Sáng 30/8, tại Ga Hà Nội, Báo Tiền Phong - Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2026 - phối hợp với Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam tổ chức trải nghiệm Chuyến tàu Độc lập nhân dịp Quốc khánh 2/9. Hành trình đưa 53 thí sinh từ Thăng Long về Kinh Bắc, qua 5 ga Hà Nội, Long Biên, Gia Lâm, Yên Viên và Từ Sơn, kết nối những không gian mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa.
Sau khi đến ga Từ Sơn, đoàn bước vào hành trình khám phá vùng đất Kinh Bắc. Một trong những điểm dừng chân là Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng - nơi đang lưu giữ, trưng bày ấn vàng Hoàng đế chi bảo, bảo vật quốc gia được hồi hương từ Pháp vào cuối năm 2023.
Giữa không gian trưng bày hàng nghìn hiện vật cổ, ấn vàng thu hút sự chú ý đặc biệt của thí sinh. Các cô gái được nghe thuyết minh về nguồn gốc, giá trị cũng như hành trình hơn hai thế kỷ của bảo vật. Nhiều người lần đầu được tận mắt chiêm ngưỡng cổ vật từng là biểu tượng quyền lực cao nhất của triều Nguyễn.
Bảo vật hơn 200 năm tuổi
Ấn vàng Hoàng đế chi bảo được đúc vào năm 1823, năm thứ tư triều vua Minh Mạng. Hiện vật làm bằng vàng nguyên chất, nặng 10,78 kg, cao 10,4 cm, mặt ấn hình vuông với kích thước khoảng 13,8x13,7 cm.
Trên quai ấn là hình rồng năm móng, thân uốn cong trong tư thế uy nghi. Trong xã hội quân chủ, hình tượng rồng năm móng gắn với quyền lực của hoàng đế.
Mặt dưới của ấn khắc bốn chữ triện “Hoàng đế chi bảo”, có nghĩa là bảo vật của hoàng đế. Trên thân ấn còn có hai dòng chữ Hán cho biết rõ thời điểm đúc và trọng lượng của hiện vật. Một dòng ghi ấn được chế tạo vào giờ lành, ngày mùng 4 tháng 2 năm Minh Mạng thứ tư, tức ngày 15/3/1823. Dòng còn lại ghi ấn được làm bằng vàng “thập thành” - tức vàng ròng - với trọng lượng 280 lạng, 9 chỉ, 2 phân, tương đương 10,78 kg.
Theo tư liệu trong Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, ấn vàng Hoàng đế chi bảo được sử dụng trong các hoạt động công quyền và chính sự quan trọng của triều Nguyễn, như khánh tiết, ban ân, xá tội, tuần thú các địa phương và ban sắc thư cho nước ngoài.
Ấn được xem là biểu tượng vật chất, dấu xác nhận quyền lực tối cao của hoàng quyền. Giới nghiên cứu đánh giá đây là một trong những ấn vàng lớn, đẹp và có giá trị đặc biệt quan trọng trong hệ thống kim bảo tỷ của nhà Nguyễn.
Hành trình lịch sử đặc biệt
Giá trị ấn vàng Hoàng đế chi bảo còn nằm ở hành trình lịch sử đặc biệt.
Sau khi Vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị ngày 30/8/1945, ấn cùng thanh kiếm tượng trưng cho quyền lực hoàng gia được bàn giao cho chính quyền cách mạng. Hình ảnh trao ấn kiếm tại Ngọ Môn, Huế, trở thành một trong những dấu mốc biểu tượng của cuộc chuyển giao từ chế độ quân chủ sang chính thể mới.
Nhà sử học Trần Huy Liệu là người đại diện chính quyền cách mạng tiếp nhận bộ ấn - kiếm. Sau đó, bảo vật được chuyển ra Hà Nội để kịp sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, vào ngày 2/9/1945.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến tranh vệ quốc, ấn vàng và thanh kiếm trải qua nhiều biến động. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam, ấn và kiếm được mang đi giấu tại ngôi nhà ở làng Nghĩa Đô, vốn là cơ sở in tiền của Việt Minh.
Đến năm 1952, sau khi bị quân Pháp phát hiện tại nơi cất giấu, hai hiện vật được trao lại cho cựu hoàng Bảo Đại ở Đà Lạt.
Năm 1953, ấn, kiếm cùng nhiều bảo vật hoàng cung triều Nguyễn đã theo Nam Phương Hoàng hậu sang Pháp. Kể từ đây, kim ấn Hoàng đế chi bảo bắt đầu hành trình hơn 70 năm lưu lạc nơi xứ người.
Đầu tháng 10/2022, doanh nhân Nguyễn Thế Hồng trong chuyến công tác ở Pháp thấy thông tin ấn vàng Hoàng đế chi bảo xuất hiện trong danh mục phiên đấu giá của hãng Millon.
Trước nguy cơ bảo vật quan trọng tiếp tục lưu lạc, chính quyền Việt Nam đã triển khai quá trình đàm phán với sự tham gia của nhiều cơ quan, bộ, ngành.
Sau hơn một năm thương thảo, các bên đi đến thống nhất để doanh nhân Nguyễn Thế Hồng mua kim ấn Hoàng đế chi bảo với giá 6,1 triệu euro (hơn 153 tỷ đồng theo mệnh giá lúc bấy giờ). Ban đầu, giá khởi điểm của món cổ vật này là 2-4 triệu euro (khoảng 40-78 tỷ đồng).
Ngày 16/11/2023, lễ chuyển giao ấn vàng cho phía Việt Nam diễn ra tại Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp.
Vào đúng 8h ngày 18/11/2023, kim ấn Hoàng đế chi bảo sau 200 năm ra đời và hơn 70 năm lưu lạc đã trở về với Việt Nam. Sau đó, kim ấn Hoàng đế chi bảo hồi hương được bình chọn là một trong 10 sự kiện văn hóa tiêu biểu của Việt Nam năm 2023.
Công ty TNHH Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng được lựa chọn thực hiện các thủ tục tài chính liên quan đến việc hồi hương ấn vàng, đồng thời lưu giữ, trưng bày và phối hợp với Bảo tàng Lịch sử quốc gia bảo vệ, phát huy giá trị của hiện vật theo quy định.
Cuộc gặp gỡ giữa nhan sắc và di sản
Ngày nay, ấn vàng Hoàng đế chi bảo không nằm trong kho lưu trữ khép kín mà được giới thiệu tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng để công chúng có cơ hội tiếp cận một phần di sản quý giá của lịch sử.
Đối với 53 thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026, chuyến đi tới Bắc Ninh vì thế không chỉ là hoạt động trải nghiệm. Giữa không khí cả nước hướng về kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, các cô gái trẻ được trực tiếp chiêm ngưỡng hiện vật gắn với hành trình từ chế độ quân chủ đến nền độc lập của đất nước.
Khoảnh khắc thí sinh đứng trước ấn vàng Hoàng đế chi bảo tạo nên cuộc gặp gỡ ý nghĩa giữa hiện tại và quá khứ. Qua hành trình trải nghiệm, các cô gái Hoa hậu Việt Nam góp phần lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa được lưu giữ trong từng hiện vật và câu chuyện.
Trước đó, đoàn đi trên hành trình đường sắt kết nối Hà Nội với Kinh Bắc, qua những địa danh gợi nhắc về lịch sử và sự phát triển của Thủ đô cùng vùng đất cổ. Sau điểm dừng ở Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, các thí sinh tiếp tục khám phá những giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của Bắc Ninh, trong đó có Di tích quốc gia đặc biệt Đền Đô - nơi thờ 8 vị vua triều Lý.
