Đó là than thở của chị Phùng Thị Minh Châu ở phường Định Công (Hà Nội) sau khi đi chợ ngày cuối tuần. Bởi đến thời điểm này, chị chỉ thấy duy nhất giá xăng dầu giảm, còn các hàng hoá khác giá vẫn đứng yên.
Hàng quán "ngó lơ" việc giảm giá
Chị Châu cho biết, tháng 3 vừa qua, từ mà chị hay nghe thấy nhiều nhất mỗi khi đi chợ là “giá tăng”. Đậu phụ tăng thêm 5.000 đồng/kg, đĩa xôi thắp hương ngày mùng 1 tăng thêm 5.000 đồng, giò chả tăng 10.000-15.000 đồng/kg tuỳ loại, chiếc nem rán từ 6.000 đồng tăng lên 6.500 đồng,... cho đến ly cà phê, cốc nước ép trái cây bán ngoài vỉa hè cũng tăng thêm 3.000-5.000 đồng so với tháng 2.
Nguyên nhân được các chủ hàng giải thích: “Do giá xăng dầu tăng, đến cái túi nilon cũng tăng nên giá hàng hoá đều phải tăng theo”.
Thế nhưng, những ngày vừa qua giá xăng dầu đã giảm mạnh từ đỉnh. Vậy mà giá nhiều mặt hàng nhất quyết đứng yên, không chịu giảm, chị Châu ngán ngẩm nói.
Giữ thói quen đi ăn bún, phở sáng vào cuối tuần, anh Trần Văn Công ở phường Tương Mai (Hà Nội) nhớ lại thời điểm giữa tháng 3 vừa qua giá phở ở quán gần nhà đã tăng từ 35.000 đồng lên 40.000 đồng/bát với lý do giá xăng dầu tăng cao.
“Khi đó giá phở tăng cũng dễ hiểu vì chi phí nguyên vật liệu đầu vào tăng. Còn nay giá xăng dầu giảm mạnh, thì bát phở vẫn giữ giá 40.000 đồng”, anh nói. Việc giá hàng hoá chỉ thấy tăng mà không chịu giảm là nghịch lý.
Trên thị trường, nhiều mặt hàng được điều chỉnh tăng giá mạnh. Đơn cử, giá cam sành tăng từ 200.000 lên 300.000 đồng/thùng 18kg, quýt sim giá từ 25.000 đồng/kg tăng lên 55.000 đồng/kg, dừa xiêm giá từ 240.000 đồng tăng lên gần 400.000 đồng/thùng 30 quả... Theo các chủ hàng, trái cây tăng một phần phụ thuộc vào mùa vụ, phần còn lại do giá cước vận tải tăng.
Báo cáo của Tổ điều hành thị trường trong nước Bộ Công Thương cũng chỉ rõ, do ảnh hưởng của xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran (từ ngày 28/2), giá nhóm hàng nhiên liệu, năng lượng thế giới tăng mạnh, đẩy giá mặt hàng xăng dầu ở nước ta tăng. Kéo theo đó là ảnh hưởng đến giá, cung cầu các mặt hàng vật tư nông nghiệp, nông sản, vật liệu xây dựng…
Theo số liệu của Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân quý I/2026 tăng 3,51% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong đó, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 5,69%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,55%; hàng hóa và dịch vụ khác tăng 3,68%; giáo dục tăng 3,21%; đồ uống và thuốc lá tăng 2,8%; thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 2,13%; văn hóa, giải trí và du lịch tăng 1,83%; may mặc, mũ nón, giày dép tăng 1,63%; giao thông tăng 1,07%; thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,89%...
Giảm giá thì phải chờ...
Thực tế cho thấy, từ đầu tháng 3 đến ngày 9/4, giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh tới 13 lần theo sát diễn biến giá thế giới. Đáng chú ý, ở kỳ điều hành ngày 3/4, giá dầu diesel lập đỉnh 44.788 đồng/lít, song đã giảm mạnh ở kỳ điều hành ngày 8 và 9/4, với mức giảm 11.819 đồng/lít (tương đương giảm gần 26,4%).
Tương tự, tính đến ngày 9/4, giá xăng RON95 cũng giảm mạnh 10.297 đồng/lít (giảm 30,4%) so với mức đỉnh 33.840 đồng/lít ghi nhận ngày 24/3.
