Theo công văn vừa được Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế ban hành gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố, năm 2026, hiện tượng El Nino tiếp tục tác động mạnh khiến tình trạng khô nóng xuất hiện sớm hơn thường lệ. Số ngày nắng nóng gia tăng và được dự báo còn kéo dài với cường độ gay gắt hơn mức trung bình nhiều năm.
Dữ liệu từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho thấy lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10-40% trên phạm vi cả nước. Nhiều lưu vực sông ghi nhận mực nước xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ. Bộ Y tế đánh giá đây là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và các tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt với người lao động làm việc ngoài trời.
Trước tình hình trên, Cục Phòng bệnh đã xây dựng và ban hành hai tài liệu hướng dẫn gồm chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng, người lao động và hướng dẫn xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản. Bộ tài liệu nhằm giúp người dân nhận biết các nguy cơ sức khỏe thường gặp trong mùa nắng nóng, biết cách xử trí ban đầu, đồng thời chủ động tạo nguồn nước an toàn phục vụ sinh hoạt trong điều kiện khô hạn.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, các vấn đề sức khỏe thường gặp trong mùa nắng nóng gồm say nắng, say nóng hoặc đột quỵ do nhiệt. Nguyên nhân chủ yếu là tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột. Nhóm có nguy cơ cao gồm người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản và những lao động làm việc cường độ cao ngoài trời hoặc trong môi trường nóng bức.
Biểu hiện nhẹ thường là mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút. Trường hợp nặng có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, co giật, ngất xỉu, hôn mê, tụt huyết áp và nguy cơ tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
Bộ Y tế khuyến cáo khi phát hiện người có dấu hiệu say nóng cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, chườm mát và bổ sung nước đúng cách. Nếu người bệnh xuất hiện các triệu chứng nặng phải gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Ngành y tế cũng khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trong khoảng thời gian từ 10h đến 16h trong những ngày nắng nóng cao điểm. Người lao động cần bố trí thời gian làm việc hợp lý, tránh hoạt động liên tục trong môi trường nhiệt độ cao, tăng thời gian nghỉ giữa ca và sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ như quần áo chống nắng, mũ, kính bảo vệ.
Cùng với nguy cơ nắng nóng, Bộ Y tế cảnh báo tình trạng thiếu nước sạch có thể làm gia tăng các bệnh lây truyền qua đường nước như tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn. Vì vậy, các hộ gia đình tại khu vực thiếu nước sạch được hướng dẫn áp dụng các biện pháp xử lý nước đơn giản như làm trong nước bằng phèn chua hoặc lọc qua vải sạch trước khi khử trùng bằng Cloramin B, Aquatabs hoặc đun sôi.
Bộ Y tế lưu ý nước sau khi khử trùng vẫn cần đun sôi trước khi uống trực tiếp. Người dân không sử dụng nước ao hồ, sông suối chưa qua xử lý để ăn uống nhằm hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong mùa nắng nóng, hạn hán kéo dài.
