Ngày 20/4, Thanh tra Chính phủ ban hành thông báo kết luận thanh tra công tác quản lý thăm dò, quy hoạch, cấp phép, khai thác các mỏ vật liệu xây dựng tại tỉnh Phú Thọ.
Kết luận cho thấy, trong giai đoạn thanh tra, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo trong lĩnh vực khoáng sản, đồng thời tổ chức đấu giá quyền khai thác tại 31 điểm mỏ, thu về ngân sách hơn 887 tỷ đồng.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả này, cơ quan thanh tra cũng chỉ ra hàng loạt tồn tại, vi phạm cần được xử lý.
Đáng chú ý, cơ quan thanh tra xác định, tỉnh Phú Thọ đã cấp 55 giấy phép thăm dò khoáng sản nhưng không thực hiện công khai thông tin theo quy định trên trang thông tin điện tử, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, cả ở thời điểm tiếp nhận hồ sơ của tổ chức, cá nhân đầu tiên và khi lựa chọn đơn vị được cấp phép tại các khu vực không đấu giá. Việc này vi phạm nguyên tắc công khai, minh bạch trong quản lý tài nguyên theo quy định của Luật Khoáng sản 2010.
Không chỉ dừng lại ở đó, năm 2019, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành quyết định điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản nhưng không trình HĐND tỉnh thông qua trước khi phê duyệt. Có tới 18 khu vực được bổ sung vào quy hoạch chưa đảm bảo đầy đủ căn cứ pháp lý; một số mỏ chưa được cập nhật trong quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến 2050.
Công tác công khai quy hoạch, chưa tổ chức công bố các nội dung điều chỉnh, bổ sung; chưa niêm yết tại trụ sở cơ quan lập quy hoạch đối với các khu vực cấm, tạm cấm hoạt động khoáng sản. Đáng lưu ý, việc khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản được thực hiện không đúng quy định, chủ yếu dựa trên đề xuất của doanh nghiệp, thiếu hồ sơ chứng minh điều kiện cần thiết.
Trong hoạt động đấu giá, trường hợp điển hình được nêu là việc UBND tỉnh Phú Thọ công nhận kết quả trúng đấu giá mỏ cát lòng sông Hồng tại phường Minh Nông (TP Việt Trì cũ) của Công ty cổ phần hàng không Nội Bài. Dù doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ nộp tiền theo yêu cầu, tỉnh vẫn không hủy kết quả mà tiếp tục cấp phép khai thác, trái với quy định đã ban hành.
Cơ quan thanh tra cũng chỉ ra việc lựa chọn tổ chức thăm dò tại một số mỏ cát không đúng quy định khi không tổ chức công khai mà chủ yếu dựa vào đề nghị của doanh nghiệp. Điều này dẫn đến hệ lụy, khi không trúng đấu giá, các đơn vị thăm dò không hợp tác hoàn trả chi phí, gây khó khăn, kéo dài thời gian cấp phép cho đơn vị trúng đấu giá.
Đáng chú ý, có trường hợp một mỏ cát tại Minh Nông bị chia nhỏ thành ba điểm mỏ để cấp phép, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên và thiếu minh bạch trong quản lý.
16 điểm mỏ chưa được giao đất, cho thuê đất nhưng đã tiến hành khai thác
Ngoài ra, cơ quan thanh tra phát hiện 16 điểm mỏ chưa được giao đất, cho thuê đất nhưng đã tiến hành khai thác. Thậm chí có trường hợp bàn giao đất trên thực địa khi chưa ký hợp đồng thuê đất. Nhiều doanh nghiệp vi phạm thiết kế mỏ, không lắp đặt trạm cân, không duy trì mốc giới, gây khó khăn cho việc kiểm soát sản lượng.
Đến thời điểm thanh tra, còn hơn 45,4 tỷ đồng từ 43 doanh nghiệp chưa được nộp vào ngân sách Nhà nước. Việc lưu trữ hồ sơ tại một số mỏ cũng không đầy đủ, ảnh hưởng đến công tác kiểm tra, giám sát.
Trước những sai phạm nêu trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; đồng thời xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm. Đặc biệt, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cần chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định, thông báo kết luận thanh tra nêu.
Tỉnh Phú Thọ (trước khi sáp nhập với tỉnh Hòa Bình, Vĩnh Phúc) có hơn 300 điểm mỏ và điểm khoáng sản các loại.
Cơ quan thanh tra xác định, việc lựa chọn tổ chức thăm dò tại một số mỏ cát không đúng quy định khi không tổ chức công khai mà chủ yếu dựa vào đề nghị của doanh nghiệp. Điều này dẫn đến hệ lụy, khi không trúng đấu giá, các đơn vị thăm dò không hợp tác hoàn trả chi phí, gây khó khăn, kéo dài thời gian cấp phép cho đơn vị trúng đấu giá.
