Củng cố thêm những căn cứ lịch sử
Ngày 9/9, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị tổ chức hội thảo xác minh thông tin về mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực Cồn Tiên, xã Cồn Tiên.
Cồn Tiên là cứ điểm có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng ở phía Nam sông Bến Hải, từng được xem là một trong những tiền đồn trọng yếu trên tuyến phòng thủ Đường 9 - Bắc Quảng Trị.
Ngày 8/5/1967, lực lượng của Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 812, Sư đoàn 324 cùng các đơn vị phối hợp tiến công căn cứ này, đánh chiếm trận địa nhưng sau đó phải rút lui trước cuộc phản kích quyết liệt của quân đội Mỹ. Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh và không thể đưa khỏi chiến trường.
Theo tư liệu lịch sử được trình bày tại hội thảo, từ năm 2004, Hội Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam từng cung cấp cho Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị thông tin cùng bản đồ UTM, trong đó thể hiện khu vực được cho là nơi quân đội Mỹ chôn cất tập thể các chiến sĩ Việt Nam hy sinh sau trận đánh.
Đây là một trong những nguồn dữ liệu quan trọng được các cơ quan chuyên môn tiếp tục đối chiếu với hồ sơ quân sự, sơ đồ tác chiến và kết quả khảo sát thực địa.
Điểm đáng chú ý tại hội thảo lần này là sự tham gia của nhiều nhân chứng trực tiếp từng có mặt tại Cồn Tiên. Những ký ức được lưu giữ qua nhiều thập niên, dù đã chịu tác động của thời gian và sự thay đổi địa hình, vẫn được xem là nguồn thông tin quý để phục vụ việc khoanh vùng các vị trí nghi có mộ tập thể.
35 năm đi tìm đồng đội
Ông Lê Văn Chớ, 77 tuổi, cựu chiến binh thuộc Đặc công Trung đoàn 812, Sư đoàn 324, là người trực tiếp tham gia trận đánh Cồn Tiên năm 1967. Ông cho biết, nhóm cựu chiến binh của đơn vị đã dành hơn 35 năm thu thập tài liệu, gặp gỡ nhân chứng và gửi nhiều văn bản tới các cơ quan chức năng với mong muốn tìm lại nơi yên nghỉ của đồng đội.
Theo lời kể của ông Chớ, sau khi lực lượng đặc công đánh chiếm căn cứ vào buổi sáng, Tiểu đoàn 4 được giao nhiệm vụ chốt giữ trận địa. Đến chiều cùng ngày, đối phương sử dụng hỏa lực mạnh cùng bộ binh phản kích khiến đơn vị tổn thất rất lớn, nhiều chiến sĩ hy sinh trên khu vực đồi Cồn Tiên và không thể đưa về phía sau.
Một nhân chứng khác là ông Nguyễn Thí, 80 tuổi, từng phục vụ tại căn cứ Cồn Tiên trong hàng ngũ quân đội Mỹ. Trở lại thực địa nhiều lần, ông đã hỗ trợ cơ quan chức năng xác định các vị trí nghi chôn cất dựa trên ký ức và những ghi chép còn lưu giữ.
Theo ông Thí, sau trận đánh, quân đội Mỹ đã sử dụng xe cơ giới đào những hào dài để chôn cất tập thể các chiến sĩ Việt Nam hy sinh.
Dự kiến còn 80-90 hài cốt chưa được quy tập
Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị cho biết, giai đoạn từ năm 1992 đến 2022, tại khu vực Cồn Tiên đã quy tập được 83 hài cốt liệt sĩ.
Trên cơ sở tổng hợp các nguồn thông tin lịch sử, kết quả khảo sát và lời khai nhân chứng, các cơ quan chuyên môn dự báo vẫn còn khoảng 80 đến 90 hài cốt liệt sĩ có khả năng chưa được tìm thấy.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, cho biết sau hội thảo, tỉnh sẽ báo cáo kết quả với Ban Chỉ đạo Quốc gia 515, Quân khu 4 và lãnh đạo tỉnh để xin chủ trương xây dựng kế hoạch mở rộng tìm kiếm tại toàn bộ những khu vực có dấu hiệu nghi ngờ.
Quan điểm được thống nhất là triển khai theo phương châm thận trọng, tỉ mỉ, làm chắc từng vị trí; ưu tiên những nơi có cơ sở rõ trước, đồng thời kết hợp phương pháp đào xương cá với việc mở rộng diện tích khảo sát ở các điểm nghi vấn.
Tại hội thảo, Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa, Cục trưởng Cục Chính sách - Xã hội, Tổng cục Chính trị đề nghị Quảng Trị tiếp tục hệ thống hóa hồ sơ các đơn vị chiến đấu, đối chiếu tư liệu trong nước với nguồn tài liệu phía Hoa Kỳ, đồng thời thu thập thêm thông tin từ cựu chiến binh và người dân địa phương để nâng cao độ chính xác trước khi tổ chức thăm dò, khai quật theo đúng quy định.
