Cần có cơ chế bảo vệ người tiêu dùng rõ ràng, minh bạch
Tại Tọa đàm “Phổ cập xăng E10: Bước chuyển xanh cho giao thông Việt Nam" do Báo Dân Việt tổ chức ngày 2/6, PGS, TS. Bùi Thị An - đại diện Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam - cho rằng, xăng E10 mang lại nhiều lợi ích như giảm phát thải, hạn chế ô nhiễm môi trường và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, để loại nhiên liệu này thực sự đi vào cuộc sống, các cơ quan quản lý và giới khoa học cần tập trung giải đáp đúng những vấn đề người dân quan tâm nhất.
Theo bà An, việc chuyển đổi từ xăng truyền thống sang xăng sinh học là xu hướng tất yếu, song tốc độ chấp nhận của xã hội sẽ phụ thuộc vào mức độ minh bạch thông tin, chất lượng nghiên cứu và hiệu quả quản lý.
Điều người dân quan tâm không chỉ là lợi ích môi trường mà còn là những câu hỏi rất cụ thể như xe đời cũ có sử dụng được E10 hay không, nhiên liệu mới có ảnh hưởng đến động cơ hay không, khi xảy ra sự cố thì ai chịu trách nhiệm.
Đại diện Hội Bảo vệ người tiêu dùng cho rằng, để xăng E10 được đón nhận rộng rãi cần giải quyết ba mối quan tâm lớn gồm hiệu suất sử dụng, độ bền động cơ và tổng chi phí vận hành; đồng thời cần có cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng rõ ràng và minh bạch. Khi người dân vẫn chưa có câu trả lời thuyết phục về những vấn đề này thì tâm lý e ngại là điều khó tránh khỏi.
Theo bà An, cơ quan quản lý và các đơn vị nghiên cứu cần cụ thể hóa lý thuyết thành những chỉ dẫn đơn giản, dễ hiểu nhất. Người dân cần được biết một cách trực quan như xe sản xuất năm 2010 có chạy được xăng E10 không? Làm thế nào để biết bồn xăng có cặn hay hệ thống dẫn nhiên liệu đang bị già hóa?
Đặc biệt, đối với công tác quản lý thị trường, Bộ Công Thương cần kiểm soát chặt chẽ và duy trì ổn định tiêu chuẩn chất lượng xăng sinh học tại các đại lý phân phối.
“Để người dân yên tâm chuyển đổi, các cơ quan chức năng cần thiết lập một cơ chế hỗ trợ thiết thực, chẳng hạn như thành lập các quỹ hỗ trợ kiểm tra phương tiện miễn phí hoặc định kỳ cho người lao động, người nông dân”, bà An cho hay.
Liên quan đến nội dung này, Bộ Công Thương cho biết, trường hợp phương tiện gặp sự cố và có đủ căn cứ chứng minh nguyên nhân xuất phát từ chất lượng xăng E10 thì đơn vị cung cấp nhiên liệu phải chịu trách nhiệm trước tiên. Sau đó, tùy theo kết quả xác minh và nguyên nhân cụ thể, trách nhiệm quản lý của các cơ quan nhà nước liên quan cũng sẽ được xem xét theo quy định hiện hành.
Nghiên cứu giảm thuế phí để giá xăng E10 hấp dẫn
Về giá bán, theo Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 đang được Bộ Tư pháp thẩm định, xăng E10 RON95-III sẽ trở thành mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến do Nhà nước công bố giá cơ sở, thay thế xăng khoáng RON95-III hiện nay. Theo đó, liên Bộ Công Thương - Tài chính sẽ thực hiện công bố giá cơ sở đối với mặt hàng này.
Theo đại diện Bộ Công Thương, giá cơ sở xăng E10 sẽ được tính toán dựa trên giá xăng RON95 bán tại thị trường thế giới, giá ethanol nhiên liệu, chi phí phối trộn, vận chuyển, tồn trữ và các chi phí hợp lý khác. Trong đó, giá ethanol nhiên liệu sẽ do Bộ Tài chính xác định và công bố làm căn cứ tính giá.
Đáng chú ý, để khuyến khích người dân sử dụng nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương đang đề xuất Chính phủ giao Bộ Tài chính nghiên cứu điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường theo hướng tạo khoảng cách giá đủ hấp dẫn giữa xăng sinh học và xăng khoáng. Theo tính toán ban đầu, mức chênh lệch giá có thể dao động khoảng 1.000 - 2.000 đồng/lít, qua đó tạo động lực cho người tiêu dùng chuyển đổi sang sử dụng xăng E10.
Liên quan băn khoăn của nhiều người rằng "có cần dùng hết xăng A95 hoặc súc hút hết xăng trong bình xăng xe trước khi chuyển sang bơm E10 hay không?", Bộ Công Thương cho biết, người dân không cần sử dụng hết xăng đang có trong bình rồi mới đổ E10. Xăng RON95 và E10 có thể hòa trộn trong quá trình sử dụng mà không gây ảnh hưởng đáng kể đến động cơ đối với các phương tiện tương thích.
Thông thường, người dùng cũng không cần súc rửa bình xăng khi chuyển sang sử dụng E10. Tuy nhiên, đối với các phương tiện đã sử dụng nhiều năm, ít được bảo dưỡng hoặc bình xăng có hiện tượng han gỉ, cặn bẩn, chủ phương tiện nên kiểm tra, vệ sinh hệ thống nhiên liệu và làm sạch các mảng gỉ sét trước khi sử dụng, để bảo đảm vận hành ổn định.
