“Chủ tịch” ngân hàng nhắn tin mời đầu tư
Trên các nền tảng mạng xã hội trực tuyến như Zalo, Telegram, Threads... gần đây xuất hiện nhiều nhóm kín "mời gọi đầu tư" có dấu hiệu mạo danh và lừa đảo.
Ngày 9/9 vừa qua, anh Đỗ Tuấn Minh (45 tuổi, Hà Nội) cho hay tài khoản mạng xã hội Threads của anh nhận được tin nhắn từ những tài khoản mạo danh, sử dụng tên và ảnh đại diện giống những người giàu có, nổi tiếng như Hồ Hùng Anh (Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Techcombank), Nguyễn Đăng Quang (Phó Chủ tịch thứ nhất HĐQT Techcombank), Mai Phương Thúy (hoa hậu, một nhà đầu tư chứng khoán có tiếng).
Các tin nhắn đều có nội dung na ná nhau, với mục đích lôi kéo người dùng vào một nhóm kín trên Zalo hoặc Telegram để “chia sẻ kiến thức tài chính”.
“Xin chào! Cảm ơn sự quan tâm và ủng hộ của bạn. Tháng này tôi đã thành lập một nhóm Zalo, nhằm chia sẻ kiến thức, phân tích và góc nhìn về tài chính, kinh tế, thương mại và đầu tư. Nhóm hoàn toàn miễn phí cho tất cả mọi người tham gia. Nếu bạn muốn tham gia, hãy trả lời “có”, tôi sẽ mời bạn vào nhóm ngay lập tức” - hai tài khoản có tên “Hồ Hùng Anh” và “Nguyễn Đăng Quang” nhắn cho anh Minh với cùng nội dung.
Anh Minh kể rằng các tin nhắn được gửi gần như ngay lập tức sau mỗi lần tương tác, với nội dung giống những mẫu được chuẩn bị sẵn.
Trong khi đó, tài khoản "Mai Phương Thuý" nhắn: "Chào mọi người. Tôi đã tạo một nhóm chia sẻ về đầu tư và quản lý tài chính, mỗi ngày chia sẻ từ 1-3 nội dung về ý tưởng đầu tư và chiến lược tài chính. Tất cả nội dung đều hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn quan tâm và muốn tham gia, hãy cho tôi biết nhé".
Trường hợp anh Minh chưa cho thấy các tài khoản mạo danh nói trên có liên quan trực tiếp đến hệ thống Phone Farm vừa bị phát hiện tại Đà Nẵng. Tuy nhiên, vụ việc cho thấy cách các tài khoản ảo có thể được tổ chức, vận hành với quy mô lớn và sử dụng để tạo dựng lòng tin trên mạng.
Giữa hàng nghìn “người”, chỉ có nạn nhân là người thật
Trên thực tế, hàng nghìn tài khoản mạng xã hội có thể được tạo lập và vận hành cùng lúc từ một hệ thống có tên gọi Phone Farm. Khi kết hợp với AI và chatbot, những tài khoản ảo này có thể tạo tương tác, duy trì trò chuyện, xây dựng lòng tin và từng bước dẫn dụ người dùng thật vào các hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Mới đây, một nạn nhân tại Đà Nẵng cho biết, đối tượng lừa đảo đã tìm cách tiếp cận, thường xuyên trò chuyện, phản hồi nhanh, quan tâm và thấu hiểu như một người bạn thực sự.
Sau một thời gian trò chuyện tình cảm, người này được đề nghị thử một ứng dụng với lời giới thiệu rằng nếu nạp 5 triệu đồng có thể nhận lợi nhuận 600.000 đồng.
Ban đầu, họ vẫn nhận được hoa hồng và có thể rút tiền về tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên, khi số tiền nạp tăng lên đến hàng trăm triệu đồng, tài khoản bị khóa, còn “người bạn trên mạng” cũng chặn liên lạc và biến mất.
Qua điều tra, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Đà Nẵng đã phát hiện nhiều tài khoản có mô thức hoạt động tương đồng, liên tục tương tác và phát tán các đường link lừa đảo theo những kịch bản rập khuôn.
Trong quá trình điều tra, công an phát hiện một hệ thống Phone Farm với hơn 2.000 điện thoại và hơn 100 CPU, được kết nối và điều khiển tập trung.
Phần mềm do các đối tượng tự phát triển cho phép một máy chủ điều khiển cùng lúc hàng nghìn tài khoản ảo với những vai trò, nhiệm vụ và bối cảnh khác nhau.
Về mặt công nghệ, khi được kết hợp với AI và chatbot, việc tạo dựng danh tính giả có thể trở nên tinh vi hơn. AI có thể hỗ trợ tạo nội dung, xây dựng nhân vật với thông tin cá nhân, sở thích, sở trường giống một người thật.
Chatbot giúp duy trì những cuộc trò chuyện dài, phản hồi nhanh, tạo cảm giác phía bên kia luôn có một người thực sự đang trò chuyện và quan tâm đến mình. Hình ảnh, giọng nói hoặc nội dung do AI tạo ra cũng có thể được kết hợp để danh tính giả trở nên thuyết phục hơn.
Một hình thức lừa đảo tinh vi khác trong chuỗi này là tạo ra "đám đông ảo". Trong một hội nhóm kín, ngoài nạn nhân, phần lớn tài khoản còn lại có thể là các tài khoản được vận hành như “chim mồi: Người khoe lợi nhuận, người đưa ảnh biên lai, người cảm ơn "chuyên gia".
Khi nhiều tài khoản cùng lúc tương tác, người dùng dễ có cảm giác đây là một cộng đồng thật và có nhiều người đang cùng tham gia. Các đối tượng đồng thời khai thác tâm lý đám đông và tâm lý sợ bỏ lỡ. Những giao dịch đầu tiên thường có số tiền nhỏ, thậm chí được trả hoa hồng hoặc cho rút tiền để tạo niềm tin. Khi nạn nhân đưa vào số tiền lớn, hệ thống có thể khóa tài khoản, chặn liên lạc và biến mất.
Đằng sau một tài khoản có vẻ rất thật, một cuộc trò chuyện tưởng như chân thành hay một hội nhóm có hàng trăm người tương tác, đôi khi có thể là cả một hệ thống được vận hành có chủ đích.
Theo ông Phạm Công Diễn, Trưởng phòng Giải pháp Dữ liệu và Phân tích (Khối Công nghệ thông tin) GPBank, số lượng người theo dõi hay mức độ tương tác trên mạng xã hội không phải bằng chứng cho uy tín. Khi nhận được lời mời đầu tư, người dùng cần xác minh độc lập danh tính, tổ chức cung cấp dịch vụ và đặc biệt cảnh giác với yêu cầu chuyển tiền khi chưa xác định rõ người nhận, mục đích giao dịch.
