Na Uy có vua mới
Ngày 28/8 (giờ địa phương), Hoàng gia Na Uy thông báo Vua Harald V qua đời ở tuổi 89 tại Bệnh viện Đại học Oslo, sau thời gian điều trị bệnh.
Sức khỏe Vua Harald chuyển biến xấu trong những ngày cuối đời do nhiễm khuẩn trong máu (nhiễm trùng máu). Trước đó, ông phải điều trị chứng thiếu máu tan máu.
Sau khi Vua Harald qua đời, con trai ông là Thái tử Haakon (53 tuổi) kế vị, trở thành Vua Haakon VIII.
Tân vương cùng vợ, Hoàng hậu Mette-Marit (53 tuổi), có hai người con là Công chúa Ingrid Alexandra (22 tuổi) và Hoàng tử Sverre Magnus (21 tuổi).
Cùng với việc cha lên ngôi, Công chúa Ingrid Alexandra trở thành người kế vị tiếp theo. Nếu sau này lên ngôi, bà sẽ là nữ quân vương đầu tiên của Na Uy sau hơn 600 năm.
Theo quy định kế vị của Na Uy, việc chuyển giao ngai vàng diễn ra ngay sau khi quốc vương tiền nhiệm qua đời. Vì vậy, Haakon VIII kế vị ngay lập tức, không cần chờ một nghi lễ đăng cơ.
Na Uy cũng không tổ chức lễ đăng cơ chính thức với nghi thức đội vương miện như một số chế độ quân chủ khác. Truyền thống này đã được bỏ qua từ đầu thế kỷ 20. Thay vào đó, Vua Haakon VIII dự kiến tuyên thệ trung thành với Hiến pháp và pháp luật Na Uy trước Quốc hội (Storting) vào ngày 1/9. Theo Quốc hội Na Uy, nghi lễ này có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện bản chất của chế độ quân chủ lập hiến, trong đó quyền lực của quốc vương được Hiến pháp quy định và giới hạn.
Điều này cũng phù hợp trong bối cảnh đất nước chìm trong không khí tang thương. Hàng nghìn người tập trung bên ngoài cung điện hoàng gia ở thủ đô Oslo, mang theo hoa, cờ, nến và ảnh để tưởng niệm vị vua trị vì đất nước từ năm 1991. Không khó để bắt gặp hình ảnh người Na Uy lặng người rơi nước mắt tiếc thương.
Vua Charles III cũng gửi lời chia buồn tới Hoàng gia Na Uy sau khi người họ hàng xa qua đời. Theo Daily Mail, hai vị vua là anh em họ cách nhiều đời, có chung tổ tiên là Vua Edward VII (trị vì Vương quốc Anh giai đoạn 1901-1910) và Hoàng hậu Alexandra.
Chân dung Vua Haakon VIII
Vua Haakon VIII, tên đầy đủ Haakon Magnus, sinh ngày 20/7/1973 tại Oslo. Ông là con thứ hai và con trai duy nhất của Vua Harald V quá cố và Hoàng hậu Sonja.
Dù là con đầu lòng, Công chúa Märtha Louise không được thừa kế ngai vàng vì bà sinh năm 1971, thời điểm luật kế vị của Na Uy áp dụng nguyên tắc ưu tiên nam giới.
Năm 1990, Na Uy sửa đổi quy định kế vị, chuyển sang nguyên tắc con cả được ưu tiên, không phân biệt nam hay nữ. Tuy nhiên, thay đổi này không áp dụng hồi tố đối với những người sinh trước năm 1990.
Quy định này giúp Công chúa Ingrid Alexandra được xếp vào hàng thừa kế thứ nhất của vương vị.
Như tất cả thành viên hoàng gia khác của Na Uy, Vua Haakon học tiểu học tại trường công lập. Tuy nhiên, ông lại học trường tư khi bước vào trung học.
Sau thời gian phục vụ trong hải quân, ông sang Mỹ học chính trị tại Đại học California, Berkeley, rồi tiếp tục nghiên cứu về phát triển tại Trường Kinh tế London.
Từ nhỏ, Haakon đã yêu thích âm nhạc và lướt sóng. Ông từng nói nếu không phải thành viên hoàng gia, ước mơ của ông là trở thành vận động viên lướt sóng chuyên nghiệp.
Năm 1999, Haakon gặp Mette-Marit Tjessem Høiby tại lễ hội âm nhạc ở thành phố Kristiansand (Na Uy). Hai người có cách biệt về xuất thân. Khi đó, Mette-Marit chỉ là thường dân, làm mẹ đơn thân của con trai riêng. Mối quan hệ của hai người ban đầu gây nhiều tranh luận, nhưng Haakon vẫn quyết định kết hôn.
Hai người tổ chức đám cưới tại nhà thờ Oslo năm 2001. Họ có hai con là Công chúa Ingrid Alexandra và Hoàng tử Sverre Magnus. Haakon cũng trở thành cha dượng của Marius Borg Høiby, con riêng của vợ.
Trong những năm cuối Vua Harald V trị vì, Haakon nhiều lần đảm nhận vai trò nhiếp chính vì vua cha gặp vấn đề sức khỏe. Nhờ đó, ông có nhiều kinh nghiệm trong việc thực hiện các nhiệm vụ của người đứng đầu Hoàng gia Na Uy.
Với việc lên ngôi, Haakon trở thành vị vua thứ tư của Na Uy kể từ khi nước này giành độc lập hoàn toàn khỏi Thụy Điển năm 1905.
Tân vương được đánh giá là người hiện đại, có học vấn và tích lũy được nhiều năm chuẩn bị cho vai trò chủ nhân ngai vàng. Tuy nhiên, ông cũng bắt đầu triều đại trong thời điểm gia đình vướng vào những bê bối nghiêm trọng.
Hoàng hậu Mette-Marit thời gian qua bị chỉ trích dữ dội vì những thông tin liên quan đến tỷ phú tai tiếng Jeffrey Epstein.
Theo hồ sơ được tiết lộ năm nay, khi còn là Thái tử phi, bà từng ở tại dinh thự của Epstein ở Palm Beach, Mỹ, vào năm 2013. Đây là thời điểm nhà tài chính này vừa bị kết án về tội liên quan đến tình dục với trẻ vị thành niên.
Một email cũng cho thấy Mette-Marit vẫn liên lạc với Epstein chỉ vài tháng trước khi ông ta qua đời trong tù.
Trước làn sóng chỉ trích, Mette-Marit buộc phải ra thông báo xin lỗi. Bà khẳng định bị Epstein lừa dối và tuyên bố những email được công bố “không đại diện cho con người mà tôi muốn trở thành”.
Vua Harald quá cố từng lên tiếng bảo vệ con dâu, cho rằng Mette-Marit không làm điều gì bất hợp pháp và đã sớm cắt đứt quan hệ với Epstein.
Không chỉ Mette-Marit, con trai riêng của bà cũng vướng bê bối chấn động. Thanh niên sinh năm 1997 bị kết án 4 năm tù với hai tội danh hiếp dâm. Không chỉ vậy, tòa án cũng xác định Høiby phạm tội hành hung bạn gái cũ, đe dọa và vi phạm luật giao thông.
Dù không mang tước hiệu hoàng gia, Høiby có mối liên hệ mật thiết với cung điện. Anh là con trai riêng của Mette-Marit với bạn trai cũ. Năm 2001, khi Høiby mới 4 tuổi, mẹ kết hôn với Thái tử Haakon.
