Bộ Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực: Công tác dân tộc; tín ngưỡng, tôn giáo và quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước của bộ theo quy định của pháp luật.
Bộ Dân tộc và Tôn giáo thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại Luật Tổ chức Chính phủ, quy định của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ và thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể.
Trong đó, Bộ sẽ trình Chính phủ dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự thảo nghị định, nghị quyết của Chính phủ theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật hàng năm và các đề án theo sự phân công của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Về cơ cấu tổ chức, Bộ Dân tộc và Tôn giáo có các đơn vị: 1. Vụ Kế hoạch - Tài chính; 2. Vụ Tổ chức cán bộ; 3. Vụ Pháp chế; 4. Vụ Hợp tác quốc tế; 5. Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo; 6. Văn phòng; 7. Ban Tôn giáo Chính phủ; 8. Cục Chiến lược và Chính sách dân tộc; 9. Trung tâm Chuyển đổi số; 10. Học viện Dân tộc và Tôn giáo; 11. Báo VietNamnet; 12. Tạp chí Nghiên cứu Dân tộc và Tôn giáo.
Các đơn vị quy định 1 đến 8 nêu trên là tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo thực hiện chức năng quản lý nhà nước và công tác quản trị nội bộ. Các đơn vị quy định từ 9 đến 12 nêu trên là đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ chức năng quản lý nhà nước của Bộ Dân tộc và Tôn giáo.
Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo ban hành quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các đơn vị thuộc Bộ (trong đó quy định Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo có 2 bộ phận đóng trụ sở tại tỉnh Đắk Lắk và thành phố Cần Thơ); trình Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục các đơn vị sự nghiệp công lập khác trực thuộc bộ theo quy định.
Về điều khoản chuyển tiếp, Vụ Chính sách, Học viện Dân tộc tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn cho đến khi có quyết định của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Chiến lược và Chính sách dân tộc, Học viện Dân tộc và Tôn giáo có hiệu lực thi hành.
