Phản ánh tới Bộ GD&ĐT, một phụ huynh cho rằng, một số quy định trong Thông tư 81 cần được hướng dẫn cụ thể hơn để bảo đảm tính khả thi.
Thứ nhất, việc ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ có thể gây khó khăn cho những hoạt động nhỏ nhưng có nhiều phụ huynh cùng tham gia.
Ví dụ lớp tổ chức trung thu, sinh nhật, liên hoan cần mua bánh, nước, quà với tổng chi phí vài triệu đồng. Nếu 30 - 40 phụ huynh đều chỉ hỗ trợ một khoản nhỏ và phải tự chuyển trực tiếp cho nhà cung cấp thì phát sinh hàng chục giao dịch. Nhưng nếu phụ huynh tự nguyện nhờ một người, đặc biệt là thành viên ban đại diện, nhận tiền để thanh toán một lần thì lại có thể bị hiểu là “thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ”.
Thứ hai, cần phân biệt rõ “tiền hỗ trợ hoạt động của ban đại diện” với tiền mua chung hàng hóa, dịch vụ cho chính con mình.
Ví dụ một bộ đồ dùng có giá 100 nghìn đồng, phụ huynh nào có nhu cầu thì đăng ký, một người đặt hộ và mỗi gia đình thanh toán đúng giá bộ hàng của con mình. Đây có thể chỉ là giao dịch mua chung tự nguyện, không phải khoản hỗ trợ.
Thứ ba, đề nghị Bộ GD&ĐT hướng dẫn tình huống liên quan đến quyền tự nguyện và tâm lý công bằng.
Ví dụ lớp có 39 học sinh, dự kiến tổ chức trung thu hết 5 triệu đồng. Một số phụ huynh chỉ đồng ý tham gia nếu các gia đình cùng chia sẻ chi phí và không đồng ý dùng tiền của mình để chi trả phần quà cho những gia đình không tham gia.
Người không muốn hỗ trợ thì không thể bị ép. Người có hỗ trợ cũng không thể mặc nhiên bị buộc tài trợ thay cho người khác, đồng thời học sinh có cha mẹ không hỗ trợ cũng không được bị phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi.
Nếu chỉ 30/39 gia đình tham gia, dùng tiền của 30 gia đình để mua đủ 39 phần quà, họ phải gánh thêm phần của 9 gia đình còn lại. Nhưng nếu chỉ 30 học sinh được nhận thì lại phát sinh nguy cơ phân biệt đối xử.
Không đủ nguồn hỗ trợ, lựa chọn nội dung khác
Liên quan nội dung này, Bộ GD&ĐT trả lời như sau: Theo Điều 17 của Điều lệ ban hành kèm theo Thông tư số 81, việc hỗ trợ hoạt động của ban đại diện cha mẹ học sinh được thực hiện trên cơ sở tự nguyện.
Ban đại diện cha mẹ học sinh không thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ; không ấn định hoặc phân bổ mức hỗ trợ; không xác định mức hỗ trợ bình quân, mức hỗ trợ tối thiểu hoặc yêu cầu cha mẹ học sinh hỗ trợ theo mức kinh phí xác định trước.
Khoản 5 Điều 17 quy định trường hợp mức hỗ trợ thực tế không đáp ứng nhu cầu, ban đại diện cha mẹ học sinh điều chỉnh nội dung, quy mô hoặc phương thức thực hiện hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế.
Như vậy, việc dự kiến kinh phí để xem xét tính khả thi của hoạt động không đồng nghĩa với việc được phân bổ khoản kinh phí đó thành nghĩa vụ đóng góp của từng cha mẹ học sinh.
“Trường hợp nguồn hỗ trợ không đủ, cần lựa chọn nội dung, quy mô, phương thức tổ chức phù hợp hoặc không thực hiện hoạt động khi chưa bảo đảm các điều kiện cần thiết. Không yêu cầu những cha mẹ học sinh chưa tham gia hỗ trợ phải đóng góp hoặc yêu cầu những người đã hỗ trợ phải tiếp tục bù đắp phần kinh phí còn thiếu”, theo Bộ GD&ĐT.
Ngăn chặn lạm thu
Cũng theo Bộ GD&ĐT, pháp luật tôn trọng quyền tự nguyện thỏa thuận hợp pháp của cá nhân trong việc mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ và thực hiện các giao dịch dân sự.
Nhưng cần phân biệt việc các cá nhân tự nguyện thỏa thuận thanh toán chi phí của một giao dịch cụ thể với việc ban đại diện cha mẹ học sinh tổ chức huy động, phân bổ hoặc thu tiền hỗ trợ hoạt động.
Trường hợp cha mẹ học sinh thống nhất cùng thanh toán chi phí, việc thực hiện phải bảo đảm sự tự nguyện thực chất của từng người, phù hợp với bản chất giao dịch và quy định pháp luật có liên quan. Không được sử dụng thỏa thuận này để hợp thức hóa việc thu tiền hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh trái với Điều 17.
Việc cha mẹ học sinh không tham gia thỏa thuận hoặc không tham gia hỗ trợ không làm phát sinh nghĩa vụ thanh toán và không được sử dụng làm căn cứ để gây bất lợi hoặc phân biệt đối xử đối với học sinh.
Bộ GD&ĐT khẳng định, việc phối hợp giữa gia đình, ban đại diện cha mẹ học sinh và cơ sở giáo dục phải bảo đảm đúng nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của từng chủ thể. Các bên thực hiện trên cơ sở tự nguyện, dân chủ, công khai, minh bạch và vì quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh.
Việc tổ chức các hoạt động cần phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm an toàn, thiết thực, hiệu quả; không đặt ra nghĩa vụ hỗ trợ tài chính bắt buộc hoặc phân biệt đối xử với học sinh vì điều kiện kinh tế và mức độ tham gia hỗ trợ của gia đình.
Theo Bộ, việc triển khai thông tư cần bảo đảm thống nhất, phù hợp thực tiễn, phát huy sự đồng hành của cha mẹ học sinh với nhà trường, đồng thời phòng ngừa tình trạng lạm thu và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh.
Thông tư ban hành Điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh của Bộ GD&ĐT có hiệu lực từ ngày 15/11, cấm ban đại diện cha mẹ học sinh đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, ấn định hoặc phân bổ mức hỗ trợ, ép buộc, gây áp lực cha mẹ học sinh hỗ trợ hoạt động.
Đặc biệt, quy định cấm thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban đại diện cha mẹ học sinh gây tranh cãi.
