Bất ngờ
Tuyển sinh lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội ghi nhận những biến động sâu sắc khi so sánh dữ liệu điểm chuẩn giữa năm 2025 và năm 2026. Xu hướng tăng điểm diện rộng ở hầu hết các phân khúc trường, phản ánh tính chất cạnh tranh ngày càng khốc liệt của kì thi được đánh giá là áp lực bậc nhất này.
Ở nhóm các trường dẫn đầu, năm 2025, điểm chuẩn Trường THPT Kim Liên và THPT Lê Quý Đôn-Hà Đông từng giữ vị trí quán quân với 25,50 điểm. Năm 2026, điểm chuẩn hai trường này tiếp tục tăng nhẹ lên mức 26,00 điểm. Ngoài ra, có thêm Trường THPT Yên Hòa vào danh sách đứng đầu (điểm chuẩn tăng một điểm so với năm 2025). Nhóm các trường tiếp theo như THPT Phan Đình Phùng, THPT Việt Đức và THPT Nguyễn Thị Minh Khai đồng loạt chứng kiến điểm chuẩn tiệm cận sát nút ở mức 25,75 điểm, khẳng định khu vực nội thành vẫn là “chiến trường” khốc liệt nhất của các sĩ tử.
Sự biến động mạnh mẽ nhất của mùa tuyển sinh năm 2026 lại không nằm ở nhóm trường chuyên hay trường tốp đầu mà thuộc về sự vươn lên đột biến của các trường thuộc phân khúc tầm trung. Điển hình nhất phải kể đến Trường THPT Thọ Xuân khi ghi nhận mức tăng kỉ lục lên tới 6 điểm, đẩy điểm chuẩn từ 10,00 điểm của năm 2025 lên đến 16,00 điểm vào năm 2026. Trường THPT Phúc Lợi cũng chứng kiến một cú nhảy vọt ngoạn mục khi tăng 5,75 điểm, chạm mức 20,25 điểm. Tương tự, các Trường THPT Ứng Hòa A, THPT Thượng Cát, THPT Đỗ Mười và THPT Hoài Đức A cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng từ 3-4 điểm. Điều này phản ánh chất lượng giáo dục vùng ven đang ngày càng đồng đều và xu hướng chuyển dịch nguyện vọng của thí sinh nhằm tìm kiếm giải pháp an toàn hơn.
Ở chiều ngược lại, bức tranh tuyển sinh cũng ghi nhận các mức điểm chuẩn thấp kỉ lục tại một số khu vực ngoại thành hoặc các cơ sở giáo dục mới thành lập. Nếu như năm 2025, mức điểm sàn thấp nhất toàn thành phố được thiết lập ở mốc 10/30 điểm tại một số trường như THPT Minh Quang, THPT Đại Cường hay THPT Lưu Hoàng, thì năm 2026, Trường Tiểu học, THCS và THPT Minh Châu lần đầu tiên ghi nhận mức điểm chuẩn chỉ 8,50/30 điểm, trở thành trường có đầu vào thấp nhất thành phố. Đây là trường mới thành lập ở xã đảo duy nhất của Hà Nội. Đáng chú ý, điểm chuẩn Trường THPT Mỹ Đức C cũng sụt giảm mạnh từ 12,50 điểm của năm trước xuống chỉ còn 9,00 điểm, cho thấy sự chênh lệch đáng kể về lượng thí sinh đăng kí giữa các khu vực địa lí khác nhau.
Bên cạnh sự dịch chuyển về mặt con số, thay đổi lớn nhất và có tác động trực tiếp đến tâm lí thi cử chính là sự điều chỉnh quy định xét tuyển nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3. Trong mùa tuyển sinh năm 2025, quy chế yêu cầu điểm xét tuyển nguyện vọng 2 phải cao hơn điểm chuẩn nguyện vọng 1 ít nhất 1 điểm, và đối với nguyện vọng 3 là 2 điểm. Quy định này từng làm mất cơ hội của nhiều thí sinh điểm cao nhưng không may trượt nguyện vọng 1 do đặt sai mục tiêu. Năm nay, Sở GD&ĐT Hà Nội hạ mức chênh lệch này xuống còn 0,5 điểm giữa 2 nguyện vọng. Thí sinh chỉ cần cao hơn điểm chuẩn nguyện vọng 1 của trường xét tuyển tối thiểu 0,5 điểm đối với nguyện vọng 2 và 1,0 điểm đối với nguyện vọng 3.
Sự thay đổi này không chỉ giúp giảm bớt áp lực tâm lí, mà còn tạo ra một vùng đệm an toàn, giúp thí sinh có thêm cơ hội sửa sai và tối ưu hóa điểm số đã đạt được.
