Hồ Anh Thái - Dấu về gió xóa

Hồ Anh Thái hiện ở Iran trong nhiệm kỳ làm đại sứ của anh
Hồ Anh Thái hiện ở Iran trong nhiệm kỳ làm đại sứ của anh
TP - Sau SBC là săn bắt chuột ra mắt rình rang, tiểu thuyết mới Dấu về gió xóa của Hồ Anh Thái trình làng lặng lẽ (dù được NXB Trẻ giới thiệu tại Hội chợ sách Quốc tế tuần trước), bên cạnh cuốn chân dung Họ đã trở thành nhân vật của tôi cùng tác giả.

> Kiều Bích Hương, vợ Đông của chồng Tây

Lặng lẽ là so sánh với SBC là săn bắt chuột, còn một tác phẩm mới của Hồ Anh Thái dù lặng đến đâu cũng sẽ có người tìm đọc.

Bối cảnh của Dấu về gió xóa nghe qua có vẻ hào nhoáng: Một hòn đảo như ở tận cùng thế giới, trên đó tồn tại một quốc gia non trẻ, nhà tù bí mật nhốt những danh nhân thế giới bị mất tích.

Cả mạch truyện chính nghe cũng hào nhoáng: Một cuộc tranh chấp quyền lực chính trị. Đọc kỹ thì Dấu về gió xóa có âm hưởng thiền, chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo.

Nếu SBC là săn bắt chuột mô tả một cuộc người đi săn chuột hùng hồn như một cuộc chiến tranh trên chiến trường, có cả chết chóc và đổ máu thì Dấu về gió xóa mô tả cuộc chiến nghị trường, ngoại giao và cả đức tin tôn giáo.

Hồ Anh Thái đang chuộng đề tài chính trị. Sách của anh ngày càng nhiều ẩn ý.

Kiểu nhân vật quyền lực vốn xuất hiện dày đặc trong tiểu thuyết của Hồ Anh Thái.

Các “ông cốp” - quan chức trong các tác phẩm trước, đến Dấu về gió xóa được nâng cấp thành một ông Vua và một chàng Hoàng tử, hay là cách tác giả gọi Tổng thống của Đảo Xanh - địa danh tưởng tượng trong truyện và con trai ông ta. Cũng đúng lúc, vì để các “ông cốp” xuất hiện từ cuốn này sang cuốn khác mãi cũng chán.

Đảo Xanh có nhiều chủng tộc người sinh sống, hòa cùng cộng đồng thổ dân. Một cộng đồng phức tạp bao giờ cũng tồn tại những mâu thuẫn chìm nổi.

Đó chính là bối cảnh mà Hồ Anh Thái đặt ngòi bút, một khoảng đất cho nhà văn tung hoành.

Trong bối cảnh quốc tế hóa như vậy, nhà văn vẫn nêu cao tinh thần dân tộc bằng việc để nhân vật chính là một người Việt Nam - Anh - viết hoa mà không phải là tên riêng.

Đã thế còn là một người Việt được trọng vọng. Anh có học hàm giáo sư, là thầy của Hoàng tử, được Vua nể và có tình thâm giao với vị giáo sĩ được kính trọng hàng đầu đảo quốc.

Trong văn Hồ Anh Thái, cá tính của nhân vật phải nhường chỗ cho tư tưởng mà nhà văn muốn họ truyền tải. Nhân vật của ông thường không gây ấn tượng về tính cách, mà là về hành động và biến cố.

Và nếu như ngoài đời hành động của con người thể hiện tính cách, thì trong văn Hồ Anh Thái lại không.

Tất cả nhân vật đều gánh vai trò đại diện cho một thứ gì đó lớn lao hơn là chỉ một con người. Giáo sĩ và cuộc đấu tranh chống lại dục vọng, chẳng hạn, dù đó chỉ là một câu chuyện do Anh - giáo sư tưởng tượng ra.

Hoặc nhân vật Chàng, sau một tai nạn thì cơ thể vĩnh viễn thẳng đứng, không gập người lại được, trở thành Người Đứng. Tìm họ ở đâu trong cuộc đời này? Khó lắm. Nhưng trong thế giới tư tưởng của Hồ Anh Thái thì nhiều.

Nhà văn cũng nhắc đến thiền, không nhiều, nhưng những câu văn như “Mandala là vũ trụ ngay trong lòng người, vũ trụ lòng người có khi hàm chứa toàn bộ sinh diệt sắc không mà chính con người cũng không ý thức được. Người ta tiêu phí thời gian loay hoay ra bên ngoài để khám phá những điều sẵn có ngay trong lòng mình”, chứng tỏ ông có vẻ đã “ngộ”.

Khác hẳn phương Tây năng động luôn thích mở rộng, phương Đông huyền bí lại thích đi sâu.

Như cái mandala (một biểu tượng của Phật giáo) của ông giáo sĩ trong tiểu thuyết này, bao nhiêu ngày bao nhiêu tháng bao nhiêu công sức mới tạo hình được, chỉ một cơn gió là có thể không còn trên đời. Gió xóa.

“Vũ trụ có sinh có diệt. Vũ trụ có mà không”. Đó là thiền. Có lẽ đây là đoạn để lại nhiều dư âm nhất.

Với Dấu về gió xóa, người đọc nhận ra ở tiểu thuyết Hồ Anh Thái, từng tình tiết đơn lẻ nhiều khi còn hấp dẫn hơn nội dung tổng thể. Cách viết của ông vẫn thế. Những câu thoại không có ngoặc kép.

