Sáng 21/4, phát biểu về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) đề cập đến vấn đề cải cách tiền lương tới đây.
Theo ông, tiến trình cải cách chính sách tiền lương, việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Trong những năm gần đây, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026.
Tuy nhiên, theo đại biểu Quốc hội Đoàn Vĩnh Long, vấn đề đặt ra hiện nay không còn là có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa đảm bảo đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công.
“Tôi đánh giá mức 2,53 triệu đồng/tháng từ năm 2026 là một bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh để nói rằng đã bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công”, ông Bình nhìn nhận.
Theo tính toán của đại biểu, mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với mức 2,34 triệu đồng hiện hành. Về danh nghĩa và khả năng thực tế, người hưởng lương ngân sách có thêm một phần thu nhập dương. Đồng thời, mức tăng này khá gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp khoảng 7,2%.
“Nhưng nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa thì theo tôi là chưa. Nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở đô thị lớn”, ông Bình nói.
Đại biểu phân tích, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 thì chỉ nhận khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6 đến 7 triệu đồng/tháng.
“Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản. Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, giảm động lực và chất lượng cuộc sống”, ông Bình cho hay.
Theo đại biểu, mức 2,53 triệu đồng chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống. Mặt khác, từ năm 2026, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp cũng đã tăng lên đáng kể.
Đại biểu tính toán, nếu lấy mức lương cơ sở mới là 2,53 triệu đồng nhân với hệ số khởi điểm thấp thường gặp là 1,86, tiền lương theo công thức cũ chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng, còn với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng… Với mặt bằng chi phí đô thị, đó chỉ là mức cầm cự, chưa phải mức bảo đảm cuộc sống ổn định.
Việc nâng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng là cần thiết nhưng chưa đủ để giải quyết căn bản bài toán đời sống người làm việc trong khu vực công. Trong điều kiện hiện nay, mức 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng là phương án tối ưu về tổng thể, vừa đảm bảo tính khả thi vừa tạo được bước chuyển biến thực chất, đồng thời mở đường cho các bước cải cách sâu hơn trong thời gian tới”, đại biểu Thạch Phước Bình nói.
Đề xuất mức tăng khoảng 13 - 15%
Bên cạnh đó, ông cũng phản ánh tình trạng chi phí thiết yếu trong năm 2025 tăng nhanh hơn CPI chung như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%; còn thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%.
"Đây là các khoản chi khó né tránh của hộ gia đình, công chức, viên chức. Vì vậy, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn có thể là đỡ hơn trước chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế”, ông Bình nêu quan điểm.
Từ các phân tích thực tiễn về thu nhập và chi phí sống, ông Bình cho hay, mức 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng, tức là tăng khoảng 13 - 15% so với mức lương cơ sở hiện hành, nổi lên như một phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay.
Về mặt thu nhập thực tế, với mức này, người có hệ số lương 1,86 có thể đạt khoảng 4,9 - 5 triệu đồng/tháng. Người có hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng. So với mức 2,53 triệu đồng thì thu nhập tăng thêm khoảng 200 – 400 nghìn đồng/tháng. Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp.
Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp và áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu. Về mặt đời sống và tâm lý, theo đại biểu, mức tăng lên 2,65 đến 2,7 triệu đồng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống được bằng lương ở đô thị lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập.
Đặc biệt, trong bối cảnh các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện, nước tăng nhanh hơn CPI chung, việc tăng lương ở mức đủ lớn để cảm nhận được là hết sức cần thiết.
"Về mặt cân đối ngân sách, mức 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng có ưu điểm không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách Nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả và điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống”, ông Bình cho hay.
