Vận hành chưa lâu phải dừng
Năm 2012, khu xử lý chất thải rắn Lộc Thủy đi vào hoạt động với công suất hơn 130 tấn/ngày, tiếp nhận rác của 18 xã, thị trấn thuộc huyện Phú Lộc cũ, theo phương thức chôn lấp, thời hạn hoạt động 20 năm.
Sau khoảng 5 năm vận hành, khu xử lý rác phát sinh nhiều bất cập. Người dân thôn Nam Phước (xã Lộc Thủy cũ, nay là xã Chân Mây - Lăng Cô, TP. Huế) phản ánh mùi hôi lan rộng, nước rỉ rác chảy ra môi trường, ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất. Nhiều ý kiến còn cho rằng, lượng rác tiếp nhận tăng dần, thậm chí có thời điểm tiếp nhận rác ngoài địa bàn quy hoạch, khiến bãi chôn lấp quá tải, ô nhiễm gia tăng.
Đỉnh điểm đến tháng 2/2017, người dân nhiều lần tập trung ngăn cản xe chở rác vào nhà máy. Chính quyền địa phương thời điểm đó cùng các ngành liên quan tổ chức nhiều cuộc đối thoại để xử lý. Tuy nhiên, trước phản ứng kéo dài của người dân, nhà máy buộc phải dừng tiếp nhận và chôn lấp rác từ năm 2017, sau đó đóng cửa đến nay.
Sau khi nhà máy dừng hoạt động, các hộ dân trong phạm vi khoảng 300m đã được di dời. Tuy nhiên, khoảng 80 hộ dân ngoài bán kính này tiếp tục kiến nghị được bố trí tái định cư do lo ngại ảnh hưởng môi trường. Đến nay, kiến nghị này chưa được giải quyết, trong khi khu xử lý chất thải rắn vẫn chưa thể vận hành trở lại.
Ghi nhận thực tế cho thấy, khu xử lý rác hiện xuống cấp, hoang hóa. Lò đốt quy mô nhỏ, nhà xưởng và khu chôn lấp bỏ không, cây dại mọc phủ kín thành rừng trong khuôn viên khu xử lý. Một số khu vực bị người dân tự mở rào để làm nơi nhốt giữ trâu bò.
Lò đốt xây xong vẫn “trùm mền”
Sau khi khu xử lý rác Lộc Thủy dừng hoạt động, tháng 11/2017, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP. Huế) thống nhất chủ trương đầu tư hệ thống lò đốt rác quy mô nhỏ tại vị trí nhà máy cũ, công suất dự kiến 20 tấn/ngày nhằm thay thế phương thức chôn lấp cũ.
Đến năm 2022, lò đốt quy mô nhỏ tại khu xử lý được phê duyệt đầu tư; năm 2023 hoàn thành xây dựng. Trước khi triển khai, dự án đã đánh giá tác động môi trường và tổ chức cho người dân khu vực lân cận tham quan mô hình lò đốt tương tự. Hiện lò đốt đã xây dựng hoàn chỉnh nhưng chưa thể vận hành.
Nguyên nhân chủ yếu là do vướng quy định về bảo vệ môi trường. Phương án ban đầu là sử dụng hệ thống xử lý nước rác cũ của bãi rác, không xây dựng hệ thống mới. Tuy nhiên, theo Luật Bảo vệ môi trường mới, lò đốt phải có giấy phép môi trường trước khi vận hành thử nghiệm, đồng thời nước sau xử lý phải đạt cột A.
Trong khi đó, hệ thống xử lý tại Lộc Thủy chỉ đạt cột B. Một phương án được đề xuất là chuyển nước thải rác từ Lộc Thủy về nhà máy xử lý rác Thủy Phương. Tuy nhiên, cơ sở Thủy Phương vướng quy định không tiếp nhận nước xử lý rác từ nơi khác.
Tháng 2 vừa qua, TP. Huế chủ trương giao khu xử lý chất thải rắn Lộc Thủy cho Trung tâm Quản lý, Khai thác hạ tầng thành phố tiếp nhận, đưa vào vận hành. Tuy nhiên, để vận hành chính thức phải có giấy phép môi trường và thực hiện chạy thử tối thiểu 6 tháng, xây dựng đơn giá xử lý rác….
Các đơn vị chức năng kiến nghị tiếp tục giao Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Huế (HEPCO) lập hồ sơ cấp giấy phép môi trường, đồng thời nghiên cứu phương án chuyển khoảng 4 m3 nước thải rác mỗi ngày từ khu vực Lộc Thủy về Thủy Phương xử lý, kèm theo xây dựng đơn giá phù hợp.
Theo ông Trần Quốc Khánh - Tổng Giám đốc HEPCO, các phương án đang được tổng hợp, báo cáo và chờ ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo UBND TP. Huế để quyết định hướng vận hành lò đốt, sớm đưa khu xử lý chất thải rắn Lộc Thủy hoạt động trở lại theo phương thức mới.