Cách kể trơn tuột và trôi chảy như thể tác giả ngồi ngay cạnh người đọc và kể chuyện. Có những câu rất nhiều từ điệp, nhưng “văn Hồ Anh Thái không bỏ được một chữ”, như lời một biên tập viên NXB Hội Nhà văn. “Văn chỉn chu như người”, lời biên tập viên một tờ báo lớn.

Hồ Anh Thái, hai năm ra hai tiểu thuyết. Cuốn mới nhất chưa phải xuất sắc nhất nhưng thể hiện tính quốc tế rõ nhất. Với “đường lối” toàn cầu hóa này, phải chăng ông đang tìm kiếm độc giả bên ngoài biên giới Việt Nam?

“Đi đến tận cùng của dân tộc thì sẽ gặp nhân loại”, Nguyễn Minh Châu nói thế về một đất nước. Còn về tâm tưởng của mỗi người, tôi nghĩ “đi đến tận cùng của chính mình thì sẽ gặp thế giới”. Có lẽ, mấy năm nay, trong thời gian ở nước ngoài (làm đại sứ ở Iran), Hồ Anh Thái đang đi trên con đường này chăng?

Hồ Anh Thái vừa nhận giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội 2012 vì tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột. Các tác phẩm đoạt giải khác: Buổi câu hờ hững (thơ - Nguyễn Bình Phương); Dĩ vãng phía trước (tư liệu văn học của Ngô Thảo- giải lý luận phê bình); bản dịch Lolita của Dương Tường. Nhà thơ Phùng Cung nhận giải thành tựu về thơ với tập Xem đêm

Cùng chuyên mục

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

TPO - 70 hiện vật gốm sứ từ tàu đắm Cù Lao Chàm có niên đại thế kỷ XV-XVI cùng nhiều bảo vật quốc gia, cổ vật quý được giới thiệu tại triển lãm ở Đà Nẵng thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Tiếp nối dấu ấn được UNESCO chọn giới thiệu với thế giới như một trải nghiệm văn hóa đặc sắc của Việt Nam, Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc. Đây là bước tiến lớn, khẳng định triết lý Cà Phê Đạo của Nhà sáng lập – Chủ tịch tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ trên toàn cầu sau khi hiện diện trên quê hương Trà Đạo Nhật Bản.

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

TPO - Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM cho biết đang rà soát thông tin trên mạng hằng ngày, phối hợp công an xử lý nội dung vi phạm, trong đó có phim ca nhạc khai thác đề tài giang hồ, tội phạm, bạo lực để thu hút người xem.

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

TPO - Công việc của những người lính nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị là một trong những đề tài Đại tướng Phan Văn Giang gợi ra cho văn nghệ sĩ Quân đội. Đại tướng cũng đề nghị các cơ quan, đơn vị tạo điều kiện để người sáng tác đi thực tế, nhất là ở những lĩnh vực khó và địa bàn trọng yếu.

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

TPO - Sáng 19/11, PGS.TS. NSƯT Tân Nhàn - Trưởng khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam - được trao bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì những thành tích xuất sắc trong đổi mới giảng dạy, đào tạo và bồi dưỡng sinh viên trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện.

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

TPO - Từ ngày 21-24/11, Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 với nhiều sự kiện đặc sắc như diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm, trình diễn ánh sáng 3D mapping tại Tháp Rùa, triển lãm văn hóa và đại nhạc hội quy mô 50.000 khán giả tại sân vận động Mỹ Đình.

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

TPO - "Con đĩ đánh bồng" là điệu múa cổ của làng Triều Khúc, người múa phải là nam đóng giả nữ. Tồn tại qua hơn 1.000 năm, mới đây di sản này đã thu hút sự tham gia của một số nghệ sĩ quốc tế đến từ Pháp, Hà Lan, Italy trong sự kiện hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Vẽ lại những điều có thể biến mất

Vẽ lại những điều có thể biến mất

TPO - Họa sĩ vẽ một góc vườn ở Bắc Sơn vì lo cảnh vật ấy có thể biến mất khi du lịch cộng đồng phát triển. Từ những góc vườn, bến sông đến những tác phẩm nhỏ xinh, triển lãm “Miền xa - miền gần” cho thấy cách các nghệ sĩ lưu giữ những hình ảnh bình dị của đời sống.

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

TPO - Sự xuất hiện của đôi rồng khổng lồ mang phong cách thời Lý tại sân khấu Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 đang tạo nên những luồng ý kiến trái chiều. Người trầm trồ trước thiết kế hoành tráng, người lại lo ngại công trình lấn át không gian cảnh quan quen thuộc của Hồ Gươm.

Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long năm 2026 khai mạc, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok, tôn vinh bản sắc các dân tộc.

Khai mạc Tuần lễ văn hóa, Lễ hội Ok Om Bok

TPO - Tối 18/11, Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 chính thức khai mạc. Đây là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi người dân đối với quê hương, đất nước.

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

"Có những ngày anh thấy cuộc đời sao mà ngột ngạt quá..." - Lời ca trong bài hát Bài này chill phết của Đen Vâu đã miêu tả chính xác cảm giác chênh vênh mà tôi mang theo khi bước vào ngưỡng tuổi hai mươi bảy.

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.