Mang họ Bác từ thời lửa đạn
Ở những bản làng người Cor phía Tây Quảng Ngãi, những ngôi nhà nằm xen giữa màu xanh của rừng và vườn quế. Cuộc sống hôm nay đã có nhiều đổi thay, nhưng trong mỗi gia đình vẫn còn đó những câu chuyện về một thời chiến tranh và tình cảm đặc biệt mà cha ông dành cho Bác Hồ.
Dân tộc Cor ở Quảng Ngãi hiện có trên 30.000 người. Với đồng bào, họ Hồ không chỉ là một tên gọi mà còn gắn với dấu mốc lịch sử của cộng đồng.
Năm 1958, tại Gò Rô, xã Trà Phong (nay xã Tây Trà) hàng trăm đại biểu các dân tộc Cor, Ca Dong, Hrê và Kinh tham dự Đại hội nhân dân các dân tộc miền Tây Quảng Ngãi. Đại hội kêu gọi các dân tộc đoàn kết, đồng lòng theo Đảng, theo Bác Hồ, đứng lên đấu tranh chống Mỹ - Diệm.
Những năm tháng ấy trở thành ký ức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Để rồi năm 1969, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, đồng bào Cor ở miền Tây Quảng Ngãi đã tự nguyện mang họ Bác để bày tỏ lòng biết ơn và kính yêu đối với Bác.
Ông Hồ Văn Thái (73 tuổi, trú thôn Trà Hiệp, xã Thanh Bồng, tỉnh Quảng Ngãi), người có 45 năm tuổi Đảng, vẫn nhớ rõ những câu chuyện được người già kể lại. Trong căn nhà của ông, di ảnh Bác Hồ được đặt trang trọng ở gian giữa.
“Ở đây, tất cả sinh ra đều mang họ Hồ, họ của Bác Hồ. Dân tộc mình ai cũng kính yêu Bác Hồ. Nhờ có Đảng, có Bác mà người dân mới có được ấm no như hôm nay”, ông Thái nói.
Theo ông Thái, việc thờ Bác đã trở thành một nếp quen trong nhiều gia đình người Cor. Khi dựng nhà, bà con luôn tính đến việc dành một vị trí trang trọng để đặt bàn thờ và ảnh Bác. Trước đây nhờ có Đảng, Bác Hồ dẫn đường, chỉ lối nên người dân nói chung và đồng bào Cor nói riêng mới có được cuộc sống như ngày hôm nay.
Hình bóng Bác trong nếp nhà Cor
Ngày nay, bước vào nhiều ngôi nhà của người Cor, hình ảnh Bác Hồ vẫn được đặt ở vị trí trang trọng. Có gia đình dành riêng một khoảng giữa nhà để thờ Bác, có nơi ảnh Bác được đặt cùng không gian thờ cúng của gia đình. Với người Cor, đó không chỉ là nghi lễ. Bàn thờ Bác còn là nơi người lớn kể cho con cháu nghe về những năm tháng gian khó của cha ông và sự đổi thay của quê hương hôm nay.
Chị Hồ Thị Dé (34 tuổi, trú thôn Trà Hiệp) cho biết vào các dịp lễ lớn, bà con thường cùng nhau về nhà cộng đồng dâng hương tưởng niệm Bác. Sau những nén hương là tiếng chiêng, những điệu hát và câu chuyện được người lớn truyền lại cho lớp trẻ.
Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày đồng bào Cor tự nguyện mang họ Hồ, họ ấy vẫn được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trong mỗi cái tên, mỗi nếp nhà, tình cảm dành cho Bác Hồ tiếp tục được gìn giữ theo một cách bình dị mà sâu sắc.