Những trường nên xét tuyển
Bản chất của một kì thi tuyển sinh là để phân loại và sàng lọc khi số lượng thí sinh vượt quá năng lực đáp ứng của trường học. Ghi nhận thực tế nhiều năm qua cho thấy, với nhiều trường THPT thuộc khu vực ngoại thành Hà Nội, cán cân cung - cầu này hoàn toàn bị triệt tiêu ngay từ vòng nộp hồ sơ nguyện vọng 1. Điển hình như Trường Tiểu học, THCS và THPT Minh Châu, chỉ tiêu tuyển sinh là 90 học sinh nhưng thực tế chỉ nhận được vỏn vẹn 24 hồ sơ nguyện vọng 1. Hay tại Trường THPT Minh Quang, chỉ tiêu là 540 em nhưng lượng đăng kí nguyện vọng 1 chỉ đạt 498. Tại các Trường THPT Đại Cường, THPT Lưu Hoàng, hay THPT Ứng Hòa B, số lượng thí sinh đăng kí nguyện vọng 1 cũng đều thấp hơn hoặc chỉ bằng chỉ tiêu mà Sở GD&ĐT Hà Nội công bố.
Đối với những “vùng xanh” tuyển sinh này, điểm chuẩn trúng tuyển thực tế chỉ dao động ở mức chạm đáy, từ 8,5/30 điểm đến 13/30 điểm. Điều này đồng nghĩa với việc học sinh chỉ cần đến trường thi, không bị điểm liệt là nghiễm nhiên trúng tuyển. Rõ ràng, với tỉ lệ chọi bằng hoặc thấp hơn một, việc bắt hàng trăm học sinh tại các địa bàn này phải trải qua nhiều tháng ngày ôn luyện căng thẳng, thức khuya dậy sớm để tham gia một kì thi chung toàn thành phố là điều không thực sự cần thiết.
Trước kì thi lớp 10, TPHCM cũng đã có thông tin sẽ tổ chức xét tuyển lớp 10 ở một số khu vực phù hợp từ năm 2027.
Nhìn từ góc độ quản lí và kinh tế, việc tổ chức thi tuyển tại các hội đồng thi có tỉ lệ cạnh tranh bằng 0 này đang gây ra một sự lãng phí nguồn lực xã hội rất lớn. Toàn ngành vẫn phải vận hành đầy đủ bộ máy từ khâu in ấn, vận chuyển, bảo mật đề thi, bố trí lực lượng công an bảo vệ, đến chi phí phụ cấp cho hàng trăm giám thị, cán bộ chấm thi. Phụ huynh học sinh cũng phải bỏ ra những khoản tiền không nhỏ cho việc học thêm, mua tài liệu và đưa đón con em trong những ngày thi căng thẳng. Ở những khu vực này, tất cả những chi phí và công sức đó chỉ để đổi lấy một kết quả đã biết trước từ khi chưa phát đề thi, 100% học sinh đăng kí nguyện vọng 1 đều trúng tuyển.
Thay vì cồng kềnh tổ chức thi tuyển, ngành giáo dục hoàn toàn có thể cân nhắc phương án phân vùng để áp dụng hình thức xét tuyển lớp 10 đối với những trường THPT liên tục có số lượng đăng kí nguyện vọng 1 thấp hơn chỉ tiêu trong nhiều năm. Giải pháp này giúp giảm áp lực tâm lí nặng nề cho học sinh nông thôn, giúp các em có một năm học cuối cấp nhẹ nhàng, tập trung vào việc tiếp thu kiến thức nền tảng thay vì học tủ, học lệch để đối phó với thi cử.
Số liệu thống kê cho thấy, dù lượng thí sinh đăng kí nguyện vọng 1 ít, nhưng số lượng học sinh chọn các trường này đăng kí nguyện vọng 2, nguyện vọng 3 lại vô cùng khổng lồ. Trường THPT Minh Quang, Trường THPT Tự Lập gánh tới hơn 4.500 nguyện vọng 3. Trường THPT Bắc Lương Sơn cũng quá tải với gần 5.000 nguyện vọng 3 từ khắp nơi đổ về. Quy luật này xuất phát từ tâm lí chung của đại đa số thí sinh khi luôn muốn đặt các trường top trên ở nguyện vọng 1, sau đó dùng các trường điểm thấp ở vùng ven làm phao cứu sinh cuối cùng. Nhưng dù có trúng tuyển ở phao cứu sinh, học sinh cũng thường không học vì xa, điều kiện đi lại, ăn ở sinh hoạt không phù hợp.
