Giải tỏa hoài nghi
Bà Trương Thị An, Hiệu trưởng Trường THCS Tân Mai (Hà Nội) cho rằng, việc đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá mang lại những ưu điểm rõ nét và ý tưởng ban đầu là hoàn toàn đúng đắn.
Tuy nhiên, yếu tố then chốt quyết định thành bại nằm ở khâu tổ chức thực hiện tại các cơ sở giáo dục cấp dưới. Dù quá trình này đối mặt với nhiều khó khăn, vất vả, toàn ngành bắt buộc phải xây dựng một lộ trình thực hiện bài bản và dài hạn.
Theo bà An, để khẳng định chất lượng chuyên môn, đội ngũ giáo viên cũng như ban giám hiệu các trường cần có kế hoạch sắp xếp mang tính kế thừa và xuyên suốt.
Từ lớp 6 đến lớp 9, mỗi khối lớp đều có sự thay đổi với những yêu cầu đặc thù riêng. Muốn đạt hiệu quả thực chất, ban giám hiệu, đứng đầu là hiệu trưởng, phải có tầm nhìn chiến lược trong việc đánh giá đúng năng lực giáo viên và phân công chuyên môn hợp lí vào từng khối lớp.
Sự phân công đúng đắn, tạo điều kiện thuận lợi từ khâu quản lí sẽ giúp giáo viên trực tiếp đứng lớp áp dụng các biện pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh, qua đó bảo đảm chuẩn đầu ra thay vì trông chờ vào những kết quả mang tính ngẫu nhiên.
Một trong những ưu điểm lớn nhất của việc áp dụng đề kiểm tra chung theo định hướng đánh giá năng lực là thiết lập được mặt bằng chung thực chất. Bà Trương Thị An cho rằng, khi đó, quá trình dạy và học buộc phải đi đôi với nhau theo phương châm “học thật, dạy thật” để trang bị cho học sinh nền tảng kiến thức cơ bản vững chắc.
Giáo viên cần đổi mới phương pháp giảng dạy, đồng thời nhà trường phải phối hợp chặt chẽ với phụ huynh. Quan điểm tiếp cận không thể tiếp tục đặt nặng điểm số hay nặng về thành tích; từ đó sẽ giải tỏa tâm lí e ngại, hoài nghi giữa phụ huynh và giáo viên về tình trạng trù dập hay ép điểm.
Khi cùng tham gia một kì kiểm tra chung, chất lượng thực tế sẽ phản ánh chính xác năng lực của học sinh, xóa bỏ hiện tượng điểm số và học bạ ảo.
“Giáo dục là một quá trình dài hạn, đòi hỏi phải bồi đắp từ gốc rễ thì kết quả mới bền vững. Trong giai đoạn đầu triển khai, sự chênh lệch về chất lượng có thể bộc lộ rõ rệt, nhưng nếu kiên trì qua nhiều năm, mặt bằng trình độ giữa các cơ sở giáo dục sẽ kéo gần khoảng cách chênh lệch”, bà An nói.
Bà cho biết, nếu triển khai một cách nghiêm túc, chính sách này sẽ giải quyết được nhiều bài toán tồn tại: vừa thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các vùng miền ngay trong thành phố, vừa góp phần giảm áp lực dạy thêm, học thêm do nhà trường và giáo viên không còn nắm quyền chi phối tuyệt đối điểm số của học sinh.
Cần kiên định
Bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chương Dương (Hà Nội), đánh giá việc sử dụng đề kiểm tra chung là chủ trương cần thiết, phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục theo hướng thực chất, khách quan và công bằng.
Theo bà Hồng, khi các nhà trường tự xây dựng đề kiểm tra và tổ chức đánh giá, dù đều tuân thủ quy định chuyên môn, vẫn khó tránh khỏi sự chênh lệch về độ khó của đề, mức độ phân hóa và cách thức đánh giá. Vì vậy, cùng một mức điểm số nhưng chưa chắc đã phản ánh tương đồng về năng lực thực tế của học sinh giữa các trường.
“Việc sử dụng đề kiểm tra chung góp phần tạo ra một thước đo tương đối thống nhất, giúp ngành Giáo dục có thêm căn cứ khách quan để đánh giá chất lượng dạy và học, nhận diện những hạn chế cần khắc phục, đồng thời từng bước hạn chế tình trạng lạm phát điểm số”, bà Hồng phân tích.
Theo bà Hồng, đề kiểm tra chung không phải là giải pháp duy nhất để khắc phục bệnh thành tích và tình trạng lạm phát điểm số. Điều quan trọng là đề kiểm tra phải được xây dựng khoa học, bám sát yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm tính vừa sức và khả năng phân hóa năng lực học sinh; tránh đánh đố hoặc tạo thêm áp lực học thêm, luyện thi.
“Mục tiêu cuối cùng không phải là làm cho điểm số của học sinh thấp xuống, mà là làm cho điểm số phản ánh đúng hơn năng lực của các em. Đề kiểm tra chung chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với việc tổ chức kiểm tra, coi, chấm nghiêm túc, khách quan và sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục”, bà Hồng nhấn mạnh.
Theo Thông tư 89, đề kiểm tra cuối học kì của học sinh lớp 5, 9 và 12 với một số môn sẽ do sở GD&ĐT các tỉnh chủ trì, thẩm định, cung cấp chung cho các trường, thay vì mỗi trường tự ra đề như hiện nay.
Bà Trường Thị An cho rằng, bản chất của giáo dục là “trồng người”, đòi hỏi tính kiên trì và cần thời gian để phát huy hiệu quả. Khi đã xác định được mục tiêu và con đường đi đúng đắn, toàn ngành cần kiên định vượt qua khó khăn, không nóng vội hay sốt ruột.
Việc liên tục thay đổi chính sách hay biện pháp mỗi khi vấp phải ý kiến trái chiều sẽ làm gián đoạn lộ trình và khó đạt mục tiêu đề ra.
Ngược lại, việc quá nóng vội áp đặt kết quả ngay lập tức lên một hệ thống quy mô lớn dễ gây nên những xáo trộn tiêu cực. Do đó, quá trình đổi mới cần sự quyết liệt đi cùng lộ trình kiên nhẫn để tạo ra chuyển biến thực chất từ gốc, tránh chạy theo hình thức bề nổi ở phần ngọn.
