Gỡ nút thắt đất đai, giải phóng nguồn lực để Quảng Ngãi bứt phá

Chủ động tạo quỹ đất sạch đón dòng vốn

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Vũ Minh Vương - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Quảng Ngãi - cho biết, một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay của tỉnh là bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch sử dụng đất với các quy hoạch liên quan. Đây là cơ sở để xác định, khai thác hiệu quả quỹ đất và tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dự án đúng định hướng.

Cùng với đó, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng (GPMB) và tạo quỹ đất sạch phải được triển khai đồng bộ, công khai, minh bạch và chủ động ngay từ khi chuẩn bị dự án.

Thực tế sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc về đất đai, bồi thường và GPMB tăng cao. Trong khi đó, đầu mối thực hiện còn phân tán, năng lực giữa các địa phương chưa đồng đều; hồ sơ đất đai, quỹ đất tái định cư, kinh phí và cơ chế phối hợp vẫn còn những vướng mắc.

Để khắc phục, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành các văn bản về phân cấp, phân quyền và đổi mới tổ chức thực hiện công tác đất đai, bồi thường, GPMB. Theo đó, cấp nào được phân cấp sẽ chủ động thực hiện; người đứng đầu địa phương chịu trách nhiệm về tiến độ và kết quả. Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh hỗ trợ chuyên môn, trực tiếp xử lý những dự án lớn, phức tạp, liên địa bàn.

Đặc biệt, với dự án trọng điểm, tỉnh đặt ra nguyên tắc “một dự án - một đầu mối chịu trách nhiệm”, nhằm bảo đảm điều phối thống nhất, tránh tình trạng công việc bị phân tán theo địa giới hành chính. Cách làm này đi cùng một định hướng quan trọng: “thay vì chờ nhà đầu tư đến rồi mới tìm đất, Quảng Ngãi sẽ chủ động chuẩn bị quỹ đất để đón dòng vốn”.

Cùng với đó, tỉnh đang rà soát, lập danh mục những khu vực có tiềm năng phát triển công nghiệp, đô thị, logistics, thương mại - dịch vụ và các dự án động lực; đồng thời phân loại rõ quỹ đất đã sạch, quỹ đất cần GPMB và quỹ đất còn vướng quy hoạch, pháp lý.

Phó giám đốc Sở NN&MT tỉnh Quảng Ngãi Vũ Minh Vương cho biết, một trong những khu đất đang được triển khai tạo lập quỹ đất sạch là khu đất 8,6 ha tại xã Vạn Tường. Mục tiêu lớn hơn là từng bước hình thành danh mục quỹ đất sạch giai đoạn 2026-2030, tạo nguồn lực chủ động phục vụ thu hút đầu tư.

Để rút ngắn thời gian GPMB, tỉnh cũng đã chú trọng rà soát, đo đạc, chỉnh lý hồ sơ địa chính, xác định nguồn gốc đất, người sử dụng đất, tài sản trên đất và những tranh chấp, khiếu nại có nguy cơ phát sinh.

Việc tái định cư phải được chuẩn bị trước hoặc đồng thời với GPMB, không để thiếu đất tái định cư, khu cải táng, kinh phí hay hạ tầng thiết yếu làm chậm tiến độ dự án.

Mục tiêu là quản lý tiến độ theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ kết quả”, theo dõi xuyên suốt từ quy hoạch, thu hồi đất, kiểm kê, xác minh nguồn gốc đến lập phương án bồi thường và bàn giao mặt bằng.

Nâng giá trị trên từng vùng đất

Giải phóng nguồn lực không chỉ nằm ở đất đai phục vụ công nghiệp, đô thị hay các dự án động lực. Với một tỉnh có nhiều lợi thế về nông nghiệp, cách khai thác hiệu quả từng vùng đất cũng là bài toán quan trọng để tạo thêm giá trị và thu nhập cho người dân.

Theo Phó giám đốc Sở NN&MT Quảng Ngãi Vũ Minh Vương, Quảng Ngãi xác định chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy hiệu quả, giá trị gia tăng và thu nhập của người dân làm thước đo, thay vì chỉ chú trọng diện tích và sản lượng.

Theo đó, tỉnh sẽ phát huy lợi thế của từng vùng sinh thái, lựa chọn cây trồng, sản phẩm có lợi thế để tập trung phát triển. Khu vực phía Tây có điều kiện hình thành các vùng sản xuất hàng hóa đối với rau, hoa xứ lạnh, cây ăn quả, cà phê, cao su, cây đặc sản và cây dược liệu có giá trị như sâm Ngọc Linh.

Điểm đáng chú ý là định hướng không chạy theo phong trào, mà tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, quy mô phù hợp, hình thành vùng nguyên liệu ổn định, hạn chế tình trạng manh mún, nhỏ lẻ.

Cũng theo ông Vương, trong nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ được đặt vào bài toán hiệu quả thực tế. Các giải pháp như tưới tiết kiệm, nhà màng, nhà lưới, tự động hóa, cảm biến, IoT và chuyển đổi số sẽ được ưu tiên ở những nơi phù hợp, có khả năng nhân rộng. Cùng với đó là ứng dụng công nghệ để quản lý vùng trồng, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Ông Vương cho rằng, với các sản phẩm đặc thù, đặc sản địa phương, yêu cầu không chỉ là sản xuất ra sản phẩm mà phải nâng tầm sản phẩm. Từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất đạt chuẩn, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc đến thương hiệu, chế biến và thị trường đều phải được đặt trong cùng một chuỗi giá trị. Doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân phải cùng tham gia, cùng hưởng lợi; trong đó doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất và phát triển thị trường.

Định hướng này gắn với yêu cầu chuyển đổi xanh: Phát triển nông nghiệp xanh, sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; sử dụng hiệu quả đất và nước, tăng cường phân bón hữu cơ, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

“Từ đất đai đến nông nghiệp, điểm chung của Quảng Ngãi là chuyển từ cách làm bị động sang chủ động, từ khai thác nguồn lực theo chiều rộng sang nâng cao giá trị. Đó cũng là cách để nguồn lực đất đai không chỉ được “giải phóng” về mặt thủ tục, mà thực sự được chuyển hóa thành giá trị phát triển”, ông Vương nhấn mạnh.