Nguồn cung hạn chế khiến giải ngân ì ạch
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, tính đến hết tháng 5 năm nay, doanh số giải ngân chương trình tín dụng 145.000 tỷ đồng cho vay nhà ở xã hội đạt khoảng 12.440 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 10.640 tỷ đồng được giải ngân cho các chủ đầu tư dự án và khoảng 1.800 tỷ đồng dành cho người mua nhà. Tổng dư nợ của chương trình hiện đạt khoảng 10.175 tỷ đồng.
Như vậy, sau 3 năm triển khai theo Nghị quyết 33 của Chính phủ, chương trình mới giải ngân được khoảng 8,5% quy mô gói tín dụng, dù Ngân hàng Nhà nước đã liên tục ban hành các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo các ngân hàng thương mại và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực đẩy mạnh triển khai.
Hiện lãi suất ưu đãi áp dụng đối với chương trình là 7%/năm dành cho chủ đầu tư và 6,5%/năm đối với người mua nhà.
Đối với chương trình cho người trẻ dưới 35 tuổi vay mua nhà ở xã hội, được triển khai từ cuối tháng 5/2025, đến hết tháng 5/2026, doanh số giải ngân đạt khoảng 383 tỷ đồng, với tổng dư nợ khoảng 353 tỷ đồng.
Lý giải nguyên nhân giải ngân còn chậm, tại cuộc họp báo mới đây, ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước - cho biết, nguồn cung nhà ở xã hội vẫn là nút thắt lớn nhất.
Theo ông Bắc, số lượng dự án nhà ở xã hội được triển khai còn khá hạn chế so với nhu cầu thực tế, dẫn đến số dự án đủ điều kiện để các ngân hàng tiếp cận, thẩm định và giải ngân vốn chưa nhiều. Điều này khiến dòng vốn ưu đãi dù sẵn sàng nhưng chưa thể đi vào nền kinh tế với tốc độ như kỳ vọng.
Ngân hàng Nhà nước tiếp tục nới cơ chế
Để khuyến khích các tổ chức tín dụng đẩy mạnh cho vay lĩnh vực nhà ở xã hội, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp về chính sách tín dụng.
Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản thông báo tới các ngân hàng về việc không tính phần dư nợ tín dụng tăng thêm đối với các khoản cho vay nhà ở xã hội và các dự án khu công nghiệp, khu chế xuất khi kiểm soát tăng trưởng tín dụng bất động sản trong năm 2026.
Trước đó, Ngân hàng Nhà nước cũng quy định hệ số rủi ro đối với các khoản vay mua nhà ở xã hội thấp hơn so với các khoản vay bất động sản thương mại thông thường, qua đó tạo điều kiện để các ngân hàng mạnh dạn mở rộng tín dụng vào phân khúc này.
Ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước - cho biết trong năm nay, Ngân hàng Nhà nước vẫn tiếp tục kiểm soát chặt tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt là bất động sản. Tuy nhiên, nhà ở xã hội, bất động sản khu công nghiệp, khu chế xuất và sắp tới là nhà ở xã hội cho thuê sẽ được ưu tiên khuyến khích phát triển.
Theo ông Quang, đây đều là những lĩnh vực có khả năng tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế, góp phần thúc đẩy cả tổng cung và tổng cầu. Vì vậy, Ngân hàng Nhà nước sẽ không tính vào hạn mức tăng trưởng tín dụng đối với các khoản vay thuộc các lĩnh vực này, giúp các tổ chức tín dụng có thêm dư địa để mở rộng cho vay.
"Tất cả các dự án này đều tạo động lực tăng trưởng kinh tế tốt, tác động tích cực đến cả tổng cung lẫn tổng cầu. Do đó, Ngân hàng Nhà nước không tính room tín dụng đối với các lĩnh vực này để các tổ chức tín dụng có thêm dư địa, an tâm đầu tư vào các dự án nhà ở xã hội, bất động sản khu công nghiệp, khu chế xuất", ông Quang nhấn mạnh.
Đối với mô hình nhà ở xã hội cho thuê, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cho biết, đây là lĩnh vực có thời gian thu hồi vốn dài trong khi nguồn vốn huy động của các ngân hàng chủ yếu là ngắn hạn. Vì vậy, Ngân hàng Nhà nước đang nghiên cứu cơ chế tạo nguồn vốn phù hợp cho các ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước.
Một trong những giải pháp đang được xem xét là cơ chế tái cấp vốn để bổ sung nguồn lực cho các ngân hàng triển khai các chương trình phát triển nhà ở cho thuê theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Đây được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn vốn dài hạn, tạo điều kiện mở rộng nguồn cung nhà ở xã hội trong thời gian tới.
