Những ngày cuối tháng 6, cánh đồng Khê Xuân (thôn Mỹ Lại, xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi) phủ một màu vàng úa thay vì sắc xanh của lúa non. Giữa cái nắng gay gắt, nhiều thửa ruộng đang ở giai đoạn sinh trưởng bỗng héo rũ, lá quăn lại rồi khô dần vì không chịu nổi nguồn nước bị nhiễm mặn.
Đứng giữa ruộng lúa đang chết dần, ông Trần Ngọc Thắng (trú thôn Mỹ Lại, xã Tịnh Khê) không giấu được sự xót xa. Vụ hè thu năm nay, gia đình ông gieo sạ hơn 2 sào lúa (500 m²/sào). Thế nhưng, khi lúa vừa bén rễ, nước mặn xâm nhập khiến toàn bộ diện tích bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Theo ông Thắng, những năm trước cũng xảy ra xâm nhập mặn nhưng không kéo dài và khốc liệt như năm nay. Độ mặn trong nguồn nước tăng cao bất thường khiến cây lúa không thể sinh trưởng. Gia đình nhiều lần bơm nước, tìm mọi cách cứu lúa nhưng bất thành. “Lúa mới lên đã héo, chết từng đám. Nhìn cả ruộng lúa khô cháy mà bất lực”, ông Thắng nói.
Không chỉ gia đình ông Thắng, nhiều hộ dân khác tại thôn Mỹ Lại cũng đang rơi vào cảnh lao đao. Ông Lâm Thành Hân (63 tuổi) cho biết 3 sào lúa của gia đình đều bị ảnh hưởng nặng bởi xâm nhập mặn kéo dài. Suốt nhiều ngày qua, ông liên tục bơm nước vào ruộng để giảm độ mặn, hạ phèn để cứu số lúa còn lại, nhưng mọi giải pháp đều bất thành.
“Toàn bộ chi phí đầu tư từ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến tiền thuê nhân công đều đã bỏ vào đồng ruộng. Tuy nhiên, khi lúa chết dần từng ngày, mọi khoản đầu tư có nguy cơ mất trắng”, ông Hân nói.
Nhưng điều khiến ông Hân lo lắng hơn là khoảng một sào lúa đã phải bỏ hoang hoàn toàn vì không còn mạ để cấy dặm, trong khi nguồn giống dự phòng của nhiều hộ dân cũng gần cạn kiệt, khiến việc gieo sạ lại gặp rất nhiều khó khăn nếu tình trạng thiếu nước ngọt tiếp tục kéo dài.
Theo thống kê sơ bộ, hiện có 29 hộ dân tại khu vực này có ruộng lúa bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn, với tổng diện tích khoảng 4,5 ha. Nhiều hộ bị thiệt hại nặng, lên tới 70-100% diện tích. Nếu nguồn nước ngọt không được bổ sung kịp thời, quy mô, mức độ thiệt hại có thể còn gia tăng trong thời gian tới.
Ông Nguyễn Hoài Thanh - Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê - cho biết chính quyền địa phương đang thường xuyên theo dõi diễn biến độ mặn trên các tuyến kênh mương nội đồng để kịp thời thông tin cho người dân. Đồng thời, vận động các hộ tranh thủ những thời điểm có nguồn nước ngọt nhằm bơm vào ruộng, gieo sạ lại đối với những diện tích còn khả năng phục hồi.
“Về lâu dài, địa phương sẽ kiến nghị UBND tỉnh cùng các ngành chức năng nghiên cứu những giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế tác động của hạn hán và xâm nhập mặn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến cực đoan, việc đầu tư hệ thống thủy lợi, kiểm soát nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng cho sản xuất nông nghiệp là yêu cầu cấp thiết để giảm thiểu thiệt hại cho người dân”, ông Thanh nói.
