Tháng 7/2026, Thủ tướng Chính phủ có công văn về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp công lập. Trong đó đặt mục tiêu giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục trên toàn quốc, tối thiểu 50% số cơ sở giáo dục ở khu vực thuận lợi.
Đến đầu tháng 10 năm nay, 34 tỉnh, thành phố đã có báo cáo về Bộ GD&ĐT đã hoàn thành việc sắp xếp cơ sở giáo dục.
Đặc biệt, có 18/34 địa phương giảm từ 50% trở lên, trong đó 7 địa phương giảm trên 60% gồm: Hưng Yên, Phú Thọ, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, TP. Cần Thơ, Đồng Tháp. Hai địa phương giảm dưới 35% gồm: TP. Hồ Chí Minh và Sơn La.
Trường nhiều cấp học khó vận hành
Bộ GD&ĐT đánh giá, việc sáp nhập nhưng không giảm địa điểm dạy học, các phân hiệu, điểm trường được duy trì theo điều kiện thực tế, nhất là ở miền núi, biên giới. Vì thế, không làm ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh.
Mô hình một hiệu trưởng quản lý nhiều điểm trường, phân hiệu được hình thành, tạo điều kiện thống nhất quản lý, điều phối đội ngũ và sử dụng chung cơ sở vật chất giữa trường chính, phân hiệu, điểm trường.
Tuy nhiên, mô hình mới cũng đặt ra vấn đề hiệu quả quản trị, sử dụng đội ngũ và nguồn lực chưa đồng đều giữa các địa phương, nhất là tại các cơ sở quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều địa điểm, địa bàn quản lý rộng.
Bộ máy quản lý được quy định, mỗi trường học có 1 hiệu trưởng, trường chính và mỗi phân hiệu được bố trí 1 phó hiệu trưởng.
Việc sắp xếp trường học đã giảm gần 34.000 cán bộ quản lý. Trong đó, hơn 21.000 hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đã được chuyển sang làm giáo viên. Số nhân viên kế toán, văn thư, thủ quỹ cũng giảm 9.871 người.
Tuy nhiên, sau sáp nhập, các cơ sở giáo dục đối mặt với một thách thức lớn hơn. Cả nước có khoảng 5.600 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông quy mô lớn, chiếm 30,1% tổng số cơ sở sau sắp xếp.
Toàn quốc có 114 trường có quy mô hơn 100 lớp, vượt xa quy định của Bộ GD&ĐT. Số "siêu trường" này tập trung ở 17 địa phương, nhiều nhất là Cần Thơ với 23 cơ sở.
Theo Bộ GD&ĐT, một hiệu trưởng điều hành nhiều phân hiệu, điểm trường trong khi đội ngũ, tài sản và hoạt động giáo dục phân tán tại nhiều địa điểm. Cơ chế phân cấp, ủy quyền cho phó hiệu trưởng và người phụ trách phân hiệu, điểm trường tại một số nơi chưa cụ thể, người phụ trách phân hiệu bị quá tải.
Nhóm trường nhiều cấp học còn nhiều khó khăn trong vận hành. Việc lựa chọn, bổ nhiệm, bố trí lại cán bộ quản lý tại một số địa phương còn phát sinh ý kiến, kiến nghị. Thực tiễn này cho thấy trường quy mô lớn, nhiều địa điểm cần cơ chế theo dõi, hỗ trợ.
Bà Hằng, hiệu trưởng một trường mầm non tại Hà Nội chia sẻ sau sáp nhập, trường có nhiều phân hiệu, điểm trường nhưng đội ngũ quản lý bị thu hẹp nên rất vất vả. Đặc biệt, bậc mầm non đòi hỏi công tác quản lý sát sao từ bữa ăn, giấc ngủ của trẻ.
Theo vị hiệu trưởng này, thực tế hiện nay, trường có 4 phân hiệu, điểm trường nhưng chỉ có 4 quản lý "cắm chốt" ở 3 nơi. Một điểm trường hiện không có cả hiệu phó quản lý trực tiếp. Trước tình thế khó, nhà trường đành cử một giáo viên là tổ trưởng chuyên môn hằng ngày đảm nhận nhiệm vụ như quản lý tại chỗ nhưng vừa phải vào lớp dạy học.
"Như vậy, cô giáo đang thực hiện trách nhiệm như một hiệu phó nhưng vị trí lại là giáo viên, không có chế độ. Trong khi đó, hiệu trưởng phải điều hành chung, chạy đi chạy lại như con thoi giữa các phân hiệu", bà Hằng nói.
Hiệu trưởng một trường THCS tại Hà Nội cũng cho biết, sau sáp nhập, quy mô trường lớp lớn, số lượng giáo viên, nhân viên tăng gấp ba so với trước. Bài toán đặt ra là đánh giá chất lượng giáo viên để có kế hoạch bồi dưỡng đồng thời đảm bảo chất lượng giáo dục của tất cả các phân hiệu như nhau là vấn đề thách thức.
Ngày 13/10, Văn phòng Chính phủ thông báo kết luận của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu tại cuộc họp về sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông. Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương ngay trong tháng 10 phải rà soát tất cả trường học quy mô lớn, nhất là 114 trường có hơn 100 lớp. Từ đó kịp thời điều chỉnh phù hợp đối với những cơ sở vượt khả năng quản trị, ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn hoặc quyền học tập của học sinh.
Về giải pháp, Bộ GD&ĐT sẽ xây dựng bộ tiêu chí theo dõi, đánh giá cơ sở giáo dục quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều địa điểm. Tổ chức kiểm tra theo mức độ rủi ro, ưu tiên các cơ sở giáo dục trên 100 lớp đồng thời xây dựng chương trình bồi dưỡng năng lực quản trị cho hiệu trưởng, hiệu phó trường nhiều địa điểm.
