Cần có dữ liệu và tính toán đồng bộ
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Ngọc Tịnh - Phó Chủ tịch Hội Tư vấn và Đại lý thuế TPHCM - cho rằng, việc nâng ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng hay 5 tỷ đồng/năm đều là kết quả của quá trình cân nhắc giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế. Tuy nhiên, trước khi điều chỉnh, cần trả lời được những câu hỏi: Hiện có bao nhiêu hộ kinh doanh đang dưới ngưỡng, bao nhiêu hộ vượt ngưỡng và việc thay đổi sẽ tác động thế nào đến nguồn thu ngân sách?
Theo ông Tịnh, đây là những dữ liệu quan trọng cần được công khai để giới chuyên gia, doanh nghiệp và người dân cùng phân tích, phản biện. Khi có đầy đủ bức tranh thống kê, việc thảo luận và xây dựng chính sách mới có cơ sở khoa học, tránh những đánh giá cảm tính.
Ông Tịnh cũng cho rằng, không nên áp dụng cùng một ngưỡng doanh thu cho mọi loại hình kinh doanh. Hộ thương mại, hộ dịch vụ và hộ sản xuất có đặc điểm hoạt động cũng như tỷ suất lợi nhuận rất khác nhau. Ngay cả Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng phân loại theo từng nhóm ngành. Vì vậy, chính sách thuế cần tính đến sự khác biệt này.
Hiện nay, pháp luật thuế cũng phân định khá rõ ràng: Nếu hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm thì bắt buộc áp dụng phương pháp kê khai doanh thu chi phí. Trong khi đó, nếu doanh nghiệp siêu nhỏ lại có thể áp dụng phương pháp khai nộp thuế trực tiếp trên doanh thu. Vì vậy, nếu nâng ngưỡng lên 5 tỷ đồng/năm thì cần rà soát và điều chỉnh đồng bộ các quy định liên quan, thay vì chỉ thay đổi một con số.
Khi xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế, điều cần quan tâm hơn cả là khả năng tích lũy thực tế của hộ kinh doanh. Doanh thu không phản ánh lợi nhuận. Một hộ đạt doanh thu 1 tỷ đồng/năm nhưng sau khi trừ vốn, chi phí thuê mặt bằng, nhân công và các khoản phát sinh, tỷ suất lợi nhuận có thể chỉ còn khoảng 15%, tương đương 150 triệu đồng/năm. Nếu đó là hộ kinh doanh của hai vợ chồng thì bình quân mỗi người chỉ còn khoảng 75 triệu đồng/năm, thấp hơn khá nhiều so với ngưỡng thu nhập chịu thuế của người làm công ăn lương.
“Đây là bài toán cần được tính toán kỹ để những hộ kinh doanh nhỏ có điều kiện tích lũy tài sản và tiếp tục đầu tư phát triển” - ông Tịnh nói.
Không nên quay lại thuế khoán
Ở góc nhìn khác, TS Phan Phương Nam - Phó Trưởng khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật TPHCM - cho rằng, việc đề xuất quay trở lại áp dụng thuế khoán không phải là hướng đi phù hợp. Bởi lẽ, việc chuyển từ thuế khoán sang phương pháp kê khai trong thời gian qua là bước tiến quan trọng nhằm hướng tới sự công khai, minh bạch trong quản lý thuế. Nếu quay lại cơ chế cũ sẽ tạo cảm giác như quá trình cải cách đang đi lùi.
“Điều cần thiết hiện nay không phải khôi phục thuế khoán mà là tiếp tục duy trì phương pháp kê khai, đồng thời đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính cho hộ kinh doanh” - ông Nam nhìn nhận.
Thực tế hiện nay, nhiều hộ vừa phải xuất hóa đơn điện tử, vừa phải lập thêm sổ sách phục vụ kê khai khiến phát sinh nhiều thủ tục không cần thiết. Với những hộ kinh doanh nhỏ, việc ghi chép thủ công rất dễ xảy ra sai sót hoặc bỏ sót dữ liệu, làm tăng áp lực trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
Ông Nam đề xuất Nhà nước hỗ trợ miễn phí hoặc với chi phí thấp các phần mềm bán hàng, phần mềm kế toán đơn giản và phần mềm xuất hóa đơn điện tử. Hộ kinh doanh chỉ cần nhập thông tin hàng hóa đã bán, người mua và giá trị giao dịch vào hệ thống, dữ liệu sẽ đồng thời được lưu tại hộ kinh doanh, chuyển đến cơ quan thuế và thể hiện trên hóa đơn điện tử giao cho khách hàng. Đến cuối kỳ tính thuế, phần mềm có thể tự động tổng hợp doanh thu, lập báo cáo và làm căn cứ xác định số thuế phải nộp.
Đối với hộ kinh doanh kê khai, cơ quan thuế chủ yếu xác định nghĩa vụ thuế dựa trên doanh thu bán ra. Vì vậy, nếu dữ liệu bán hàng đã được cập nhật đầy đủ thông qua máy tính tiền và hóa đơn điện tử thì việc tính thuế sẽ minh bạch, thuận tiện hơn nhiều so với việc yêu cầu người dân duy trì nhiều loại sổ sách.
