Một ngày làm việc của anh Nguyễn Tôn Xuân Sáng (SN 1985, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai), người làm du lịch tại địa phương, đôi khi bắt đầu bằng việc chuẩn bị bình khí, kính lặn và bao tải.
Cùng các thành viên Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Hải, anh Sáng xuống biển, lặn dọc theo khu vực rạn để tìm và thu gom những loại rác mắc lại dưới đáy.
Theo anh Sáng, mỗi tuần các thành viên lại tranh thủ thời gian để dọn rác. Trong đó, 8 người trực tiếp chia nhau lặn xuống đáy biển để dọn rác, những thành viên còn lại chia nhau thu gom rác trên mặt nước và dọc bờ biển.
“Công việc không có lương, thưởng nhưng anh em đều tự nguyện. Ai cũng hiểu rằng bảo vệ hệ sinh thái biển cũng là bảo vệ nguồn sinh kế và sự phát triển của địa phương”, anh Sáng chia sẻ.
Cũng theo anh Sáng, công việc tưởng đơn giản nhưng không dễ dàng. Người lặn phải sử dụng bình khí, di chuyển dưới nước trong thời gian dài để thu gom từng chai nhựa, túi ni lông hay các vật dụng khác bị vứt xuống biển. Nhiều loại rác bị sóng, dòng chảy cuốn vào các khe đá, khu vực rạn san hô, nếu không được phát hiện và thu gom kịp thời có thể tác động đến hệ sinh thái biển.
Khi cộng đồng chung tay
Anh Nguyễn Tôn Xuân Sáng cho biết, nếu trước đây việc lặn xuống đáy biển thu gom rác chủ yếu do Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Hải thực hiện thì nay, nhiều cơ sở làm du lịch đã chủ động tham gia bảo vệ môi trường.
Các bè du lịch đã tự trang bị thùng chứa rác, chủ động phân loại rác hữu cơ, rác thải rắn và rác thải nhựa để thuận tiện xử lý. Không chỉ những người làm du lịch, ý thức của người dân địa phương về giữ gìn môi trường biển cũng ngày càng được nâng lên.
Cùng với đó, lực lượng đoàn viên, thanh niên địa phương thường xuyên tổ chức các đợt ra quân thu gom rác, làm sạch bờ biển, góp thêm những hành động thiết thực vào việc bảo vệ môi trường biển Nhơn Hải.
Đối với người dân Nhơn Hải, bảo vệ môi trường biển không chỉ là giữ gìn cảnh quan mà còn gắn trực tiếp với sinh kế. Khi hệ sinh thái biển được bảo vệ, nguồn lợi thủy sản có điều kiện phục hồi, cá, tôm và các loài sinh vật biển trở lại, tạo thêm nguồn thu cho người dân. Đặc biệt, những rạn san hô khỏe mạnh cũng góp phần tạo sức hút cho du lịch, từ đó mở ra thêm sinh kế cho cộng đồng ven biển.
Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông Trần Việt Quang đánh giá, việc người dân chủ động tham gia bảo vệ môi trường biển có ý nghĩa quan trọng đối với địa phương. Đây không chỉ là hoạt động bảo vệ cảnh quan mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái và tạo nền tảng để phát triển du lịch bền vững.
Theo ông Quang, khi chính quyền, người dân và các cơ sở kinh doanh du lịch cùng tham gia, công tác bảo vệ môi trường sẽ tạo được sức lan tỏa lớn hơn. Địa phương cũng tiếp tục vận động người dân, các cơ sở dịch vụ du lịch nâng cao ý thức, hạn chế rác thải ra môi trường và duy trì các hoạt động làm sạch môi trường biển.
Từ những hoạt động tình nguyện của Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Hải, nhiều năm qua các vùng rạn san hô và các loài hải sản đã phục hồi, sinh trưởng phát triển trở lại, môi trường sinh thái biển được cải thiện rõ rệt.
Theo Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai, khu vực biển Nhơn Hải có khoảng 39,38ha rạn san hô. Trong đó, Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Hải thực hiện đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ rạn san hô khu vực biển Hòn Khô nhỏ với diện tích 12ha (tại vùng biển phía Tây Hòn Khô nhỏ).
Từ khi được giao quản lý khu vực, người dân đã trở thành “người gác biển” thực thụ, tham gia tuyên truyền, tuần tra, thả phao tiêu khu vực biển được giao, bảo vệ môi trường, thu gom rác thải, bắt sao biển gai, cứu hộ rùa biển...
Những nỗ lực này bước đầu mang lại kết quả rõ rệt. Hoạt động của tổ đã tác động tích cực đến ý thức của cộng đồng, những hành vi xâm hại san hô như thả neo trên rạn, bẻ san hô đã giảm nhiều.
Khu vực khoanh vùng san hô được bảo vệ tốt, theo kết quả quan trắc rạn san hô cho thấy mật độ phủ của san hô đã tăng rõ rệt (2016 là 36%; 2023 là 44%), tạo nơi trú ẩn và sinh sản cho các loài thủy sản, bổ sung cho nguồn lợi thủy sản ven bờ, góp phần làm tăng giá trị lợi ích của hệ sinh thái biển bao gồm việc bảo vệ nơi sinh sản, cư trú để gia tăng nguồn lợi thủy sản và bảo vệ cảnh quan sinh thái để phát triển du lịch.
Nhơn Hải là khu vực bãi ngang nằm trong vùng bán đảo Phương Mai thuộc phường Quy Nhơn Đông, có chiều dài bờ biển 15km. Nơi đây từ lâu đã nổi tiếng với bãi biển đẹp, những bãi rạn san hô được bảo tồn còn nguyên vẹn. Vùng biển nơi đây là khu vực mang tính đặc trưng về đa dạng sinh học.
Với địa hình có nhiều đảo nhỏ, các bãi đá ngầm, bãi rạn san hô và thảm thực vật ngầm, những năm gần đây, Nhơn Hải nổi lên là điểm đến du lịch biển hấp dẫn du khách.
Ngoài sự tò mò về một "bức tường” bí ẩn dưới biển, nơi đây còn biết đến với vẻ hoang sơ, bình dị, thân thuộc của một làng biển.
