Tại cuộc họp ngày 27/5 ở thủ đô Nepal, 10 quan chức Nepal và khoảng chục đại diện từ Trung Quốc đã thảo luận về việc tăng cường hợp tác trong giám sát và ứng phó với lũ lụt, thời tiết và các hiểm họa liên quan đến sông băng, Reuters dẫn nội dung chương trình nghị sự do phía Nepal chuẩn bị cho biết.
Các đại biểu kêu gọi thực hiện nhiều biện pháp chung nhằm giảm thiểu rủi ro, bao gồm lập danh sách hồ băng và xây dựng bản đồ khu vực nguy hiểm.
Tuy nhiên, hai quan chức Nepal nói với Reuters, rằng sau cuộc họp, họ không nhận được từ Trung Quốc nhiều thông tin như mong muốn về rủi ro liên quan đến sông băng và mực nước. Họ lo ngại việc chia sẻ dữ liệu không đầy đủ có thể cản trở khả năng dự báo và chuẩn bị cho thảm họa lớn.
“Điều chúng tôi thực sự mong muốn từ họ, và vẫn đang mong muốn, là nếu có những chuyển động ban đầu của sông băng hoặc những diễn biến sớm ở khu vực đó, chúng tôi muốn được biết sớm hơn một chút”, ông Sauhardra Joshi, một nhà thủy văn học thuộc Cục Dự báo lũ lụt Nepal, người tham dự cuộc họp tháng 5, cho biết.
Thảm hoạ ngày 26/8 vừa qua khiến Nepal phải tốn số tiền tương đương 1/10 GDP hằng năm để khắc phục. Các quan chức Nepal cho biết, ưu tiên hiện nay là tăng cường hợp tác với Trung Quốc.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc không phản hồi đề nghị bình luận về cuộc họp hồi tháng 5, cũng như đề nghị của Nepal về việc chia sẻ thêm thông tin, theo Reuters.
Tại cuộc họp, phía Trung Quốc cho biết họ không có thẩm quyền ký thỏa thuận đáp ứng các yêu cầu của Nepal và đề nghị tiếp tục thảo luận thêm, ông Binod Parajuli, một nhà thủy văn học khác của Chính phủ Nepal cho biết.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Nepal khẳng định trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X ngày 29/8, rằng Bắc Kinh và Kathmandu vẫn duy trì liên lạc chặt chẽ về vấn đề này, và đã đạt được “tiến triển đáng kể” tại cuộc họp hồi tháng 5 trong việc thúc đẩy chia sẻ thông tin về thảm họa xuyên biên giới.
Các quan chức cho biết Nepal cũng đã nêu những quan ngại tương tự vào năm ngoái, mặc dù các chuyên gia và quan chức nói rằng điều họ gọi là tiến triển chậm không phải yếu tố đáng kể dẫn đến thảm họa mới nhất. Trong thảm họa này, một vụ sụp đổ sông băng đã gây ra trận lở bùn thảm khốc, khiến gần 800 người thiệt mạng ở cả hai nước và hơn 3.000 người mất tích.
Thách thức lớn
Bác bỏ những chỉ trích từ một số người dùng mạng xã hội Nepal rằng Trung Quốc đã không đưa ra cảnh báo đầy đủ, Đại sứ quán Trung Quốc nói rằng các chuyên gia Trung Quốc và quốc tế phải đối mặt với những thách thức lớn trong việc giám sát các hiểm họa ở khu vực Himalaya hẻo lánh.
Tuyên bố khẳng định, các nhóm chuyên gia Trung Quốc đã chia sẻ những thông tin quan trọng với Nepal “một cách kịp thời”.
Tại cuộc họp năm ngoái, Nepal bày tỏ lo ngại về nguy cơ xảy ra lũ lụt ở khu vực này, do nước bất ngờ thoát ra từ 1 hồ băng ở Tây Tạng, khiến ít nhất 9 người thiệt mạng tại Nepal và hơn chục người mất tích.
“Khi phía Trung Quốc nhận thấy dự báo có lượng mưa lớn ở khu vực Tây Tạng, họ sẽ cung cấp cho chúng tôi dự báo và các số liệu quan sát đó”, ông Parajuli nói. Nhưng ông cho biết điều này không áp dụng với “tuyết lở, mực nước, sạt lở đất hay các sự kiện cực đoan”.
Theo nghiên cứu năm 2023 của Trung tâm Quốc tế về phát triển tổng hợp vùng núi, dưới tác động của biến đổi khí hậu, quá trình tan chảy của sông băng đang tăng tốc khi lớp phủ tuyết suy giảm và lượng tuyết rơi trở nên thất thường hơn.
Trung tâm này dự báo những thay đổi đó sẽ làm tăng khả năng xảy ra lũ lụt và sạt lở đất, và các cộng đồng miền núi còn đối mặt với những hiểm họa khác như bồi lắng trầm tích và xói mòn.
Một số hệ thống sông lớn của Nepal bắt nguồn từ Tây Tạng, sau đó chảy qua một trong những khu vực có hoạt động địa chấn mạnh và dễ xảy ra lũ lụt nhất thế giới.
