Sau eo biển Hormuz, Iran phát tín hiệu có thể tung ‘quân bài cuối’

Động thái này có thể mở thêm mặt trận mới chống Washington và đẩy tuyến huyết mạch năng lượng quan trọng nhất thế giới vào vòng nguy hiểm.

Trong bối cảnh các cuộc không kích của Mỹ vào Iran ngày càng mở rộng và các cuộc tấn công của Houthi cũng gia tăng, giới phân tích cho rằng Tehran muốn mở rộng phạm vi xung đột và gia tăng sức ép lên Washington bằng cách đe dọa thương mại toàn cầu và nguồn cung năng lượng vượt ra khỏi vịnh Ba Tư.

Iran đã chứng minh thế mạnh lớn nhất của họ khi gây gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Giờ đây, Tehran dường như sẵn sàng gây sức ép tại Bab el-Mandeb - tuyến đường thủy hẹp nối biển Đỏ với vịnh Aden, nơi phần lớn dầu mỏ xuất khẩu của Ả-rập Xê-út và một lượng hàng hoá đáng kể được vận chuyển qua.

Ngày 14/7, một quan chức cấp cao Yemen tuyên bố sẵn sàng đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb nếu Ả-rập Xê-út tiếp tục tấn công Yemen, tin rằng điều này có thể đẩy giá dầu lên tới 200 USD/thùng, Press TV của Iran đưa tin.

Ông Mohammed al-Farah, thành viên ban chính trị của Houthi, cho rằng Washington đang kích động Ả-rập Xê-út tấn công Yemen và “hành động khiêu khích” này sẽ không bao giờ có lợi Mỹ.

“Nếu tình hình hiện nay tiếp tục leo thang, eo biển Bab el-Mandeb và eo biển Hormuz sẽ cùng bị đóng cửa trong một liên minh tác chiến. Giá dầu khi đó sẽ tăng vọt lên 200 USD/thùng, tạo ra cú sốc khủng khiếp”, ông al-Farah cảnh báo.

“Iran sẵn sàng đi đến cùng”, chuyên gia Trung Đông Fawaz Gerges nói với Reuters. Theo nhà phân tích này, Tehran đang muốn cho Washington thấy họ có thể đồng thời đe dọa cả 2 điểm nghẽn chiến lược, biến cuộc đối đầu song phương thành thách thức đối với các tuyến hàng hải giữ vai trò nền tảng của thương mại năng lượng toàn cầu.

“Giờ đây, Tehran đang leo thang. Thông điệp của họ là không chỉ Hormuz mà cả Bab el-Mandeb cũng đang bị đe doạ”, ông Gerges nói.

Ngoại giao đã tới hạn

Theo các chuyên gia, mối nguy hiện nay không hẳn là nguy cơ bùng phát ngay một cuộc chiến toàn diện, mà là leo thang từng bước, khi mỗi bên liên tục nâng mức độ đối đầu.

Khi chiến sự lan từ vịnh Ba Tư sang biển Đỏ, mối đe dọa ngày càng lớn đối với thương mại và nguồn cung năng lượng có thể buộc cả Washington và Tehran phải quay trở lại bàn đàm phán trước khi hai eo biển quan trọng của thế giới trở thành chiến trường chính.

Ông Dennis Ross - cựu đặc phái viên hòa bình Trung Đông của Mỹ, cho rằng từ góc nhìn Washington, vấn đề đặt ra là làm thế nào để thay đổi tính toán của Iran, khiến họ sẵn sàng quay lại đối thoại, không chỉ là đàm phán mà còn đạt được thỏa thuận có thể chấp nhận được.

Houthi đã chứng minh họ có khả năng bóp nghẹt thương mại toàn cầu qua Bab el-Mandeb. Sau khi xung đột Dải Gaza bùng phát vào tháng 10/2023, lực lượng được Iran hậu thuẫn này đã liên tục tấn công các tàu thương mại trên biển Đỏ, tuyên bố nhằm vào những tàu liên quan đến Israel.

Chiến dịch này buộc nhiều hãng vận tải lớn phải chuyển hướng tàu vòng qua mũi phía nam châu Phi, làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển. Trước tình hình đó, Mỹ và Anh tiến hành không kích các mục tiêu của Yemen, trong khi lực lượng hải quân đa quốc gia được triển khai để bảo vệ tuyến hàng hải.

Ông Andreas Krieg - giảng viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu an ninh thuộc Đại học King’s College London, cho rằng lời đe dọa mới nhất của Houthi là “một lựa chọn hạt nhân khác” của Iran sau eo biển Hormuz.

Ông cảnh báo rằng nếu Washington tăng cường tấn công cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran, Tehran có thể đáp trả bằng cách huy động Houthi để đóng cửa Bab el-Mandeb, khiến cú sốc kinh tế do eo biển Hormuz gây ra càng thêm nghiêm trọng.

Trong khi đó, theo ông Abdulaziz Sager - Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu vùng Vịnh có trụ sở tại Ả-rập Xê-út, các quốc gia vùng Vịnh tin rằng con đường ngoại giao với Iran đã tới giới hạn.

“Một Iran chiến thắng hay một Iran thất bại đều kéo theo hệ quả đối với khu vực”, ông Sager nói và cho biết nhiều quốc gia vùng Vịnh có thể coi cái giá của kịch bản thứ 2 dễ chấp nhận hơn, nếu điều đó dẫn tới môi trường an ninh khu vực ổn định hơn.