Lý do không bỏ quy trình đạp hết ga kiểm định khí thải ô tô

Nỗi lo "vỡ máy" của các chủ phương tiện

Thời gian qua, quy trình đo khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ bằng phương pháp đạp hết ga (gia tốc tự do), đã tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều giữa cơ quan quản lý và các hiệp hội xe.

Hiệp hội Ô tô vận tải Việt Nam đã có công văn gửi Bộ Xây dựng tiếp tục kiến nghị về vấn đề "đạp lút ga" khi kiểm định khí thải xe sử dụng động cơ diesel đang gây tranh cãi.

Tại tọa đàm do Cục Đăng kiểm tổ chức vào cuối tháng 3, ông Đỗ Văn Bằng - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội - chia sẻ, Việt Nam hiện có lượng lớn xe thương mại đời cũ đang hoạt động, với niên hạn lên tới 20 năm cho xe khách và 25 năm cho xe tải, phần lớn nằm ở nhóm tiêu chuẩn khí thải Euro 2.

Nỗi ám ảnh lớn nhất của các chủ xe khi đi đăng kiểm là nguy cơ hỏng hóc động cơ tại chỗ. "Thực tế kiểm tra viên đạp ga giữ nguyên để cho đạt vòng tua máy, và tôi đã mất cả trăm triệu đồng vì động cơ của một chiếc xe 16 chỗ bị hỏng", ông Bằng dẫn chứng và cho biết, các xe cũ sử dụng dây curoa lai rất dễ đứt khi bị ép vòng tua cao.

Lãnh đạo Hiệp hội Ô tô Hà Nội cũng chỉ ra sự "bất bình đẳng" giữa các dòng xe. Các xe đời mới (đạt chuẩn Euro 5) được nhà sản xuất can thiệp hộp đen (ECU) giới hạn vòng tua khi đỗ tại chỗ chỉ khoảng 2.000 vòng/phút, và đăng kiểm viên vẫn phải cấp giấy đạt. Trong khi đó, với xe đời cũ không có can thiệp điện tử, việc đạp ga có thể đẩy kim vòng tua vượt qua vạch xanh an toàn, tiến thẳng vào "vùng đỏ" trên đồng hồ, điều mà ông Bằng cho là ngưỡng không an toàn và không được nhà sản xuất khuyến cáo.

Từ thực tế đó, đại diện doanh nghiệp đề xuất cơ quan đăng kiểm nên linh hoạt: "Chỉ cần đạp ga đến khi đạt tiêu chuẩn khí thải thì dừng lại, thay vì bắt buộc phải đạp kịch ga".

Đạp hết ga để tìm ra bệnh của xe

Phản hồi lại những thắc mắc vừa nêu, ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam - khẳng định, phương pháp này hoàn toàn có cơ sở khoa học; không do cơ quan đăng kiểm tự nghĩ ra mà được đúc kết từ nghiên cứu trên thế giới và đang áp dụng rộng rãi tại các quốc gia như Mỹ, châu Âu, Malaysia, Indonesia, Philippines. Đạp ga kịch sàn có nghĩa là đạp ga đến giới hạn tốc độ vòng quay không tải lớn nhất theo thiết kế, chứ không phải giữ ga lâu đến mức làm hỏng máy.

Giải thích sâu hơn về mặt kỹ thuật, một vị đại diện của Cục Đăng kiểm cho biết, việc đạp thốc ga là nhằm mô phỏng trạng thái hoạt động có tải nặng nhất của phương tiện.

"Theo đặc tính động cơ, nếu xe bị lỗi về turbo, lỗi xéc-măng lọt dầu bôi trơn, hoặc lỗi kim phun, bơm cao áp, khí thải có thể xả ra ở mức cao nhất vào những thời điểm khác nhau trong chu trình hoạt động", vị đại diện Cục Đăng kiểm phân tích. Nhiệm vụ của đăng kiểm là phải phát hiện ra lỗi và xác định xe đó phát thải lớn nhất là bao nhiêu. Nếu làm theo đề xuất chỉ đạp lên 2.000 - 3.000 vòng/phút thì không đánh giá được toàn bộ chu trình và chắc chắn không thể phát hiện ra bệnh của xe.

Nguyên tắc của gia tốc tự do là phải để động cơ tự do hoạt động từ tốc độ không tải lên tốc độ tối đa, thường kéo dài từ 0,9 đến 3,5 giây. Việc buông chân ga sớm bị coi là làm sai quy trình.

Về lo ngại động cơ vượt quá giới hạn an toàn, cơ quan chức năng khẳng định 100% động cơ diesel đều có bộ điều tốc để cắt nhiên liệu, hãm vòng quay nhằm đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, các xe đời cũ dùng bộ điều tốc cơ khí thường bị thợ sửa chữa can thiệp, dẫn đến sai số hoặc không hoạt động, gây ra hiện tượng "òa ga" mất kiểm soát. Ngược lại, xe đời mới dùng điều tốc điện tử nên an toàn hơn.

Vấn đề kim đồng hồ chỉ vào "vùng đỏ" cũng được giải thích rõ. Ở trạng thái không tải, vòng tua máy tối đa có thể vượt 10-15% so với trạng thái có tải, nên việc kim chỉ vượt qua ranh giới trắng - đỏ là hiện tượng vật lý bình thường.