Ý kiến được đưa ra tại buổi sơ kết đánh giá về xây dựng chứng nhận Gạo Việt xanh phát thải thấp, chiều 13/5, tại Cần Thơ.
Vừa qua, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA), Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI), Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Cần Thơ đã triển khai thí điểm đánh giá tuân thủ quy trình canh tác tại 11 hợp tác xã (HTX) trên địa bàn qua ứng dụng số. Hệ thống ViRiCert cho phép ghi nhận, theo dõi và xác thực dữ liệu canh tác theo các tiêu chí của Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp.
Theo VIETRISA, để được xác nhận, HTX phải đăng ký tham gia và canh tác theo tiêu chuẩn Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp. Qua đánh giá 11 HTX ở Cần Thơ vừa qua, có 18% đạt mức tuân thủ quy trình 1 triệu ha; 64% đạt mức theo hướng sản xuất theo quy trình 1 triệu ha và 18% chưa đạt.
Bà Nguyễn Thị Giang - Phó Giám đốc Sở NN&MT Cần Thơ cho rằng, để hạt gạo phát thải thấp có thể đi vào thị trường cao cấp, không chỉ cần sản xuất xanh, còn phải chứng minh được quá trình sản xuất xanh. Việc đánh giá mức độ tuân thủ quy trình canh tác, số hóa dữ liệu sản xuất và xây dựng hệ thống nhận diện có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Theo ông Cao Đức Phát - nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, quan trọng nhất của việc xác nhận là phải làm đúng tiêu chuẩn, tuyệt đối tránh “con sâu làm rầu nồi canh”, bởi chỉ cần một đơn vị làm sai là ảnh hưởng đến uy tín của tất cả.
Các cơ quan xác nhận phải cực kỳ nghiêm túc. Các HTX, doanh nghiệp khi tham gia phải cùng thống nhất làm thật, con dấu xác nhận phải có giá trị thực sự, không phải là hình thức.
Ông Phát cho biết, nhiều nhà nhập khẩu yêu cầu phải có xác nhận của các tổ chức quốc tế, nhưng chi phí thuê các tổ chức này rất cao. Nếu tự làm được mà phải đi thuê bên ngoài với giá đắt đỏ thì rất lãng phí, trong khi giá trị hạt gạo bán ra không tăng thêm được bao nhiêu.
Để gạo Việt Nam có thể cạnh tranh sòng phẳng, theo ông Phát, cần xây dựng bộ tiêu chí của Việt Nam sao cho liên thông và tương đương với các tiêu chuẩn quốc tế. Khi đó, khách hàng có thể dễ dàng so sánh gạo Việt Nam với gạo của bất kỳ quốc gia nào khác và thấy được chất lượng không hề thua kém.
Theo ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Trung An, quy trình canh tác theo Đề án 1 triệu ha và những công cụ đánh giá là vô cùng cần thiết, cần thực hiện cho bằng được. Sự thành bại phụ thuộc rất lớn vào năng lực dẫn dắt của HTX.
“Hai năm qua chủ yếu là chuẩn bị, thí điểm, diện tích tham gia thực tế còn rất khiêm tốn. Chúng ta không còn ở giai đoạn ngồi bàn xem đề án có lợi hay không, vì lợi ích đã rõ ràng. Từ nay đến năm 2030 là thời gian mà HTX, nông dân và doanh nghiệp phải bắt tay triển khai diện rộng” - ông Bình nói.
VIETRISA cho biết, thời gian tới tiếp tục xây dựng tiêu chuẩn cơ sở/tiêu chí cung cấp nhãn hiệu/logo chứng nhận Gạo Việt xanh phát thải thấp; hoàn thiện và triển khai công cụ đánh giá...
