Ngày 31/7, phát biểu tại hội thảo Thanh niên thích ứng với già hóa dân số tại Việt Nam, anh Nguyễn Thiên Tú - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam (thuộc Trung ương Đoàn) nhấn mạnh, thích ứng với già hóa dân số không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của toàn xã hội, đặc biệt là lực lượng thanh niên.
Anh Tú cho rằng, bên cạnh việc đồng hành, chăm sóc người cao tuổi, thanh niên cần chủ động chuẩn bị cho chính tuổi già của mình thông qua việc trang bị kiến thức, kỹ năng sống, xây dựng lối sống lành mạnh, quản lý tài chính và định hướng nghề nghiệp.
Đây cũng là định hướng của bộ tài liệu Thanh niên chủ động dự phòng cho tuổi già hạnh phúc do Trung ương Đoàn phối hợp với Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam xây dựng.
Theo ông Đoàn Hữu Minh - đại diện UNFPA, thanh niên hôm nay sẽ là lớp người cao tuổi trong giai đoạn 2050-2070, đồng thời là lực lượng lao động giữ vai trò duy trì tăng trưởng kinh tế và hệ thống an sinh xã hội.
Vì vậy, người trẻ cần đầu tư cho sức khỏe, giáo dục, kỹ năng và năng lực tài chính của thanh niên không chỉ giúp mỗi cá nhân có một tuổi già khỏe mạnh mà còn là giải pháp căn cơ để thích ứng với già hóa dân số.
Chia sẻ tại hội thảo, GS. Giang Thanh Long - giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế quốc dân, cho rằng cần nhìn các chính sách dành cho thanh niên như một khoản đầu tư cho tương lai, thay vì chỉ là chi tiêu.
Theo báo cáo của UNFPA tại Việt Nam, quá trình già hóa diễn ra với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới.
Dự báo, nước ta chỉ mất khoảng 23 năm để chuyển từ giai đoạn già hóa dân số sang dân số già, nhanh hơn nhiều quốc gia phát triển trước đây và có thể chính thức bước vào giai đoạn dân số già từ năm 2034, kết thúc dân số vàng năm 2036.
Ông cảnh báo, nếu không đầu tư cho sức khỏe từ hôm nay, đến năm 2050 khi khoảng một phần tư dân số Việt Nam là người cao tuổi, trong đó khoảng 80% mắc bệnh mạn tính, áp lực sẽ đè nặng lên cả gia đình và hệ thống an sinh xã hội.
"Nếu không chuẩn bị từ hôm nay, chúng ta sẽ phải trả giá trong tương lai", ông nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, trách nhiệm chăm sóc con cái và người cao tuổi trong gia đình vẫn dồn lên vai phụ nữ. Theo GS. Giang Thanh Long, xác suất phụ nữ phải bỏ việc để chăm sóc con cái hoặc người cao tuổi ở Việt Nam cao gấp 4 lần nam giới. Điều này phản ánh rõ sự bất bình đẳng trong công việc chăm sóc.
"Vì vậy, khi nói đến kinh tế chăm sóc, phụ nữ là nhóm chịu nhiều áp lực nhất. Nếu có các chính sách chuẩn bị tốt cho già hóa dân số, chuyển từ mô hình chăm sóc phi chính thức trong gia đình sang chăm sóc chuyên nghiệp với sự hỗ trợ bài bản của hệ thống, chúng ta sẽ giảm đáng kể gánh nặng cho phụ nữ", GS. Giang Thanh Long nêu.
Ở góc độ nghiên cứu về thanh niên, TS. Đặng Vũ Cảnh Linh - Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, việc chuẩn bị cho tuổi già phải bắt đầu ngay từ khi còn trẻ.
Bên cạnh đó, ông cho rằng thanh niên còn có vai trò quan trọng trong việc đồng hành cùng người cao tuổi. "Người trẻ cần lắng nghe nhiều hơn, đồng hành nhiều hơn với gia đình, từ trong gia đình đến ngoài xã hội. Nếu người trẻ biết lắng nghe, biết học hỏi từ người cao tuổi thì chúng ta đang tiếp nhận vốn quý nhất của xã hội, đặc biệt về lao động, trí tuệ và văn hóa... Đây là quá trình kế thừa rất quan trọng, giúp các bạn trẻ học được nhiều điều mà nhà trường không thể dạy", TS. Đặng Vũ Cảnh Linh nêu.
Khép lại hội thảo, anh Nguyễn Thiên Tú cho biết các mô hình hỗ trợ người cao tuổi cần được bắt đầu từ cơ sở, sau đó kết nối, chia sẻ và nhân rộng để phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Trung ương Đoàn và UNFPA sẽ tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, tập huấn, phát triển các mô hình hiệu quả và tham gia đóng góp hoàn thiện chính sách nhằm giúp thanh niên chủ động chuẩn bị cho tuổi già ngay từ hôm nay.