Dù giá xăng dầu đã giảm 26-30% so với mức đỉnh, nhưng khi trao đổi với VietNamNet về việc giảm giá hàng hoá, chị Đỗ Thị Hà - chủ một bếp ăn online ở Định Công (Hà Nội) nói việc giảm giá đồ ăn vẫn phải chờ.
Chị giải thích, giá các món ăn chị nấu bán online phụ thuộc rất lớn vào giá nguyên liệu đầu vào. Thời gian qua, do giá cước vận chuyển tăng chóng mặt, giá gas vọt lên gần 630.000 đồng/bình, giá bao bì tăng gần gấp đôi, giá nông sản, rau củ cũng đội lên đáng kể. Do đó, các món ăn đều được chị điều chỉnh tăng thêm 5.000-10.000 đồng/suất để bù đắp vào phần chi phí đầu vào tăng.
Nay mới chỉ có giá xăng dầu giảm, trong khi giá gas vẫn tăng mạnh và neo ở ngưỡng cao. Điều quan trọng hơn, giá chi phí một số nguyên liệu đầu vào vẫn chưa giảm vì cũng phải chờ cước vận chuyển giảm. Thế nên, giá đồ ăn chị bán chưa thể giảm ngay, chị Hà cho hay.
Trao đổi với VietNamNet về câu chuyện giá xăng dầu giảm mạnh từ đỉnh nhưng giá hàng hoá vẫn đứng yên, chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng dẫn chứng chi phí xăng dầu tuy chỉ chiếm khoảng 5-10% trực tiếp trong giá thành một tô phở, nhưng tác động lan tỏa của nó có thể ảnh hưởng đến 20-30% tổng chi phí do liên quan đến vận chuyển và logistics.
Về lý thuyết, theo ông khi chi phí biến đổi như xăng dầu giảm, giá bán lẻ cần được điều chỉnh giảm. Tuy nhiên, thực tế trên thị trường giá thường tăng nhanh nhưng giảm chậm. Bởi tâm lý lo ngại giá xăng sẽ tăng trở lại, khiến người bán không muốn điều chỉnh giá liên tục. Cùng với đó, việc thay đổi giá kéo theo chi phí in ấn, thông báo và vận hành.
Xét ở góc độ chi phí, ngoài xăng dầu, các chi phí cố định như mặt bằng, nhân công, điện nước thường chỉ tăng chứ ít khi giảm, tạo thành “lá chắn” để các hàng quán giữ giá. Quan trọng hơn, trong nền kinh tế thị trường, giá bán không chỉ phụ thuộc vào chi phí mà còn vào cung – cầu và giá trị cảm nhận của khách hàng. Khi người tiêu dùng vẫn chấp nhận mức giá mới, động lực giảm giá sẽ không mạnh, ông Dũng nhấn mạnh.
Theo chuyên gia kinh tế Lê Quốc Phương, khi giá xăng dầu tăng mạnh, giá hàng hoá tăng theo là điều hiển nhiên, không phải “té nước theo mưa”. Vì xăng dầu là nguyên liệu đầu vào của nhiều ngành sản xuất.
Còn lý do giá hàng hoá không điều chỉnh giảm theo giá xăng dầu, ông cho rằng là bởi giá xăng dầu thời gian qua và hiện tại vẫn “nhảy nhót” theo ngày. Trong bối cảnh biến động mạnh như vậy, giá hàng hoá không thể điều chỉnh lên xuống theo ngày giống giá xăng dầu.
Một số mặt hàng muốn điều chỉnh giá phải đăng ký hoặc xin phép, ví như cước vận tải. Trong khi với dịch vụ ăn uống mỗi lần điều chỉnh giá sẽ ảnh hưởng lớn đến tâm lý và hành vi người tiêu dùng, ông Phương nhấn mạnh.
Ngoài ra, trong chuỗi cung ứng hàng hoá, việc điều chỉnh giá luôn có độ trễ nhất định, thường từ 15 ngày đến 1 tháng, do phụ thuộc vào giá nguyên liệu đầu vào tại thời điểm doanh nghiệp nhập hàng.
Chẳng hạn, nếu doanh nghiệp nhập hàng vào cuối tháng 3 – thời điểm giá xăng dầu ở mức cao – thì giá bán ra vẫn phải duy trì ở mức cao cho đến khi tiêu thụ hết lô hàng này. Đây cũng là nguyên nhân khiến giá hàng hoá chưa thể giảm ngay theo đà giảm của giá xăng dầu.
