Nối dài hành trình tri ân

Mong một ngày cha trở về

Tháng Bảy, căn nhà của ông Hoàng Ngọc Thơm ở thôn 3, xã Vị Xuyên, nghi ngút khói hương. Trên bàn thờ, bức ảnh truyền thần cũ của cha ông là liệt sĩ Hoàng Minh Liệu đã ngả màu theo thời gian vẫn được gia đình gìn giữ như một báu vật.

Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày liệt sĩ Hoàng Minh Liệu hy sinh, ký ức của ông Thơm về cha chỉ được lưu giữ qua vài tấm giấy báo tử, những dòng thông tin ít ỏi và bức ảnh đã mờ nét. Mỗi lần thắp hương, người con trai năm nào mới lên sáu tuổi khi cha ra trận, vẫn lặng lẽ cầu mong có thêm một manh mối để đưa cha trở về quê hương.

Sau nén hương, ông Thơm cẩn thận mở từng tập hồ sơ được gia đình lưu giữ nhiều năm. Liệt sĩ Hoàng Minh Liệu, dân tộc Tày, nhập ngũ năm 1966, hy sinh tháng 6/1970. Giấy báo tử chỉ ghi vỏn vẹn dòng chữ “hy sinh ở mặt trận phía Nam”.

Chừng ấy thông tin khiến gia đình nhiều năm lặn lội dò hỏi khắp các nghĩa trang, từ Quảng Trị đến các tỉnh Đông Nam Bộ. Gần đây, có thêm manh mối ông có thể hy sinh trên chiến trường K. Mỗi thông tin mới đều được gia đình nâng niu, xác minh với hy vọng hành trình tìm kiếm sẽ có ngày khép lại.

“Lần nào có thêm thông tin, chúng tôi cũng cố gắng đi xác minh. Thời gian đã quá lâu, nhiều đồng đội của bố tôi giờ cũng không còn nữa. Gia đình chỉ mong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ mang đến tin vui, để một ngày nào đó có thể đón bố về”, ông Thơm chia sẻ.

Cách đó không xa, trong căn nhà của ông Vi Văn Chăn ở thôn 6, những kỷ vật về người chú ruột là liệt sĩ Vi Văn Liền cũng được gìn giữ cẩn thận trên bàn thờ gia tiên. Ông Liền tham gia tiễu phỉ và hy sinh năm 1959 khi chưa lập gia đình.

Theo phong tục của người Giáy, nhiều vật dụng của người đã khuất được hóa theo tang lễ, vì vậy gia đình gần như không còn lưu giữ được ảnh chân dung của liệt sĩ. Thứ còn lại chỉ là một tấm ảnh chụp chung với bạn bè đã nhuốm màu thời gian cùng tấm Bằng “Tổ quốc ghi công” và những Huân chương Kháng chiến được treo trang trọng trong ngôi nhà nhỏ.

Khi biết Ban Thanh niên Quân đội phối hợp triển khai chương trình phục dựng ảnh liệt sĩ, gia đình ông Thơm và ông Chăn đều đăng ký với cùng một mong muốn: có thêm một bức chân dung rõ nét để thờ phụng và để con cháu sau này biết rõ hơn gương mặt những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Ðể lịch sử chạm tới người trẻ

Trong hành trình tri ân tháng Bảy năm nay ở Tuyên Quang, sáng 14/7, tại Trạm Y tế xã Linh Hồ, hơn 40 bác sĩ, dược sĩ và kỹ thuật viên của Học viện Quân y khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí cho 500 đối tượng chính sách. Từ sáng sớm, các bàn khám nội khoa, ngoại khoa, tim mạch, mắt, tai mũi họng liên tục đón người dân; nhiều trường hợp được siêu âm, điện tim và tư vấn điều trị ngay tại chỗ.

Đây không phải lần đầu Trung tá, bác sĩ Đỗ Lan Hương - Phó Chủ nhiệm Bộ môn - Khoa Tai mũi họng (Bệnh viện Quân y 103) tham gia khám bệnh tri ân. Hơn 10 năm qua, chị đã nhiều lần cùng đồng đội đến các địa phương chăm sóc sức khỏe cho thương bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công.

“Đối với chúng tôi, đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là hành trình trở về với cội nguồn của lòng biết ơn. Mỗi lần thăm khám cho thương bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công, tôi càng thấu hiểu hơn những hy sinh của các thế hệ đi trước”, bác sĩ Hương chia sẻ.

Đại tá Nguyễn Quang Huy - Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Trưởng Ban Thanh niên Quân đội, cho biết điểm mới của chuỗi hoạt động tri ân năm nay không chỉ nằm ở quy mô tổ chức mà còn ở cách kết nối các hoạt động đền ơn đáp nghĩa với giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Bên cạnh việc khám bệnh, tặng quà, thắp nến tri ân hay hành quân về nguồn, tuổi trẻ Quân đội còn phối hợp phục dựng ảnh chân dung liệt sĩ và phát động sưu tầm “Câu chuyện thời hoa lửa”.

Theo Đại tá Huy, hiện cả nước vẫn còn hơn 600 nghìn trường hợp thân nhân có nhu cầu phục dựng ảnh liệt sĩ, trong khi nhiều nhân chứng lịch sử ngày càng cao tuổi. Vì vậy, mỗi bức ảnh được phục dựng hay mỗi câu chuyện được ghi lại không chỉ là sự tri ân đối với những người đã hy sinh, mà còn là những “tư liệu sống”, giúp thế hệ trẻ cảm nhận lịch sử qua số phận con người, thay vì chỉ qua những con số hay sự kiện.

“Điều quan trọng không phải là sử dụng công nghệ gì, mà là làm sao để những câu chuyện có thật, những con người có thật tiếp tục được kể lại một cách chân thực, gần gũi, để lịch sử có thể chạm tới thế hệ trẻ bằng cảm xúc và sự thấu hiểu”, Đại tá Huy nói thêm.