Cụ thể, kết luận thanh tra chỉ rõ, có 9/23 dự án vi phạm trong công tác quy hoạch xây dựng và quy hoạch sử dụng đất. Nhiều dự án điều chỉnh quy hoạch chi tiết nhưng không đủ căn cứ pháp lý; thời điểm chấp thuận chủ trương đầu tư chưa có trong kế hoạch phát triển nhà ở; cấp phép quy hoạch không phù hợp quy hoạch phân khu.
Đáng chú ý, có tình trạng giao đất không đúng quy hoạch, sau đó mới điều chỉnh “hợp thức hoá”. Các dự án vi phạm tiêu biểu gồm: Tháp D2 Cầu Giấy, Chelsea Residences, Artemis, dự án tại 01 Giáp Nhị, 83 Hào Nam, Panorama Hà Nội, Khu đô thị Đại Kim…
Bên cạnh đó, UBND TP Hà Nội lựa chọn chủ đầu tư đối với 2 dự án theo quy định Luật Đất đai 2013, chưa phù hợp với quy định Luật Nhà ở 2014.
Kết luận thanh tra xác định 8/23 dự án có vi phạm trong thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nhiều trường hợp chưa ký hợp đồng thuê đất, chưa phê duyệt đơn giá thuê đất hoặc chưa điều chỉnh đơn giá theo chu kỳ; sai lệch diện tích giữa quyết định giao đất và quy hoạch; chậm cấp “sổ đỏ” cho người mua nhà.
Đặc biệt, 21/23 dự án có sai phạm trong việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai. Các lỗi phổ biến gồm: áp dụng sai phương pháp định giá đất, sử dụng dữ liệu so sánh không phù hợp, xác định doanh thu, chi phí thiếu cơ sở, không tính đến biến động thị trường… dẫn đến nguy cơ thất thu ngân sách.
Tại thời điểm thanh tra, vẫn còn 2 dự án nợ tiền sử dụng đất, 5 dự án chậm tiến độ, gây lãng phí tài nguyên và phát sinh khiếu kiện kéo dài.
Đối với 23 dự án, TTCP kiến nghị chấn chỉnh toàn diện công tác tham mưu, thẩm định và quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án khu đô thị, nhà ở. Việc chấp thuận đầu tư phải bảo đảm…Cùng với đó, cơ quan thanh tra cũng yêu cầu xử lý nghiêm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có sai phạm trong quá trình thẩm định, chấp thuận và quyết định chủ trương đầu tư.
Đối với các dự án không thực hiện đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư hoặc đấu giá quyền sử dụng đất, TTCP xác định, đến thời điểm thanh tra, phần lớn các dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, chủ đầu tư đã thực hiện nghĩa vụ tài chính và đã chuyển nhượng cho người dân. Đáng chú ý, đa số các dự án này được triển khai trước thời điểm Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực. Vì vậy, để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người mua nhà, giữ ổn định an ninh trật tự và tránh phát sinh khiếu kiện phức tạp, TTCP đề nghị UBND TP Hà Nội rà soát toàn diện hồ sơ pháp lý, đánh giá lại việc xác định tiền sử dụng đất, giá khởi điểm đấu giá và các nghĩa vụ tài chính liên quan. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự, phải chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.
Yêu cầu xử lý số tiền hơn 106 tỷ đồng
Đối với khu đất đấu giá TQ5 tại thị trấn Trâu Quỳ (Gia Lâm cũ), yêu cầu rà soát, xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất trồng lúa khi chuyển mục đích sử dụng; đồng thời đẩy nhanh triển khai dự án nhà ở xã hội nhằm bảo đảm quỹ đất phục vụ an sinh.
Đối với các dự án Khu nhà ở thấp tầng Nam Thanh, Khu hỗn hợp nhà ở, thương mại, văn phòng số 83 Hào Nam và dự án tại các ô đất TT14–TT19, yêu cầu kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự xây dựng theo thẩm quyền.
Đối với dự án tại xã Tứ Hiệp (Thanh Trì cũ), yêu cầu chủ đầu tư hoàn tất việc nhận chuyển nhượng đất với các hộ dân trong phạm vi dự án; trường hợp chậm tiến độ phải xử lý theo quy định.
Đối với Dự án Tòa nhà hỗn hợp Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội, phải xác định bổ sung tiền thuê đất đối với phần diện tích sử dụng vượt ngoài chỉ giới.
Đối với Dự án Hồ Gươm Plaza, yêu cầu hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh cơ cấu căn hộ; xem xét đối trừ nghĩa vụ tài chính đã nộp; rà soát diện tích đất, hạ tầng kỹ thuật để bàn giao đúng quy định.
Đối với Dự án Làng Việt kiều Châu Âu, kiến nghị điều chỉnh hợp đồng thuê đất, thu hồi diện tích sử dụng sai quy định và xác định lại tiền sử dụng đất đối với phần diện tích phát sinh.
Đối với Dự án Khu nhà ở Phú Mỹ, yêu cầu hoàn thiện nghiệm thu phòng cháy chữa cháy và hạ tầng kỹ thuật để bàn giao.
Đối với Dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng, phải rà soát, điều chỉnh diện tích đất, xác định lại tiền sử dụng đất, trong đó loại trừ các chi phí không đúng quy định.
Đáng chú ý, TTCP đã chuyển hồ sơ vụ việc liên quan đến Dự án Usilk City do Công ty Cổ phần Sông Đà Thăng Long làm chủ đầu tư sang Bộ Công an để xem xét điều tra. Kết luận thanh tra cho thấy dự án được giao cho chủ đầu tư khi chưa đáp ứng năng lực tài chính; doanh nghiệp đã huy động 8.456 tỷ đồng nhưng sử dụng sai mục đích 5.302 tỷ đồng, dẫn đến dự án chậm tiến độ, chưa bàn giao hơn 750 căn hộ, phát sinh khiếu kiện và gây lãng phí nguồn lực đất đai.
Trên cơ sở kết luận thanh tra, TTCP cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Hà Nội rà soát toàn diện công tác quản lý, sử dụng đất, đặc biệt là đất sau cổ phần hóa; đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; bố trí đủ quỹ đất phát triển nhà ở xã hội; siết chặt quản lý quy hoạch, hạn chế điều chỉnh tùy tiện và tăng cường xử lý vi phạm trật tự xây dựng.
Về trách nhiệm, TTCP kiến nghị UBND TP Hà Nội tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý.
Về tài chính, yêu cầu xử lý số tiền 106,228 tỷ đồng, bao gồm các khoản nợ tiền sử dụng đất và tiền chậm nộp của các dự án. Trường hợp sau 6 tháng kể từ khi ban hành kết luận thanh tra mà chủ đầu tư không thực hiện nghĩa vụ, UBND TP Hà Nội phải chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.
