Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh hiệu quả của tế bào gốc chỉ được khẳng định khi có đầy đủ bằng chứng khoa học, được kiểm chứng qua các nghiên cứu lâm sàng nghiêm ngặt và tuân thủ chặt chẽ các quy định về an toàn, đạo đức trong nghiên cứu y học.
Trong khoảng hai thập kỷ qua, y học tái tạo đã chuyển từ giai đoạn nghiên cứu trong phòng thí nghiệm sang ứng dụng lâm sàng ở nhiều lĩnh vực. Trên thế giới, công nghệ tế bào đang góp phần thay đổi cách tiếp cận điều trị nhờ khả năng sử dụng tế bào gốc có đặc tính tự làm mới và biệt hóa thành nhiều loại tế bào chuyên biệt, từ đó hỗ trợ phục hồi các mô, cơ quan bị tổn thương.
Các nghiên cứu về ghép tế bào gốc tạo máu trong điều trị ung thư, cũng như nuôi cấy tế bào gốc trung mô từ màng dây rốn phục vụ điều trị bệnh tự miễn, bệnh thoái hóa đã mang lại nhiều kết quả tích cực, đưa y học tái tạo trở thành một trong những lĩnh vực phát triển nhanh của y học hiện đại.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và hiệu quả điều trị thực tế vẫn còn khá lớn. Một liệu pháp chỉ được công nhận khi chứng minh được tính an toàn, hiệu quả thông qua các thử nghiệm lâm sàng được thiết kế nghiêm ngặt, đồng thời đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về đạo đức nghiên cứu và quản lý khoa học.
Tại nhiều quốc gia phát triển, thành công của y học tái tạo không chỉ đến từ trình độ công nghệ mà còn dựa trên hệ thống nghiên cứu liên ngành với quy trình chuẩn hóa chặt chẽ, từ thu thập, nuôi cấy, lưu trữ tế bào đến theo dõi hiệu quả điều trị và giám sát lâu dài sau can thiệp.
Tại Việt Nam, lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc cũng đang từng bước khẳng định vị trí trong các bệnh viện chuyên khoa, đặc biệt ở lĩnh vực huyết học. Những kết quả đạt được trong ghép tế bào gốc tạo máu cho thấy năng lực làm chủ nhiều kỹ thuật cao của đội ngũ y tế trong nước.
Những vấn đề trên cũng là trọng tâm được các chuyên gia trong và ngoài nước trao đổi tại Hội thảo khoa học quốc tế “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn” do Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Tế bào phối hợp với Longevity Medical System (LMS) và Báo Sức khỏe & Đời sống tổ chức sáng 18/7 tại Hà Nội.
Tại đây các chuyên gia tập trung cập nhật các tiến bộ mới của y học tái tạo, chia sẻ bằng chứng lâm sàng về ứng dụng tế bào gốc trong điều trị, đồng thời thảo luận những yêu cầu về chuẩn hóa kỹ thuật, hành lang pháp lý và an toàn người bệnh để đưa các thành tựu nghiên cứu vào thực tiễn.
Theo TS. Nguyễn Tiến Dũng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Tế bào, ứng dụng tế bào gốc đang trở thành một trong những thành tựu nổi bật của y học hiện đại, góp phần mở rộng cơ hội điều trị và chăm sóc sức khỏe theo hướng cá thể hóa. Tuy nhiên, việc phát triển lĩnh vực này phải đặt trên nền tảng khoa học vững chắc, bảo đảm an toàn và hiệu quả cho người bệnh.
Chia sẻ về thực tiễn điều trị, TS. bác sĩ Hàn Viết Trung, Trung tâm Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết ghép tế bào gốc tạo máu hiện là một trong những bước tiến quan trọng trong điều trị các bệnh lý huyết học, đặc biệt là bệnh máu ác tính.
Bệnh viện 19-8 là một trong những đơn vị triển khai kỹ thuật này từ sớm và hiện đã thực hiện thường quy. Trung tâm Huyết học - Truyền máu của bệnh viện luôn điều trị nội trú khoảng 30-50 bệnh nhân sau ghép. Nhiều trường hợp đạt đáp ứng tốt, duy trì chất lượng cuộc sống ổn định trong thời gian dài, thậm chí có người sống thêm từ 20-30 năm sau ghép.
Theo bác sĩ Hàn Viết Trung, hóa trị vẫn là nền tảng điều trị nhiều bệnh máu ác tính, giúp đưa bệnh về lui bệnh và kéo dài thời gian sống. Tuy nhiên, phương pháp này còn nhiều độc tính, nguy cơ tác dụng phụ và tái phát. Trong những trường hợp có chỉ định phù hợp, ghép tế bào gốc tạo máu sau hóa trị có thể giúp cải thiện thời gian sống thêm và tăng tỷ lệ sống toàn bộ so với hóa trị đơn thuần.
Dù vậy, các chuyên gia đồng thời lưu ý tế bào gốc không phải là “phép màu” có thể chữa khỏi mọi bệnh. Mỗi chỉ định điều trị đều cần dựa trên bằng chứng khoa học, tình trạng bệnh lý cụ thể và phải được thực hiện tại các cơ sở y tế đủ điều kiện chuyên môn. Những quảng cáo hoặc tuyên bố vượt quá bằng chứng khoa học không chỉ gây hiểu nhầm mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người bệnh.
Bên cạnh những kết quả tích cực, lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc tại Việt Nam vẫn đứng trước nhiều thách thức. Các chuyên gia cho rằng cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý đối với ngân hàng tế bào và các cơ sở triển khai liệu pháp tế bào; đồng thời chuẩn hóa quy trình nuôi cấy, lưu trữ, kiểm soát chất lượng tế bào theo các tiêu chuẩn quốc tế.
Việc xây dựng hệ thống quản lý khoa học đồng bộ cùng cơ sở dữ liệu và các hướng dẫn chuyên môn thống nhất sẽ tạo nền tảng để y học tái tạo phát triển bền vững, đưa các thành tựu nghiên cứu vào thực tiễn điều trị một cách an toàn, hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh.
