Ngày 17/5, Ngày hội tuyển sinh khối các ngành Khoa học và Công nghệ lấn thứ 2 - năm 2026 diễn ra tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, thu hút khoảng 5.000 học sinh phổ thông tham dự.
Sự kiện do báo Tiền Phong phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam, Sở GD&ĐT Hà Nội và Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) tổ chức, hướng tới Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5.
Các tọa đàm với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành đã giải đáp nhiều vấn đề về chọn ngành, chọn trường, lĩnh vực khoa học - công nghệ và xu hướng nghề nghiệp tương lai cho học sinh.
5.000 học sinh đổ về sự kiện
Khác với các chương trình hướng nghiệp khác, ngày hội năm nay tập trung chuyên sâu vào khối ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo. Sự kiện quy tụ 60 gian hàng đến từ nhiều trường đại học, học viện lớn tại Hà Nội và các địa phương như Thái Nguyên, Đà Nẵng, TPHCM. Có thể kể đến các đơn vị như Trường Quốc tế (ĐHQG Hà Nội), Học viện Kỹ thuật Mật mã, Trường ĐH Công nghệ Giao thông vận tải, Đại học FPT, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, USTH, Đại học Ngoại thương...
Tại đây, các trường đã cử cán bộ, giảng viên tư vấn trực tiếp 1-1 cho phụ huynh và học sinh về phương thức tuyển sinh, chương trình đào tạo cùng xu hướng thị trường lao động.
Từ sáng sớm, đông đảo học sinh đã có mặt tại khuôn viên viện để tìm hiểu thông tin và tham quan Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam. Nhiều học sinh lớp 11 đã chủ động tham gia để chuẩn bị cho kỳ tuyển sinh năm sau, trong khi học sinh lớp 12 tận dụng cơ hội này để tham khảo thêm các phương thức xét tuyển và đặt nguyện vọng phù hợp trước kỳ thi Tốt nghiệp THPT diễn ra sau 3 tuần nữa.
Bên cạnh việc tìm kiếm thông tin tuyển sinh, nhiều học sinh bày tỏ sự quan tâm thực sự đến xu hướng nghề nghiệp tương lai nhằm chủ động ứng phó với những biến động của thị trường việc làm.
Chương trình không chỉ cung cấp thông tin mà còn truyền cảm hứng, định hướng cho thế hệ trẻ tham gia vào những lĩnh vực then chốt, đóng góp vào năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc học sinh chủ động tìm hiểu và bộc lộ đam mê với khoa học công nghệ được xem là tín hiệu tích cực cho nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước trong giai đoạn mới.
Tại các gian giới thiệu, nhiều trường đại học đã mang theo mô hình thí nghiệm trực quan để học sinh được trực tiếp trải nghiệm, tìm hiểu quy trình đào tạo. Hoạt động này được mở rộng so với mùa trước, thông qua việc "nối chuỗi" các phòng thí nghiệm của USTH và bổ sung thêm không gian trải nghiệm phòng STEM. Khu vực của ấn phẩm Hoa Học Trò cũng thu hút đông đảo bạn trẻ đến tìm kiếm các tài liệu, ấn phẩm yêu thích.
Học bổng 100% học phí và cơ hội bình đẳng cho sinh viên
Sự kiện sôi động hơn với Lễ khai mạc và Tọa đàm với chủ đề "Khoa học và Công nghệ - Tương lai của quốc gia, cơ hội cho người trẻ" diễn ra trong khuôn khổ Ngày hội tuyển sinh. Tại đây, nhiều băn khoăn của học sinh THPT về định kiến giới, năng lực học tập, định hướng chọn trường cũng như các chính sách đãi ngộ đã được các chuyên gia, nhà quản lý giải đáp trực tiếp.
Trước băn khoăn của nữ sinh về cơ hội phát triển trong ngành, GS.TS Trần Hồng Thái - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, khẳng định, định kiến giới trong lĩnh vực này hiện đã giảm đáng kể và không có bất kỳ rào cản nào ngăn phụ nữ phát triển.
Nữ giới ngày càng có vai trò nổi bật trong các nhóm nghiên cứu nhờ sự bền bỉ, kiên trì và khả năng kết nối tốt. Đồng quan điểm, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập báo Tiền Phong, cho biết, tỷ lệ nữ nhà khoa học được vinh danh tại Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu những năm gần đây thường chiếm khoảng một nửa, thậm chí có năm cao hơn.
Đối với lo ngại về việc học không giỏi Toán, GS.TS Trần Hồng Thái khẳng định điểm số THPT không quyết định hoàn toàn khả năng theo học. Nhiều học sinh có điểm Toán chưa nổi bật nhưng khi vào môi trường đại học, được đào tạo bài bản gắn với mục tiêu cụ thể vẫn phát triển rất nhanh.
Yếu tố quan trọng hơn điểm số là tư duy logic, sự kiên trì và tinh thần học hỏi. Hệ sinh thái khoa học công nghệ hiện nay rất rộng mở, ứng dụng vào cả các ngành xã hội như báo chí, truyền thông (AI, nội dung số, đo lường độc giả), cho phép người trẻ tham gia ở nhiều vị trí như nghiên cứu, ứng dụng hay truyền thông tùy theo sở trường.
Về xu hướng chọn trường, các diễn giả lưu ý học sinh không nên chạy theo số đông hay danh tiếng, mà cần dựa vào tính cách, năng lực và khả năng chịu áp lực của bản thân. Đối với lựa chọn học trong nước hay nước ngoài, Việt Nam hiện đã có điều kiện đào tạo tốt ở nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, với các ngành đặc thù như công nghệ vũ trụ, vi mạch bán dẫn, việc du học tại các quốc gia phát triển để tiếp cận công nghệ tiên tiến rồi trở về cống hiến vẫn rất cần thiết.
