Giảm trừ chi phí giáo dục: Làm sao thuận lợi cho người nộp thuế?

Lo thiếu hóa đơn, thêm gánh nặng thủ tục

Trong bối cảnh chi phí nuôi con, học tập và chăm sóc sức khỏe trên đà tăng, việc bổ sung khoản giảm trừ đối với chi phí giáo dục và y tế khi tính thuế TNCN được kỳ vọng sẽ góp phần giảm gánh nặng tài chính cho gia đình. Tuy nhiên, nhiều người nộp thuế băn khoăn về thủ tục chứng minh khoản chi để được hưởng ưu đãi.

Chị T.T.N (phường Phúc Lợi, Hà Nội), có 2 con đang học tiểu học và mầm non cho biết, hầu hết khoản thu của nhà trường chị nộp qua chuyển khoản hoặc ứng dụng thanh toán. Sau khi hoàn tất giao dịch, phụ huynh chỉ nhận được thông báo đã thanh toán, phiếu thu của nhà trường.

“Tiền học của cháu mầm non được giáo viên thông báo, nộp xong sẽ có phiếu thu của nhà trường. Đến bậc tiểu học, khoản thu đều thanh toán trên ứng dụng. Gia đình rất mừng khi có chính sách giảm trừ thuế mới nhưng cũng lo không biết những chứng từ này có đủ điều kiện để được giảm trừ hay không”, chị N. nói.

Theo chị N, nhiều năm qua, vợ chồng chị đều ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thuế TNCN thay vì tự thực hiện. Nếu phát sinh khoản giảm trừ đối với giáo dục, người nộp thuế có được ủy quyền quyết toán hay phải trực tiếp kê khai, nộp hồ sơ để chứng minh?

Không chỉ người lao động, bộ phận kế toán tại các doanh nghiệp cũng lo ngại khối lượng công việc sẽ tăng lên khi chính sách mới được triển khai. Chị Nguyễn Giang, kế toán một doanh nghiệp tại Hà Nội, cho biết mỗi kỳ quyết toán thuế, đơn vị thực hiện thủ tục cho hàng trăm lao động. Việc xác định nghĩa vụ thuế hiện chủ yếu căn cứ vào thu nhập và thông tin người phụ thuộc đã đăng ký.

“Nếu bổ sung khoản giảm trừ về giáo dục, doanh nghiệp tiếp nhận, rà soát rất nhiều chứng từ. Chúng tôi mong cơ quan quản lý có cơ chế nào để việc quyết toán vẫn đơn giản, tránh phát sinh thủ tục cho người nộp thuế và doanh nghiệp”, chị Giang nói.

Tuy nhiên, thực tế, nhiều trường học công lập chủ yếu sử dụng phiếu thu, chứng từ chuyển khoản hoặc dữ liệu thanh toán điện tử thay cho hóa đơn điện tử. Điều này khiến người nộp thuế khó đủ chứng từ chứng minh để giảm trừ gia cảnh.

Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, ông Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, đánh giá, chính sách giảm trừ chi phí giáo dục, y tế được người nộp thuế ủng hộ, nhưng tiềm ẩn vướng mắc khi thực thi chính sách. Theo ông Tú, quy định về hóa đơn điện tử đã được triển khai nhiều năm nhưng việc thực hiện tại một số cơ sở giáo dục vẫn chưa đồng bộ. Không ít trường học vẫn sử dụng phiếu thu hoặc xác nhận đã nộp tiền thay cho hóa đơn, khiến người dân gặp khó khi cần chứng minh khoản chi cho mục đích quyết toán thuế.

“Mức giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm đối với chi phí giáo dục chỉ tương đương khoảng 2 triệu đồng mỗi tháng. Đối với một người phụ thuộc đang trong độ tuổi đi học, mức chi thực tế thường cao hơn rất nhiều. Vì vậy, đây chỉ là khoản hỗ trợ một phần chi phí. Điều quan trọng là người dân phải được tiếp cận chính sách một cách thuận lợi, không bị rào cản bởi thủ tục hành chính”, ông Tú nói.

Ông Tú đề xuất, cơ quan quản lý cần có lộ trình phù hợp trong giai đoạn đầu thực hiện. Theo đó, ngoài hóa đơn điện tử, người nộp thuế nên được sử dụng chứng từ như: phiếu thu, chứng từ chuyển khoản, xác nhận của nhà trường hoặc dữ liệu thanh toán điện tử để chứng minh khoản chi giáo dục.

Ðề xuất cá nhân hóa mức giảm trừ gia cảnh

Bên cạnh vấn đề chứng từ, mức giảm trừ gia cảnh cũng tiếp tục là nội dung được cử tri quan tâm. Cử tri TPHCM đề nghị Bộ Tài chính điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo từng vùng hoặc cập nhật hằng năm, hằng quý. Điều này nhằm phù hợp với biến động chi phí sinh hoạt, nhất là tại các đô thị lớn.

Trả lời kiến nghị này, Bộ Tài chính cho biết, từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế đã tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng và người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Mức giảm trừ này cao hơn khoảng 1,4 lần so với năm 2025. Người nộp thuế còn được khấu trừ thêm chi phí khám chữa bệnh tối đa 23 triệu đồng/năm và chi phí giáo dục đào tạo tối đa 24 triệu đồng/năm.

Về đề xuất điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh hằng năm hoặc hằng quý, Bộ Tài chính cho rằng, việc thay đổi quá thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến tính ổn định của chính sách. Thuế TNCN đối với tiền lương, tiền công được khai và nộp theo tháng hoặc theo quý, sau đó quyết toán theo năm. Nếu mức giảm trừ liên tục thay đổi sẽ gây khó khăn cho người nộp thuế, tổ chức chi trả thu nhập trong việc khấu trừ, kê khai, quyết toán cũng như cho cơ quan thuế trong công tác quản lý.

“Hầu hết các quốc gia đều áp dụng một mức giảm trừ gia cảnh thống nhất trên phạm vi cả nước thay vì theo từng vùng. Việc xác định mức giảm trừ theo địa bàn rất phức tạp do người lao động có thể sinh sống, làm việc, phát sinh thu nhập và có người phụ thuộc ở nhiều địa phương khác nhau”, Bộ Tài chính cho biết.

Theo TS Nguyễn Quốc Việt (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội), hiện nay, cách tính thuế TNCN đang theo hướng áp dụng mức giảm trừ gia cảnh chung cho mọi cá nhân. Tuy nhiên, mỗi gia đình, cá nhân tùy theo thu nhập thực tế có mức chi tiêu khác nhau. Về lâu dài, cơ quan chức năng cũng nên tính tới phương án tính thuế TNCN theo hướng cá thể hóa.

“Người thu nhập cao sẽ có thêm nhiều khoản chi tiêu (như học phí, khám chữa bệnh cho bản thân và người phụ thuộc) cao hơn nhiều mức giảm trừ gia cảnh hiện nay. Cơ quan chức năng cũng nên tính tới phương án, người nộp thuế TNCN được giảm trừ gia cảnh khi chứng minh khoản chi tiêu hợp lệ như chi cho y tế, giáo dục”, ông Việt đề xuất.

Thu nhập dưới 15,5 triệu đồng mỗi tháng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân