Theo báo cáo của Ban điều hành dự án, tuyến cao tốc có chiều dài hơn 90km, tổng vốn đầu tư hơn 36.100 tỷ đồng. Đây là dự án được đầu tư hoàn toàn bằng nguồn vốn của doanh nghiệp và vốn huy động, không sử dụng vốn ngân sách nhà nước, do liên danh nhà đầu tư Tập đoàn Đèo Cả đại diện đứng đầu.
Điểm nghẽn mặt bằng và vật liệu “cản” tiến độ thi công
Đến nay, toàn dự án đã huy động gần 1.100 nhân sự, khoảng 400 máy móc, thiết bị. Trong đó có 28 dây chuyền khoan cọc CDM, 30 dây chuyền khoan cọc khoan nhồi cùng nhiều thiết bị công suất lớn phục vụ thi công nền đường, cầu, xử lý đất yếu và các hạng mục kỹ thuật chính. Trên công trường, các đơn vị đang tổ chức 64 mũi thi công, sản lượng thực hiện đạt khoảng 1.300 tỷ đồng, tương đương hơn 6% giá trị xây lắp.
Để rút ngắn tiến độ khoảng 6 tháng so với kế hoạch, doanh nghiệp dự án đã xây dựng phương án tổ chức thi công đồng bộ trên toàn tuyến. Tuy nhiên, dự án hiện vẫn đối mặt với một số điểm nghẽn lớn về mặt bằng và nguồn vật liệu xây dựng.
Cụ thể, diện tích mặt bằng đã bàn giao cơ bản đạt trên 90%, nhưng toàn dự án vẫn còn khoảng 117 ha chưa giải phóng, trong đó khoảng 20,6 ha ảnh hưởng trực tiếp đến công tác tổ chức thi công tuyến chính. Phần diện tích này phân bổ tại TP.HCM 6,3 ha, Tây Ninh 10,6 ha và Đồng Tháp 3,7 ha.
Đây là các vị trí trọng yếu, tác động lớn đến việc mở rộng mũi thi công, bố trí thiết bị và kiểm soát tiến độ tổng thể. Doanh nghiệp kiến nghị Bộ Xây dựng làm việc với các địa phương có tuyến đi qua, nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và bàn giao khoảng 20,6 ha mặt bằng còn vướng trong tháng 7/2026.
Về vật liệu, dự án cần khoảng 3,7 triệu m³ cát và 3 triệu m³ đá. Tuy nhiên, đến nay mới tập kết được khoảng 150.000 m³ cát, chủ yếu từ nguồn cát thương mại nhập khẩu từ Campuchia. Để bảo đảm nguồn cung trong thời gian tới, doanh nghiệp kiến nghị các địa phương có nguồn vật liệu như Vĩnh Long, Đồng Tháp đẩy nhanh việc hỗ trợ cấp mỏ trực tiếp cho nhà thầu theo cơ chế đặc thù của Chính phủ tại Nghị quyết 66.4/NQ-CP.
Đồng thời, các địa phương cần cập nhật, công bố giá vật liệu, nhiên liệu và các yếu tố đầu vào kịp thời, sát diễn biến thị trường, tránh biến động bất thường ảnh hưởng đến tiến độ, chi phí và kế hoạch thi công.
Phát biểu tại buổi kiểm tra, Bộ trưởng Bộ Xây dựng biểu dương Tập đoàn Đèo Cả và các đơn vị tham gia dự án đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, nhanh chóng tổ chức thi công và đạt sản lượng tích cực trong thời gian ngắn.
Bộ trưởng đánh giá cao quyết tâm của nhà đầu tư khi triển khai một dự án PPP hoàn toàn bằng nguồn vốn doanh nghiệp và vốn huy động, qua đó góp phần hiện thực hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết 68 của Trung ương, và ghi nhận sự chủ động của Đèo Cả trong việc tìm kiếm nguồn vật liệu, tổ chức thi công và áp dụng các giải pháp kỹ thuật mới để xử lý nền đất yếu. Đặc biệt, công nghệ cọc xi măng đất CDM được đánh giá là giải pháp quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng công trình và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.
Ứng dụng công nghệ số, hướng tới mô hình “cao tốc số”
Một trong những điểm được Bộ trưởng Bộ Xây dựng đặc biệt đánh giá cao là việc Đèo Cả tiên phong ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành và tổ chức thi công.
Tại dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, doanh nghiệp dự án áp dụng mô hình quản lý số ngay trong giai đoạn thi công, hướng tới hình thành mô hình “cao tốc số”, trong đó dữ liệu công trình được quản lý xuyên suốt từ thiết kế, thi công, nghiệm thu, thanh toán đến vận hành và bảo trì.
Dự án đang triển khai nền tảng quản lý số tích hợp môi trường dữ liệu chung CDE, mô hình thông tin công trình BIM và công nghệ bản sao số Digital Twin. Toàn bộ dữ liệu về tiến độ, chất lượng, khối lượng, hồ sơ nghiệm thu, nhân sự, thiết bị, an toàn lao động và thanh toán được hợp nhất trên một hệ thống tập trung, cho phép cập nhật, kiểm tra, lưu trữ và truy xuất theo thời gian thực.