Nhằm thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao, các cơ sở đào tạo và nghiên cứu đang đưa ra nhiều chính sách đãi ngộ lớn. GS.TS Trần Hồng Thái cho biết Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đặt mục tiêu tăng gấp đôi quy mô nhân lực vào năm 2035, tập trung xây dựng các nhóm nghiên cứu trẻ và có cơ chế học bổng cho nghiên cứu sinh.
Đặc biệt, chính sách hỗ trợ tài chính đã được mở rộng ngay từ bậc đại học. GS.TS Đinh Thị Mai Thanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) cho biết, trường đang triển khai các mức học bổng từ 25% đến 100% học phí cho sinh viên các ngành công nghệ vũ trụ, vi mạch bán dẫn, toán học, hóa học và khoa học cơ bản.
Ngoài ra, sinh viên đại học có thể nhận hỗ trợ khoảng 4 triệu đồng/tháng, học viên thạc sĩ 5 triệu đồng/tháng và nghiên cứu sinh tiến sĩ 7 triệu đồng/tháng. Các chính sách này ưu tiên cho những lĩnh vực khát nhân lực của đất nước như vi mạch bán dẫn, điện hạt nhân và đường sắt tốc độ cao.
Thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026
Sáng cùng ngày, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các đơn vị tổ chức buổi tư vấn tuyển sinh, giải đáp nhiều điểm mới về kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học năm 2026.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, năm 2026, mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng xét tuyển đại học. Quy định này buộc học sinh phải xác định rõ định hướng ngành nghề và năng lực bản thân ngay từ đầu, tránh đăng ký dàn trải.
Đối với khối ngành Khoa học - Công nghệ, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo khuyên thí sinh nên tập trung vào 3 nguyện vọng trọng tâm phù hợp nhất. Ngoài ra, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo lưu ý thí sinh phải đạt tối thiểu 15 điểm ở tổ hợp xét tuyển mới đủ điều kiện tham gia xét tuyển đại học, áp dụng cho tất cả các phương thức và ngành đào tạo.
Trong giai đoạn nước rút, thầy Nghiêm Văn Bình - Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng giáo dục (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) khuyến nghị học sinh cần có kế hoạch học tập khoa học, tránh ôn tập dàn trải, ôm đồm. Học sinh phải chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh và nhu cầu thị trường để lựa chọn trường, ngành học phù hợp.
Đại diện các trường đại học cũng chia sẻ về phương thức đào tạo hướng đến năng lực nghề nghiệp và khả năng thích ứng dài hạn của sinh viên. PGS.TS Nguyễn Hải Đăng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) cho biết trường đã triển khai hai đợt tuyển sinh sớm, áp dụng phương thức đánh giá năng lực kết hợp phỏng vấn nhằm giúp học sinh hiểu rõ định hướng ngành nghề.
Nghề sáng tạo nội dung 'không màu hồng'
Ở tọa đàm "Nghề sáng tạo nội dung trong thời đại công nghệ số" thu hút sự quan tâm lớn của học sinh, phụ huynh với sự xuất hiện của diễn giả Nguyễn Lạc Huy (Huy NL), người sáng lập Schannel. Buổi trò chuyện mang đến góc nhìn thực tế, tháo gỡ nhiều lầm tưởng của giới trẻ về công việc đang thịnh hành này.
Trước xu hướng bùng nổ của nghề sáng tạo nội dung (content creator), diễn giả Huy NL nhận định đây là môi trường có tính cạnh tranh khốc liệt do sự phổ biến của các thiết bị công nghệ giúp ai cũng có thể làm nội dung số.
Diễn giả nhấn mạnh công việc này không hoàn toàn mang màu hồng của sự nổi tiếng, đi sự kiện hay du lịch như những gì hiển thị trên màn hình. Phía sau những video ngắn là quy trình sản xuất áp lực kéo dài nhiều ngày, từ lên ý tưởng, quay dựng đến biên tập, đòi hỏi người làm liên tục đổi mới để giữ chân khán giả.
Trả lời lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế con người, diễn giả Huy khẳng định nhận định này không hoàn toàn đúng. AI không thể thay thế các thao tác đặc thù của con người mà trái lại, đang trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ các nhà sáng tạo nội dung. Điểm cốt lõi để tồn tại trong bối cảnh các xu hướng và thuật toán liên tục thay đổi là mỗi cá nhân phải xây dựng được màu sắc, cá tính và góc nhìn riêng.
Để chuẩn bị hành trang bước vào nghề, nhà sáng lập Schannel khuyên các học sinh THPT nên bắt đầu tích lũy kinh nghiệm càng sớm càng tốt thay vì đợi đến khi tốt nghiệp. Bộ kỹ năng cần trang bị sớm bao gồm việc tự học quay dựng bằng các thiết bị cá nhân, ứng dụng thông dụng và đặc biệt là rèn luyện sự tự tin, khả năng nói trước ống kính.
Đối với tình trạng "bí ý tưởng" thường gặp, ông Huy chia sẻ giải pháp nằm ở sự kết hợp giữa kỹ năng và tính kỷ luật. Học sinh có thể rèn luyện bằng cách duy trì thói quen viết một kịch bản mỗi ngày và tập nói trước ống kính. Việc luyện tập đều đặn trong hai tháng sẽ giúp nâng cao năng lực viết, hình thành khả năng phản xạ linh hoạt và xử lý hiệu quả các nội dung phát sinh bất chợt.
