Hơn 773.000 căn nhà ở xã hội đang được triển khai
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng về kết quả thực hiện Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030”, đến hết tháng 7/2026, cả nước có 875 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai, với tổng quy mô 773.457 căn và tổng mức đầu tư khoảng 637.019 tỷ đồng.
Trong số này, 289 dự án đã hoàn thành, với quy mô 197.805 căn, tổng mức đầu tư khoảng 162.912 tỷ đồng. Có 270 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 270.409 căn, tổng mức đầu tư khoảng 222.709 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, 316 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, với quy mô 305.243 căn, tổng mức đầu tư khoảng 251.938 tỷ đồng.
Theo tính toán của Bộ Xây dựng, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư đến nay đạt khoảng 77% so với chỉ tiêu đặt ra.
Một số địa phương có kết quả thực hiện tốt gồm Hải Phòng, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Khánh Hòa, Cà Mau…
Cùng với nguồn cung đang được phát triển, cả nước hiện có 205.074 căn nhà ở cho thuê thuộc tài sản công, trong đó 188.025 căn đang được cho thuê và 17.049 căn chưa bố trí sử dụng.
Cụ thể, có 13.450 căn nhà ở xã hội, trong đó 12.455 căn đang cho thuê; 78.476 căn nhà ở công vụ, với 77.789 căn đang cho thuê; 64.808 phòng ký túc xá sinh viên, trong đó 61.052 phòng đang cho thuê.
Quỹ đất lớn nhưng nhà ở cho thuê vẫn thiếu
Theo Bộ Xây dựng, trên cả nước đã quy hoạch khoảng 1.986 vị trí với quy mô khoảng 10.279 ha đất để phát triển nhà ở xã hội. Trong đó, có 944 quỹ đất độc lập với khoảng 6.047 ha; 837 quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại với khoảng 3.174 ha; 123 quỹ đất của lực lượng vũ trang nhân dân với khoảng 475 ha và 82 quỹ đất nhà lưu trú công nhân với khoảng 583 ha.
Hầu hết các địa phương đã quy hoạch quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội. Một số địa phương dành quỹ đất lớn tại các vị trí được đánh giá thuận lợi, gần trung tâm đô thị và khu công nghiệp, đồng thời có khả năng đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.
Đáng chú ý, Đồng Nai đã quy hoạch khoảng 1.723 ha, TPHCM khoảng 1.740 ha, Hà Nội khoảng 1.555 ha, Bắc Ninh khoảng 754 ha, Tây Ninh khoảng 570 ha và Quảng Ngãi khoảng 461 ha.
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng, dù công tác phát triển nhà ở xã hội đã đạt những kết quả tích cực, nguồn cung thực tế đưa ra thị trường vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với nhu cầu rất lớn của công nhân, người lao động và người thu nhập thấp tại các đô thị, khu công nghiệp. Đặc biệt, nguồn cung nhà ở cho thuê vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.
Một trong những nguyên nhân là tại một số địa phương, công tác phát triển nhà ở xã hội chưa được quan tâm đúng mức. Ngân sách địa phương chưa được bố trí đầy đủ để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, tạo quỹ đất sạch và giao chủ đầu tư triển khai dự án.
Bên cạnh đó, dù nhiều địa phương chủ động bố trí quỹ đất, không ít vị trí lại nằm xa trung tâm đô thị và các khu, cụm công nghiệp. Hệ thống giao thông kết nối chưa phát triển khiến việc đi lại, sinh hoạt và làm việc của người dân gặp khó khăn.
Thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng và nhà ở tại một số địa phương còn chậm, kéo dài. Việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước chưa thực sự đồng bộ, làm tăng thời gian chuẩn bị đầu tư cũng như chi phí của doanh nghiệp.
Một điểm nghẽn khác là khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng hỗ trợ. Bộ Xây dựng nhận định nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước còn thiếu, trong khi các dự án nhà ở, đặc biệt nhà ở xã hội, cần vốn đầu tư lớn nhưng thời gian thu hồi vốn dài, nhất là đối với dự án nhà ở cho thuê. Nguồn vốn từ ngân sách cho phát triển nhà ở xã hội cũng còn hạn chế so với nhu cầu thực tế.
