Những câu hỏi về tình trạng sức khỏe và vai trò của ông Khamenei xuất hiện ngày càng thường xuyên, trong bối cảnh Iran phải đối mặt với những quyết định mang tính sống còn liên quan đến cuộc xung đột đang làm chao đảo Trung Đông.
Các quan chức Iran và những nguồn tin cấp cao khác trong nước cho biết, ông Khamenei vẫn nắm quyền kiểm soát, nhưng chủ yếu điều hành từ trong bóng tối vì lý do an ninh, trong khi đang hồi phục sau những vết thương nặng. Ông cũng đồng thời ủy quyền điều hành hằng ngày cho một nhóm các nhân vật chủ chốt.
Tuy nhiên, do không có bức ảnh, video hay tin nhắn âm thanh nào được công bố kể từ khi ông Khamenei được bổ nhiệm, người dân Iran đang ngày càng hoài nghi về vị thế của ông trong một nền Cộng hòa Hồi giáo - nơi tiếng nói của nhà lãnh đạo tối cao lẽ ra phải mang tính tuyệt đối.
"Vấn đề hiện nay không phải là liệu ông Mojtaba còn sống hay không, mà là liệu Iran có còn một Lãnh tụ Tối cao đang thực sự điều hành đất nước hay không", chuyên gia Alex Vatanka thuộc Viện Trung Đông tại Washington nhận định.
Những thông điệp duy nhất mà ông Khamenei gửi tới người dân Iran chỉ thông qua một vài văn bản được phát thanh viên đọc lại. Ông thậm chí còn vắng mặt trong lễ tang của cha mình vào tháng trước.
Các quan chức cấp cao và những người trong cuộc cho rằng, sự vắng mặt của ông Khamenei là do lo ngại bị ám sát, đồng thời khẳng định ông vẫn thường xuyên họp với các nhân vật chủ chốt, tiếp nhận mọi báo cáo quan trọng và đưa ra quyết định cuối cùng cho mọi vấn đề trọng yếu.
Hôm 10/8, Tổng thống Masoud Pezeshkian cho biết ông đã có cuộc họp kéo dài 7 giờ đồng hồ với ông Khamenei.
Tuy nhiên, ngay cả trong hàng ngũ những người ủng hộ cứng rắn nhất của Cộng hòa Hồi giáo, những nghi ngờ cũng đang dần nảy sinh.
"Chúng tôi cần được nghe giọng nói của lãnh tụ, hoặc bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy ông ấy vẫn đang nắm quyền và dẫn dắt đất nước để củng cố niềm tin", một thành viên lực lượng dân quân tình nguyện Basij tại Qom nói.
Mặc dù thành viên này tin rằng ông Khamenei thực sự vẫn đang đưa ra các quyết định quan trọng, nhưng việc thiếu vắng dù chỉ một bức ảnh cũng đang làm suy giảm tinh thần và gây bất lợi cho Iran.
Vai trò của Lực lượng Vệ binh Cách mạng
Iran đã trải qua sáu tháng xung đột với những đối thủ mạnh nhất. Và dù chịu nhiều tổn thất, đất nước vẫn đang đứng vững. Hệ thống chính trị vẫn được duy trì. Quân đội nước này vẫn giữ được khả năng cắt đứt nguồn cung năng lượng toàn cầu và tấn công các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh.
Giới lãnh đạo tôn giáo đã chứng minh rằng, họ có thể vượt qua việc thay đổi Lãnh tụ Tối cao và các chỉ huy cấp cao, đồng thời duy trì được chuỗi chỉ huy chính trị và quân sự trung thành.
Tuy nhiên, nền kinh tế Iran đang chao đảo dưới gánh nặng chi phí xung đột và lệnh phong tỏa xuất khẩu dầu kéo dài nhiều tháng.
Trong khi đó, bộ máy cầm quyền đã tái tổ chức dựa trên một mệnh lệnh rõ ràng: Bảo toàn nhà nước, khôi phục khả năng răn đe và ngăn chặn những hệ quả kinh tế gây bất ổn cho đất nước.
Theo các nguồn tin, Lực lượng Vệ binh Cách mạng - vốn đã là một thế lực hùng mạnh từ lâu - ngày càng gia tăng ảnh hưởng kể từ khi chiến tranh nổ ra và vẫn đóng vai trò trung tâm trong tư duy chiến lược của giới lãnh đạo cấp cao.
Một số nguồn tin tại Iran chia sẻ với Reuters, rằng ông Khamenei thực tế vẫn đang họp bàn với giới lãnh đạo cấp cao, tham gia sát sao vào quá trình thảo luận và là người đưa ra quyết định cuối cùng đối với mọi vấn đề trọng đại.
Một quan chức cấp cao của Iran cho biết, chỉ một số ít quan chức giữ liên lạc trực tiếp với ông Khamenei, và không có thông tin chi tiết nào về ông được công bố do lo ngại rò rỉ tin tức có thể tạo điều kiện cho Mỹ nhắm mục tiêu vào ông.
Trong khi đó, sức khỏe của ông đang có những chuyển biến tích cực đáng kể. Một nguồn thạo tin mô tả ông Khamenei vẫn rất minh mẫn và tham gia tích cực vào quá trình ra quyết định.
"Bất chấp mọi áp lực, các hoạt động phục vụ người dân vẫn không hề gián đoạn. Đường lối đối ngoại của chúng tôi rất thống nhất và các quyết định đều có sự nhất quán. Tất cả những điều này cho thấy Lãnh tụ Tối cao vẫn đang nắm quyền điều hành", một quan chức khác khẳng định.
