung thực trong học thuật; bảo vệ sở hữu trí tuệ; chất lượng công bố khoa học trong nước và quốc tế; giá trị ứng dụng của phát minh, sáng chế, giải pháp, sản phẩm khoa học công nghệ...
Đặc biệt, cá nhân đạt Giải thưởng có trách nhiệm đồng hành cùng Giải thưởng, tham gia hoạt động chuyên môn, học thuật, truyền cảm hứng; hỗ trợ học sinh, sinh viên, nhà khoa học trẻ, nhóm nghiên cứu trẻ, dự án khởi nghiệp khoa học công nghệ; chia sẻ tri thức, kinh nghiệm chuyên môn và thúc đẩy văn hóa liêm chính khoa học, đổi mới sáng tạo trong thời gian tối thiểu 3 năm kể từ thời điểm được trao Giải thưởng.
