Đừng gánh hai vai trên một đề thi
Dưới góc độ phụ huynh có con đang học lớp 12 tại phường An Bình (TP. Cần Thơ), chị Trần Thị Ái Trinh cho rằng, việc tách riêng kỳ thi tốt nghiệp cấp 3 và đại học là cần thiết. Theo chị Trinh, mục tiêu thi Tốt nghiệp THPT chỉ cần kiểm tra kiến thức nền tảng để công nhận hoàn thành chương trình phổ thông. Trong khi đó, tuyển sinh đại học lại đòi hỏi tính phân hóa cao để chọn lọc nhân tài, đào tạo chuyên sâu, định hướng nghề nghiệp sau này.
“Việc thi '2 trong 1' khiến đề thi Tốt nghiệp THPT rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, vừa quá sức với học sinh chỉ cần tốt nghiệp để học nghề hoặc đi làm, nhưng lại thiếu độ sâu, tính phân hoá rõ nét, dễ dẫn đến hiện tượng 'mưa điểm 10' làm khó các trường đại học khi xét tuyển,” chị Trinh nói.
Cũng theo chị Trinh, vì 1 kỳ thi gánh 2 mục tiêu, làm dồn nén 12 năm đèn sách của học sinh chỉ quyết định vào vài ngày thi ngắn ngủi, khiến cơ hội của học sinh trở nên quá mong manh. Chỉ cần một sự cố sức khỏe, gia đình ảnh hưởng tâm lý học sinh đúng ngày thi, các em có thể mất cả bằng tốt nghiệp lẫn tấm vé đại học. Tách riêng kỳ thi có thể phát sinh thêm chi phí, nhưng sẽ giúp học sinh và gia đình nhẹ gánh tâm lý, thêm cơ hội với học sinh thực sự có tài, có nhiều lựa chọn đại học.
Là người trong cuộc, em Dương Chi Lan Anh (học sinh lớp 12 tại phường Ninh Kiều, TP. Cần Thơ) đồng tình tách thi tốt nghiệp cấp 3 và thi đại học riêng. Thực tế, việc ôm đồm nhiều mục tiêu, buộc đề phải vừa có phần ở mức cơ bản cho mục tiêu xét điểm tốt nghiệp, vừa có tính chuyên sâu để phân loại học sinh cho đại học, nên đề thi phải thêm những câu hỏi lắt léo về ngữ nghĩa, vô tình tạo ra tính 'may rủi' cho cả học sinh giỏi.
"Trong 50 đến 90 phút thi căng thẳng, chỉ cần sẩy chân mất 0,2 điểm vì một câu 'bẫy' là có thể bị đánh bật khỏi ngành học mơ ước. Nếu kỳ thi tốt nghiệp về đúng bản chất nhẹ nhàng tại địa phương, học sinh sẽ 'được thở', được có cơ hội học đúng thứ mình cần và thi đúng ngành, trường mình mong đợi", Lan Anh mong muốn.
Có thể xem xét... bỏ hẳn?
Tiến sĩ Phùng Kim Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Diệu (TP. Cần Thơ) băn khoăn: "Kỳ thi Tốt nghiệp THPT như hiện nay có còn thật sự cần thiết?". Điểm số của một kỳ thi trong vài ngày rất khó phản ánh đầy đủ cả quá trình 12 năm đèn sách. Độ khó và mức độ phân hóa của đề thi biến động theo từng năm, nên kỳ thi này chưa phải thước đo thực sự ổn định. Mặt khác, một kỳ thi quy mô toàn quốc luôn tiềm ẩn rủi ro về coi thi, chấm thi, nên việc dùng dữ liệu này làm căn cứ chính cho tuyển sinh đại học cần hết sức thận trọng.
"Nên nghiên cứu tiến tới bỏ hẳn kỳ thi Tốt nghiệp THPT theo hình thức hiện nay, chứ không chỉ dừng ở việc tách đôi thi tốt nghiệp và thi đại học", TS Phùng Kim Phú đề xuất.
Thầy Phú cho rằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) nên ban hành quy chế thống nhất giao cho các trường phổ thông tự xét, công nhận tốt nghiệp dựa trên kết quả học tập và rèn luyện cả 3 năm THPT của học sinh (như cách đang áp dụng ở cấp THCS - PV). Phương án này vừa đánh giá thực chất quá trình, vừa giảm chi phí ngân sách và giải tỏa áp lực cho xã hội. Đi kèm với đó là chuẩn hóa khâu kiểm tra nội bộ, siết chặt giám sát và nâng cao trách nhiệm giải trình của hiệu trưởng các trường THPT.
Đối với tuyển sinh đại học, theo thầy Phú, nên có kỳ thi đánh giá năng lực cấp quốc gia (có thể gọi là VN-SAT). Bộ GD&ĐT xây dựng khung đánh giá, ngân hàng câu hỏi và chuẩn kỹ thuật. Các trường đại học đủ năng lực sẽ đứng ra tổ chức thi tại các địa phương với nhiều đợt trong năm. Kết quả này được công nhận toàn quốc để thí sinh dùng xét tuyển vào nhiều trường. Các ngành đặc thù có thể thi thêm bài luận, phỏng vấn hoặc năng khiếu.
“Nếu chỉ tách làm hai kỳ thi độc lập mà giữ nguyên cách thức vận hành cũ, học sinh còn vất vả hơn vì phải thi nhiều lần, tốn thêm chi phí và thời gian. Chỉ khi xây dựng được một kỳ thi đánh giá năng lực chung, chuẩn hóa, tổ chức nhiều đợt và cho phép dùng kết quả tốt nhất để xét tuyển, áp lực thi cử mới thực sự được trút bỏ và chất lượng cũng được nâng cao”, thầy Phú kỳ vọng.
Báo Tiền Phong mở diễn đàn "Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?"; để lắng nghe những ý kiến thảo luận, hiến kế, gợi mở giải pháp từ bạn đọc.
Bài viết tham gia diễn đàn xin gửi theo địa chỉ: https://tienphong.vn/ban-doc-lam-bao.tpo
Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp đa chiều của bạn đọc!
