Chuyến thăm kéo dài 5 ngày của ông Min Aung Hlaing bắt đầu hôm 30/6, theo lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, nhằm củng cố quan hệ với một trong những đối tác quan trọng của Myanmar ở khu vực.
Bất chấp việc phương Tây áp các lệnh trừng phạt Myanmar kể từ sau cuộc đảo chính tháng 2/2021, Ấn Độ vẫn duy trì quan hệ làm việc với giới tướng lĩnh Myanmar do tầm quan trọng chiến lược của quốc gia này đối với an ninh của New Delhi.
Ông Hunter Marston, Giám đốc phụ trách Đông Nam Á thuộc Viện Lowy ở Sydney, cho rằng lời mời này đồng nghĩa với “sự công nhận thực tế đối với vị thế chính trị của nhà lãnh đạo quân sự”, đồng thời nhắc lại sự kiện hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau bên lề Hội nghị thượng đỉnh BIMSTEC tại Bangkok hồi tháng 4.
Ông Min Aung Hlaing vốn là Tổng tư lệnh quân đội và lãnh đạo chính quyền quân sự Myanmar kể từ cuộc đảo chính năm 2021. Ông được bổ nhiệm làm tổng thống vào tháng 4 vừa qua.
Lần gần nhất ông thăm Ấn Độ là năm 2019, trên cương vị Tổng tư lệnh quân đội, trước khi tiến hành đảo chính năm 2021 và trấn áp phe đối lập. Vụ đảo chính gây ra cuộc xung đột vũ trang trên toàn quốc và khủng hoảng nhân đạo kéo dài đến nay.
Ông Min Aung Hlaing gặp Thủ tướng Narendra Modi ngày 1/6, cùng các quan chức chính phủ và đại diện doanh nghiệp thảo luận các biện pháp thúc đẩy quan hệ song phương.
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ mong muốn thúc đẩy Dự án vận tải đa phương thức Kaladan (KMMT) - hành lang dài 109 km nối thị trấn Paletwa thuộc bang Chin với cửa khẩu biên giới Zorinpui thuộc bang Mizoram của Ấn Độ.
Dự án này bị đình trệ nhiều năm qua do giao tranh giữa quân đội Myanmar với lực lượng Arakan và các nhóm kháng chiến đồng minh. Theo ông Marston, để triển khai dự án, cần tăng cường hiện diện quân sự tại bang Chin để ổn định tuyến hành lang.
Giám đốc phụ trách Đông Nam Á thuộc Viện Lowy ở Sydney cũng cho biết, hợp tác hải quân là một trong những ưu tiên hàng đầu của New Delhi. Theo ông Marston, Ấn Độ coi Myanmar là “đối tác quan trọng trong việc mở rộng sức mạnh quân sự trên biển và ngăn chặn nguy cơ Trung Quốc thống trị ở vùng ngoại vi hàng hải”, đặc biệt tại vịnh Bengal.
Điều không thể tránh khỏi
Bà Sreeparna Banerjee, nghiên cứu viên thuộc chương trình nghiên cứu chiến lược của Observer Research Foundation, cho rằng chuyến thăm phản ánh xu hướng nối lại trao đổi với giới lãnh đạo quân sự Myanmar, vì đây là điều không thể tránh khỏi.
Theo bà Banerjee, thời điểm diễn ra chuyến thăm mang nhiều ý nghĩa, vì trước đó Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã tới Naypyidaw để trao đổi với ông Min Aung Hlaing về vấn đề ổn định biên giới. Đặc phái viên Liên Hợp Quốc Julie Bishop cũng đã có chuyến công tác tới đó.
Bà Banerjee cho rằng việc New Delhi mời ông Min Aung Hlaing thăm cấp nhà nước mang lại “giá trị biểu tượng cho chính quyền quân sự Myanmar, thể hiện sự chấp nhận nhất định từ cộng đồng quốc tế, dù không đồng nghĩa với ủng hộ về chính trị”.
Dù nhiều vấn đề an ninh của Ấn Độ như nổi dậy vũ trang, buôn lậu vũ khí, ma túy, dòng người tị nạn và các trung tâm lừa đảo dọc biên giới có thể được xử lý thông qua các kênh cấp thấp hơn, bà Banerjee cho rằng New Delhi tin việc tiếp xúc trực tiếp với ông Min Aung Hlaing là điều không thể tránh khỏi.
Bà Htwe Htwe Thein, Phó giáo sư kinh doanh quốc tế tại ĐH Curtin, cũng cho rằng chuyến thăm mang tính thực dụng hơn là ủng hộ chính trị.
Theo bà, Myanmar nằm ở vị trí quan trọng chiến lược nên không thể bỏ qua, đồng thời nhấn mạnh rằng tình trạng bất ổn leo thang tại quốc gia này đã trở thành cuộc khủng hoảng khu vực mà “các nước láng giềng không thể chỉ ngồi chờ nó tự kết thúc”.
“Việc chọn Ấn Độ là điểm đến đầu tiên trên cương vị tổng thống mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn. Ông Min Aung Hlaing muốn cho thấy ông nhận được sự ủng hộ không chỉ từ Trung Quốc”, bà nói.
Theo bà Htwe, chuyến thăm phản ánh thực tế, bao gồm các khoản đầu tư của Ấn Độ vào hạ tầng Myanmar và những lo ngại sâu sắc của New Delhi về việc ảnh hưởng của Trung Quốc sẽ lấp đầy khoảng trống nếu Ấn Độ rút lui.
“Ấn Độ không thể để toàn bộ mối quan hệ này rơi vào tay Trung Quốc. Việc tiếp đón ông Min Aung Hlaing với tư cách tổng thống là cách Ấn Độ khẳng định với khu vực rằng họ vẫn hiện diện ở đây”, bà Htwe nói.
Ngoài dự án Kaladan, các dự án quan trọng khác đang được thúc đẩy gồm tuyến đường cao tốc 3 bên giữa Myanmar - Ấn Độ - Thái Lan, cùng nhiều dự án hạ tầng biên giới và mạng lưới năng lượng.
