Chiến sự leo thang từ khi Iran tấn công một tàu container tại eo biển Hormuz ngày 12/7.
Iran cho rằng họ có quyền quản lý giao thông qua eo biển và có thể thu phí tàu theo thỏa thuận tạm thời mà họ nhất trí với Mỹ từ tháng trước. Mỹ bác bỏ lập luận này, viện dẫn luật pháp quốc tế về quyền tự do hàng hải, đồng thời tìm cách thiết lập tuyến vận tải thay thế nằm ngoài kiểm soát của Iran.
Iran và Mỹ hiện đã đi được gần một nửa chặng đường của giai đoạn 60 ngày, trong đó hai bên dự kiến đàm phán để chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến cũng như đạt thỏa thuận về chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, hàng loạt vụ tấn công tại eo biển Hormuz đang làm dấy lên lo ngại chiến tranh toàn diện sẽ bùng lên một lần nữa và tiếp tục gây gián đoạn cho kinh tế toàn cầu.
“Tái diễn các cuộc giao tranh quy mô lớn sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc”, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cảnh báo ngày 13/7.
Giá dầu tăng gần 5% trong ngày 13/7 trước khi hạ nhiệt, trong khi các thị trường tài chính diễn biến trái chiều.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng nước này đã tấn công hàng chục mục tiêu trong đợt không kích ngày 13/7, bao gồm hệ thống phòng không, các trạm radar, thiết bị tên lửa, máy bay không người lái cùng các xuồng cao tốc.
“Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải thiết yếu đối với thương mại toàn cầu. Iran không kiểm soát khu vực này”, CENTCOM tuyên bố.
Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas cũng kêu gọi duy trì mở cửa eo biển như trước khi chiến sự bùng phát.
“Quyền tự do hàng hải phải được tôn trọng”, bà nói.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bác bỏ mạnh mẽ tuyên bố của Mỹ.
“Eo biển Hormuz là lãnh thổ của chúng tôi và chúng tôi sẽ không cho phép đội quân vô pháp, sát hại trẻ em từ bên kia địa cầu tiếp tục can thiệp bất hợp pháp vào đây”, IRGC tuyên bố.
Nhiều quốc gia bị tấn công
Còi báo động tên lửa vang lên 3 lần ở Bahrain trong ngày 13/7. Bahrain là nơi đặt căn cứ Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ. Kuwait cũng cho biết đã đánh chặn các đợt tấn công từ bên ngoài. Hiện chưa có thông tin về thiệt hại tại 2 quốc gia này.
Tại Jordan, quân đội nước này cho biết đã bắn hạ 4 tên lửa của Iran trong vụ tấn công “không gây thương vong hay thiệt hại vật chất”. Jordan cũng là nơi Mỹ triển khai lực lượng và máy bay quân sự.
Tại Iran, giới chức thông báo các tỉnh Hormozgan, Khuzestan và Markazi bị tấn công, khiến ít nhất 2 người thiệt mạng, hãng thông tấn IRNA đưa tin Truyền thông Iran cũng đưa tin về các cuộc không kích tại tỉnh Sistan và Baluchestan bên vịnh Oman.
Các cuộc tấn công tiếp diễn chỉ vài giờ sau khi Mỹ kết thúc chiến dịch không kích, làm dấy lên khả năng các quốc gia Ả-rập vùng Vịnh sẽ đáp trả Iran. Trước đó cũng đã xảy ra các vụ tấn công nhằm vào Iran nhưng chưa bên nào nhận trách nhiệm.
Trong khi đó, 1 căn cứ của lực lượng vũ trang thuộc phe đối lập người Kurd Iran ở khu tự trị Kurdistan, miền bắc Iraq, bị máy bay không người lái tấn công trong ngày 13/7. Chưa có tổ chức nào đứng ra nhận trách nhiệm. Iran hậu thuẫn nhiều lực lượng dân quân có ảnh hưởng tại Iraq.
Rạng sáng qua, quân đội Mỹ cho biết đã tấn công khoảng 140 mục tiêu, gồm các bệ phóng tên lửa và máy bay không người lái, kho đạn cùng thiết bị thông tin liên lạc - quy mô lớn hơn nhiều so với 2 đợt không kích trước đó trong tuần.
“Tối qua chúng tôi đã ném bom dữ dội vào họ”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong chương trình Meet the Press của NBC.
Các cuộc tấn công trong ngày 12/7 lan tới Bahrain, Kuwait, Qatar, Jordan và cả Oman - quốc gia giáp eo biển Hormuz. Oman - từ lâu đóng vai trò trung gian giữa Tehran và phương Tây - đã triệu đại diện ngoại giao Iran để phản đối vụ tấn công.
Iran tuyên bố eo biển đã bị đóng, trong khi quân đội Mỹ và Tổng thống Trump khẳng định tuyến hàng hải này vẫn mở.