Ở cấp hiện trường, kỹ sư, tư vấn giám sát và nhà thầu có thể cập nhật nhật ký thi công, hình ảnh, khối lượng, biên bản nghiệm thu và báo cáo chuyên môn trực tiếp trên nền tảng số. Ở cấp điều hành, hệ thống dashboard thông minh giúp theo dõi đồng thời tiến độ, sản lượng, chất lượng, chi phí, nhân sự, thiết bị và an toàn lao động trên toàn tuyến; qua đó phát hiện sớm các hạng mục chậm tiến độ, hồ sơ tồn đọng hoặc bất thường trong quá trình thi công.
Công nghệ Digital Twin cho phép hình thành bản sao số của tuyến cao tốc, gắn từng hạng mục công trình với dữ liệu thực tế về tiến độ, chất lượng, khối lượng và nghiệm thu. Cách làm này góp phần minh bạch hóa nguồn gốc dữ liệu, nâng cao trách nhiệm của các bên tham gia dự án và chuyển phương thức điều hành từ “báo cáo hồi tố” sang quản trị chủ động bằng “dữ liệu thực”.
Theo tính toán của doanh nghiệp dự án, khi triển khai đầy đủ trong giai đoạn thi công 24 tháng, hệ thống số hóa có thể giúp tinh giản khoảng 122 nhân sự gián tiếp, tối ưu khoảng 10% thời gian chờ của máy móc, giảm khoảng 60% chi phí in ấn, lưu trữ hồ sơ giấy; tổng giá trị tiết kiệm ước tính khoảng 167 tỷ đồng.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhận định đây là mô hình tiêu biểu trong thực hiện Nghị quyết 57 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc ứng dụng BIM, Digital Twin và nền tảng dữ liệu số không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị, kiểm soát tiến độ, chất lượng, chi phí mà còn tạo lợi thế rõ rệt về năng suất lao động và năng lực cạnh tranh trong triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Bộ trưởng giao Thứ trưởng Phạm Minh Hà nghiên cứu, đánh giá để nhân rộng mô hình này trong ngành xây dựng; đồng thời đề nghị xem xét đưa năng lực ứng dụng công nghệ số trở thành một trong những tiêu chí quan trọng trong đánh giá, lựa chọn nhà đầu tư và nhà thầu thực hiện các dự án hạ tầng trong thời gian tới.
Bộ trưởng cũng đề nghị phối hợp giữa Trường Đại học Giao thông vận tải TP.HCM và Tập đoàn Đèo Cả nghiên cứu, xây dựng đề tài khoa học từ thực tiễn triển khai mô hình quản trị số tại dự án, làm cơ sở phục vụ đào tạo, nghiên cứu và nhân rộng trong toàn ngành.
Đào tạo thực chiến, biến công trường thành giảng đường
Song song với chuyển đổi số, Tập đoàn Đèo Cả đang triển khai mô hình đào tạo thực chiến gắn trực tiếp với yêu cầu thi công trên công trường. Mô hình được tổ chức theo nhiều cấp độ, từ công nhân thực hành, kỹ sư thực chiến đến lực lượng quản lý chuyên nghiệp.
Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng cho biết, người lao động được đào tạo kiến thức chuyên môn, kỹ năng an toàn, tác phong công nghiệp, khả năng làm việc nhóm và năng lực xử lý tình huống tại hiện trường. Điểm cốt lõi của mô hình là “học đi đôi với làm”, lựa chọn nhân sự từ thực tiễn công trường, đào tạo để sử dụng và sử dụng để tiếp tục đào tạo.
Theo ông Hồ Minh Hoàng, thông qua quy trình thử việc, học việc, giúp việc, điều hành công việc và hình thành tư duy công việc, người lao động từng bước được rèn luyện theo tinh thần: Rèn Thể lực - Dưỡng Tâm lực - Nâng Trí lực; Nuôi Khát vọng - Giữ Kiên định - Sống Tri ân.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng đánh giá cao mô hình liên kết giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp mà Đèo Cả đang triển khai, coi đây là hướng đi hiệu quả để gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của ngành xây dựng.
“Công trường không chỉ là nơi tổ chức thi công mà còn có thể trở thành môi trường đào tạo trực tiếp cho sinh viên, kỹ sư trẻ và lực lượng công nhân kỹ thuật, giúp người học sớm tiếp cận công nghệ, thiết bị hiện đại và quy trình tổ chức thi công thực tế”, Bộ trưởng nói và đề nghị tiếp tục phát huy mô hình này, tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo nhằm hình thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và công nhân kỹ thuật có tay nghề cao, đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông trong giai đoạn mới.
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận không chỉ có ý nghĩa trong việc nâng cao năng lực kết nối giữa TP.HCM và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, giảm áp lực giao thông, rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics, mà còn đang cho thấy một cách tiếp cận mới trong đầu tư hạ tầng giao thông với sự tham gia của khu vực tư nhân, ứng dụng công nghệ số và phát triển nguồn nhân lực thực chiến ngay trên công trường.
